УИХ-ын Хууль зүйн байнгын хорооны өнөөдрийн  хуралдааны эхэнд Монгол Улсын 2012 оны төсвийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн  төслийг хэлэлцэж байснаа завсарлаж, Байнгын болон дэд хорооны даргыг сонгох асуудлыг түрүүлэн хэлэлцсэн юм.

Дээрх хороодын дарга нарын бүрэн эрхийн хугацаа дуусгавар болсноор энэ асуудал  хөндөгдөж, Байнгын хорооны хуралдаанд оролцсон гишүүд УИХ-ын тухай хуулийн 21.4-т заасны дагуу Байнгын хороо, дэд хорооны дарга нарыг улираан томилох санал оруулсан юм. Энэ саналыг Хууль зүйн байнгын хорооны хуралд оролцсон бүх гишүүд дэмжсэнээр УИХ-ын гишүүн Д.Одбаяр Хууль зүйн байнгын хорооны дарга, УИХ-ын гишүүн Х.Тэмүүжин Хүний эрхийн дэд хорооны даргаар улиран сонгогдохоор боллоо.

Үүний дараа Монгол Улсын 2012 оны төсвийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай, Нийгмийн даатгалын сангийн 2012 оны төсвийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслүүдийн хоёр дахь хэлэлцүүлгийг хийв. Төслийн гол үзэл баримтлалыг дурдвал, Монгол Улсын 2012 оны төсөвт төсвийн байгууллагын албан хаагчдын цалинг 4 дүгээр сарын 1-ний өдрөөс болон 10 дугаар сарын 1-ний өдрөөс хоёр үе шаттай нэмэгдүүлэхээр, Нийгмийн даатгалын болон Нийгмийн халамжийн сангаас олгох тэтгэвэр, зарим төрлийн тэтгэмжийг 3 дугаар сарын 1-ний өдрөөс болон 5 дугаар сарын 1-ний өдрөөс нэмэгдүүлэхээр тусгасан. Гэвч бараа бүтээгдэхүүний үнийн өсөлттэй холбогдуулан төсвийн байгууллагын албан хаагчдын цалин, Нийгмийн даатгалын болон Нийгмийн халамжийн сангаас олгох тэтгэвэр, зарим төрлийн тэтгэмжийг үе шаттай нэмэгдүүлэх хугацааг 2 дугаар сарын 1-ний болон 5 дугаар сарын 1-ний өдөр байхаар наашлуулах зайлшгүй шаардлагатай гэж үзжээ.

Энэ асуудлыг хэлэлцэх үеэр УИХ-ын гишүүн С.Эрдэнэ, З.Энхболд нар ихээхэн шүүмжлэлтэй хандаж, улс орныхоо эдийн засгийг тогтворжуулахад санаа зовсонгүй хэмээн Сангийн яамныхныг буруушааж байлаа. Тухайлбал, С.Эрдэнэ гишүүн “Үйлдвэрчний эвлэлийнхний зохион байгуулсан жагсаал цуглаанд улс төрчдийн шахаас орсон, жагсаал хийх боломж олгосноороо С.Ганбаатар МАН-ын “Алтан сарнай” шагнал авсан. Эдийн засаг өсөж байгаа ч гэлээ төсвийн байгууллага, төрийн албан хаагчдын цалинг нэмчихээр хувийн хэвшлийнхэн яах болж байна? Тэд энэ давалгаанд чирэгдэхгүйн тулд бараа, бүтээгдэхүүнийхээ үнийг нэмнэ, ингэснээр хүн амын худалдан авах чадвар бүр дордоно. Үүнийг зохицууулахын тулд танай яам ямар арга хэмжээ авсан бэ? Энэ бол Монгол Улсын эдийн засгийн тогтвортой байдал, улс орны аюулгүй байдалтай холбоотой ноцтой асуудал. Төсвийн 200 гаруй мянган хүний цалинг нэмснээр баялаг бүтээж буй сая гаруй хүнээ дарамталж байна. Тэр нэмэгдсэн мөнгө нь хятад бэлэг болон хувираад Монголын ард түмэнд үлдэх нь юу л бол! Цалин нэмэх асуудлыг аятайхан шийдэхийн оронд гудамжны жагсаал цуглаан болгож улс төр хийлээ. Тийм учраас төсөв тодотгохыг би дэмжихгүй байна” хэмээн ярьсан юм.

З.Энхболд гишүүн ч түүнийг дэмжиж “Төсөвт цалингийн нэмэгдэл хийгдсэнээр 72 тэрбум төгрөгийн алдагдал гарч байгаа. Хөдөлмөрийн бүтээмж нэмэгдээгүй байхад цалин нэмэх нь угааасаа буруу. Цалин хөлсийг хөдөлмөрийн бүтээмжтэй уялдуулахгүй      Төсвийн хуулиа мөрдөхгүй бол инфляцийг хазаарлан барих аргагүй болох нь ээ. Энэ нь хувийн хэвшлийг орон тооны цомхтгол явуулахад түлхэж, нэг сая хүний амьдралыг дордуулснаар нийт монголчуудад сөргөөр нөлөөлж байна.  Нөгөөтэйгүүр энэ жил УИХ-ын сонгууль болох онцгой жил атал төсвийн байгууллагынхны цалинг нэмж байгааг нэгэн төрлийн авилга гэж үзэж байна. Энэ бол сонгуулийн хуулийн 35-15-р заалтыг зөрчсөн хэрэг” хэмээн буруушаагаад өөрийнх нь хэлсэн хоёр зүйлийг Байнгын хорооны дүгнэлтэнд оруулж өгөхийг хүслээ.

Гишүүд үг хэлж дууссаны дараа дээрх асуудлаарх Хуульзүйн байнгын хорооны санал, дүгнэлтийг Төсвийн байнгын хороонд хүргүүлэхээр  болов.

Энэ өдрийн хуралдааны хамгийн сүүлд УИХ-ын 2011 оны 54, 55 дугаар тогтоолд өөрчлөлт оруулах тухай УИХ-ын тогтоолын төслүүдийг хэлэлцэх эсэх асуудлыг хэлэлцсэн бөгөөд “Шүүгчийн болон прокурорын албан тушаалын цалингийн хэмжээг шинэчлэн тогтоох тухай” эдгээр төслийг УИХ-д оруулахыг Байнгын хорооны гишүүд дэмжсэнээр  хуралдаан өндөрлөсөн юм.

Тиймээс өнөөдөр холбогдох байнгын хороодын хуралдаанаар дарга нарын асуудлыг хэлэлцсэн юм. Байгаль орчин, хүнс хөдөө аж ахуйн байнгын хорооны даргаП.Алтангэрэлийн оронд УИХ-ын гишүүн Д.Балдан-Очир, Төсвийн байнгын хорооны дарга Д.Хаянхярваагийн оронд УИХ-ын гишүүн О.Чулуунбат нар ажиллахаар боллоо.

Мөн Хууль зүйн байнгын хорооны даргаар Д.Одбаяр, Хүний эрхийн дэд хорооны дарга Х.Тэмүүжин нарыг улираан сонгохоор болсон юм. Байнгын хороодын дарга нарыг маргааш хуралдах УИХ-ын нэгдсэн чуулганаар батламжилна.

Хэлэлцүүлгийн шатанд УИХ-ын гишүүн С.Эрдэнэ, шатахууны үнийн өсөлттэй холбоотойгоор өргөн хэрэглээний барааны үнэ өсч инфляци бий болсон. Төсвийн албан хаагчдын цалинг нэмснээр маргаашаас эхлээд юмны үнэ нэмэгдээд эхлэнэ.

Иймд цалин нэмсний үр дүн байгаа юм уу. Хууль санаачлагчид цалин нэмснээр гарах сөрөг үр дагаварыг тооцсон уу. Өнөөдөр баялаг бүтээж байгаа, хувийн аж ахуй эрхэлж байгаа сая гаруй хүн байгаа. Хувийн хэвшлийнхэн ямар эх үүсвэрээр цалингаа нэмэх юм бэ. Гурван талт хэлэлцээр бол зохиомол зүйл гэсэн байр суурьтай байгаагаа хэлсэн бол УИХ-ын гишүүн Х.Бадамсүрэн, цалин нэмэгдэхэд иргэдийн ахуй амьдралд хэрхэн нөлөөлж байгаад анализ хийх хэрэгтэй.

Ахмад, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдэд олгох сая төгрөгийг хэзээнээс эхэлж олгох вэ. Цагаан сарын өмнө өгөх эсэх талаар олон хүн асууж байгаа. Иймд энэ талаар тодорхой хариулт өгнө үү гэсэн юм. Сангийн сайд Д.Хаянхярваа өгсөн тайлбартаа, цалингийн нэмэгдлийг хоёр намын бүлэг зөвшилцөж төсвийн тодотголоор оруулахаар тогтоолын төсөл өргөн барьсан. Үнийн инфляци цалингийн эзлэх хувь ямар байдаг тухай тооцоо байдаггүй юм байна.

Инфляцийн өсөлтөд анхаарал хандуулж байна.Монголбанктай валютын ханшийг тогтвортой байлгах, өсгөхгүй байх чиглэлээр байнга ажиллаж байгаа.Инфляцид нөлөөлж байгаа гол зүйл нь нефть, валют, өргөн хэрэглээний барааны үнийн өсөлт. Иймд энэ талаар судалгаа хийж байгаа. Ахмад настан, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдэд олгох сая төгрөгийг цагаан сараас өмнө өгөх боломжгүй.

Тавантолгойн асуудал, 39 дүгээр тогтоол яаж шийдэгдэхээс хамаарч энэ оны дөрөвдүгээр сар гэхэд өгчих байх гэсэн хариулт өглөө. Ингээд хэлэлцэж буй асуудалтай холбогдуулан гишүүдээс зарчмын зөрүүтэй санал гараагүй тул Байнгын хорооноос гаргасан санал, дүгнэлтийг Төсвийн байнгын хороонд хүргүүлэхээр тогтов.

Үүний дараа тус Байнгын хорооны даргыг сонгох тухай асуудлыг хэлэлцэж УИХ-ын гишүүн А.Тлейханыг Нийгмийн бодлого, боловсрол, соёл, шинжлэх ухааны байнгын хорооны даргаар томилохыг гишүүд дэмжсэнээр хуралдаан өндөрлөв.

УИХ-ын үдээс хойшхи чуулганы хуралдаан хойшиллоо. Өнөөдрийн хуралдаанаар 2012 оны улсын төсөвт тодотгол хийж, байнгын хорооны шинэ дарга нарыг батламжлах байсан юм.

УИХ-ын нэгдсэн чуулган маргааш 10.00 цагт хуралдана.

“Нийслэл “ хиам    8000 төг    11000
“Салями” хиам    6700    9500
“Зочин” хиам    6700    9500
“Онцгой” хиам    6800    8500

Бүр “Нийслэл” хиам супермаркетийн лангуунууд дээр аль хэдийнэ 13 мянган төгрөгт хүрчээ.
“Мах импэкс” ХК-иийн “Авбал ав, байвал бай” гэсэн ийм үнэд дарлуулсан “Барс” худалдааны төвийн худалдагчид  өөрсдөө ч, хэрэглэгчдээ ч хохироохгүй нь тулд өнгөрсөн хоёр өдрийн турш лангуугаа хаасан байна. Гэтэл яах аргагүй хэрэглэгчдийн хэрэгцээ шаардлага байгаа учраас өнөөдрөөс үйл ажиллагаагаа хэвийн явуулж эхлэхээс аргагүйд хүрч, иргэд ч тэнгэрт хадсан энэ үнээр авахаас өөр аргагүй болжээ. Энэ бол бараа бүтээгдэхүүний үнийн өсөлтийн ганцхан жишээ. Гэтэл хоёрдугаар сарын 8-ны өдөр гэхэд шатахууны үнийг буулгана, үүнийг дагаад бараа бүтээгдэхүүн ч буурна гэж амлаж байсан МҮЭХ-хон, Засгийн газрынхан нүд чихээ гартаа атгаад таг чиг. Нөгөө үнийн өсөлтөөс иргэдээ хамгаалахаар хамтарч ажиллахаар болж тавхан өдрийн өмнө санамж бичиг энэ тэрд гарын үсэг зураад байсан Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн төлөө газрын даргын үүргийг түр орлон гүйцэтгэгч А.Ариунболд, Монголын Үйлдвэрчний Эвлэлийн Холбооны ерөнхийлөгч С.Ганбаатар нар хаа явна. Тэдний сураглаж бид утас цохилоо. Гэтэл С.Ганбаатарын утас message roaming үйлчилгээг идэвхжүүлсэн байна гэсэн хариу өгсөн бол А.Ариунбаатар утсаа авсангүй.
Ийнхүү өмөөрөх эзэнгүй ядарсан иргэд шатахууны үнийн өсөлтөөр далимдуулагчдад  халаасаа сэгсэрүүлсээр л байх уу?

УИХ-ын гишүүн Б.Буд, Л.Гантөмөр нарын санаачилсан Гаалийн албан татвараас чөлөөлөх, Нэмэгдсэн өртгийн албан татвараас чөлөөлөх тухай хуулийн төслийг дэмжлээ.

Хуулийн төсөлд сонгогчдын бүртгэл хөтлөх, санал хураах, тоолох, дүнг гаргаж нэгтгэх зориулалттай сонгуулийн техник хэрэгсэл, тоног төхөөрөмж, сэлбэг хэрэгслийг татвараас чөлөөлөхөөр тусгасан байна.

Н.Ариунаа

УИХ-ын гишүүн Д.Загджав нарын санаачлан боловсруулсан Онцгой албан татварын тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг хэлэлцээд дэмжих боломжгүй гэлээ.

Шинэ, өндөр үнэтэй, иргэн бүр худалдан авах боломжгүй суудлын автомашины онцгой албан татварыг тэглэх асуудлаар хуулийн төсөл боловсруулахдаа юуны өмнө нийгэм, эдийн засгийн болон хууль зүйн үр дагаварыг тооцох, нийгмийн хэрэгцээ, шаардлагад хэр нийцэж байгааг тогтоох шаардлагатай гэж Засгийн газар үзжээ.

УИХ-ын гишүүн Ж.Сүхбаатар нар Монгол Улсын Засгийн газрын тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай хуулийн төсөл боловсруулсан байна. Төслийг Засгийн газрын хуралдаанаар хэлэлцээд зарчмын хувьд дэмжив.

Гэхдээ “Засгийн газрын бүрэлдэхүүний гуравны нэгээс дээшгүй нь УИХ-ын гишүүн байж болно” гэсэн нь Засгийн газрын бүрэлдэхүүний 10, 11, 13, 14, 16 гэх зэргээр гуравт хуваагдахгүй байх тохиолдолд “гуравны нэг” нь хэдэн сайд байх талаар маргаан дагуулж болзошгүйг анхаарах нь зүйтэй гэсэн саналыг төсөл санаачлагчид уламжлахаар болжээ.

Малчид, тариаланчдад хөнгөлөлттэй нөхцөлөөр хөдөө аж ахуйн зориулалттай трактор олгох ажлын хэрэгжилт, явцын талаар салбарын сайд Т.Бадамжунай Засгийн газрын хуралдаанд танилцуулав.

Өмнө нь газар тариалан, хадлан тэжээл бэлтгэх зориулалтаар БНХАУ-ын хөнгөлөлттэй зээлээр бага оврын 8000 ширхэг трактор худалдан авахаар 40 сая ам.доллар төсөвлөсөн байна.

Энэ хөрөнгөөс хэмнэгдсэн 12.07 сая ам.доллараар бага оврын техник нийлүүлэгчээр шалгарсан аж ахуйн нэгжтэй шууд гэрээ байгуулахыг Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн сайд Т.Бадамжунайд, гэрээний гүйцэтгэлийг санхүүжүүлэхийг Сангийн сайд Д.Хаянхярваад хуралдаанаас зөвшөөрлөө.

Монгол Улсын эдийн засаг, нийгмийг хөгжүүлэх үндсэн чиглэлэд малчдад бага оврын 8000, тариалан эрхлэгчдэд 12 мянган трактор, дагалдах тоног төхөөрөмжийг хөнгөлөлттэй үнээр олгох, том, дунд оврын техникийн лизингийн үйлчилгээ нэвтрүүлэх, бага оврын трактор, тээврийн хэрэгсэл, дагалдах тоног төхөөрөмжийг дотооддоо үйлдвэрлэж угсрахаар заасан.

Энэ зорилтын хүрээнд БНХАУ-ын хөнгөлөлттэй зээлээр малчдад бага оврын 3000 трактор, тариалан эрхлэгчдэд 5000 тракторыг иж бүрдлийн хамт нийлүүлэхээр төлөвлөж байгаа юм. Шууд худалдан авах техник, тоног төхөөрөмжийг шинээр байгуулах дундын нэгжид олгох юм байна.

2009-2011 онд төсвийн болон ОХУ-ын банк хоорондын зээлийн хөрөнгөөр авсан техник, тоног төхөөрөмжөөс 16 аймгийн 36 суманд техникээр үйлчилгээ үзүүлэх дундын нэгж байгуулжээ.

Мөн 7.8 тэрбум төгрөгийн үнэ бүхий 21 нэрийн 266 ширхэг техник, тоног төхөөрөмжийг гурван жилийн хугацаанд техникийн үнийг эргэн төлөх нөхцөлтэйгээр өгсөн нь тариаланчдад ихээхэн дэмжлэг болсон гэж Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн яам үзэж байна.

Техник дундын үйлчилгээний нэгж байгуулснаар жилд дунджаар 10 мянга гаруй га талбайд чанартай уринш бэлтгэж, 14 мянган га талбайн үр тариа, 1.2 мянган га талбайн төмс тарих, хураах ажил хийжээ.

Төмс, хүнсний ногооны 80 орчим хувийг өрхийн болон жижиг аж ахуйн нэгжүүд үйлдвэрлэдэг бөгөөд нийт 83 мянга гаруй га талбайд 795 иргэн, аж ахуйн нэгж 300 хүртэл га талбайд үр тарианы үйлдвэрлэл эрхэлдэг. Эдгээрийн 40 орчим хувь нь бусдын техникийг түрээслэж, эсвэл төлбөр төлж ашигладаг юм гэж Засгийн газрын Хэвлэл, мэдээллийн албанаас мэдээллээ.

“Дүнжингарав 2012” бүсийн хаврын уралдааныг 3 дугаар сарын 3-ны өдөр Төв аймагт, Төвийн бүсийнхийг Өмнөговь аймагт 3 дугаар сарын 11-нд зохион байгуулахаар Засгийн газрын хуралдаанаас шийдвэрлэлээ.

Харин Зүүн бүсийн зуны уралдаан Сүхбаатар аймагт, Баруун бүсийнх Баян-Өлгий аймагт, Төвийн бүсийнх Дундговь аймагт, Хангайн бүсийнх Төв аймагт 7 дугаар сарын 28-29-нд болно.

Бүсийн уралдааны хуваарийг батлахдаа хурдан морь унаач хүүхдийн аюулгүй байдал, цаг агаарын урьдчилсан төлөв, тухайн аймгийн Хурдан морины салбар хорооны чадамж, газар зүйн байршил, өмнө жилүүдэд бүсийн уралдаан зохион байгуулаагүй, өвөлжилтийн бэлтгэл ажлыг цалгардуулахгүй байх зэргийг харгалзан үзсэн байна.

Засгийн газрын тохируулагч агентлаг- Цөмийн энергийн газрын даргын үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчээр тус газрын Цөмийн технологийн газрын дарга Гун-Аажавын Манлайжавыг томилж, Цөмийн болон цацрагийн хяналтын улсын ерөнхий байцаагчийн эрх олгов.

Мөн Засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг-Улсын бүртгэлийн ерөнхий газрын даргын үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчээр тус газрын орлогч дарга Лувсандагвын Амарсанааг томилж, Бүртгэлийн хяналтын ерөнхий байцаагчийн эрх олгосон байна.

Засгийн газрын хуралдаанд “Автобензин, дизелийн түлш, хүнсний зарим бараа, нийтийн тээврийн үнийг тогтворжуулах хөтөлбөрийг зохион байгуулах, хяналт тавих Зөвлөл”-ийн хийж байгаа ажлын талаар Зөвлөлийн дарга, Сангийн сайд Д.Хаянхярваа танилцуулав.

Үүнтэй холбогдуулан төлөвлөгөөнд тусгасан арга хэмжээг хугацаанд нь хэрэгжүүлэх, ажлын явцыг Засгийн газарт тухай бүр нь танилцуулж байхыг Зөвлөлийн дарга болон холбогдох сайд нарт даалгалаа.

Сангийн сайдын танилцуулгаас үзвэл “Автобензин, дизелийн түлш, хүнсний зарим бараа, нийтийн тээврийн үнийг тогтворжуулах хөтөлбөрийг зохион байгуулах, хяналт тавих Зөвлөл” анхны хурлаа хийж хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх төлөвлөгөөгөө баталжээ.

Зөвлөл шатахууны үнийн өсөлтөөс үүссэн нийтийн тээврийн үйлчилгээний байгууллагуудын алдагдлыг тооцож олгох, нийслэлчүүдийн нөөцийн махны хэрэгцээнд 10 тонн мах нэмэх асуудлыг Засгийн газрын хуралдаанд танилцуулахаар тухайн үед шийдвэрлэсэн байна.

Түүнчлэн Засгийн газрын хуралдаанд оруулж байх барааны үнийн мэдээг танилцуулах хүснэгтийн загварыг Үндэсний статистикийн хороо, Газрын тосны газар хамтран бэлтгэж, 7 хоног бүр мэдээгээ Зөвлөлд танилцуулж байхаар тогтжээ.

Үнэ ханштай холбоотой асуудлыг Засгийн газар 7 хоног тутам лхагва гарагийн хуралдаанаараа сонсож байх болсон байна.

Засгийн газрын хуралдаанаар авто замын салбарт авч хэрэгжүүлж байгаа ажлын талаар Зам, тээвэр, барилга, хот байгуулалтын сайд Ц.Дашдорж танилцууллаа.

Үүнтэй холбогдуулан Засгийн газрын үйл ажиллагааны хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх зорилгоор нийслэлтэй хатуу хучилттай замаар холбогдоогүй аймгийн төвөөс зам тавьж эхлэх, зам, гүүрийн ажлыг санхүүжүүлэх, гадаадаас ажиллах хүч оруулах зэрэг асуудлаар санал боловсруулж, Засгийн газрын хуралдаанд оруулахыг салбарын сайдад даалгав.

Одоогоор Дорнод, Сүхбаатар, Өмнөговь, Увс, Завхан, Хөвсгөл аймгийн төвөөс нийслэл хот руу чиглэсэн замын ажил эхлээгүй байна. Дээрх аймгуудийн төвийг нийслэлтэй холбохын тулд 598.6 км зам тавих шаардлагатай бөгөөд үүнд 311 тэрбум төгрөгийн санхүүжилт хэрэгтэй гэсэн тооцоо гарчээ.

Энэ оны эхний байдлаар Архангай, Хэнтий, Говьсүмбэр, Өвөрхангай, Дархан-Уул, Сэлэнгэ, Орхон, Булган, Төв аймгийн төвийг нийслэл хоттой хатуу хучилттай замаар холбоод байна. Үүний зэрэгцээ Баянхонгор, Говь-Алтай, Ховд, Баян-Өлгий, Дундговь, Дорноговь аймгийн төвийг нийслэлтэй холбох замын ажлын явц 14-90 хувьд хүрчээ.

Салбарын сайдын танилцуулгаас үзвэл өнгөрсөн онд улсын төсөв, гадаадын зээл, тусламж болон бусад хөрөнгө оруулалтаар 1100 км зам, 414.3 у/м төмөр бетон гүүрийг ашиглалтад оруулсан байна.

Харин улсын төсвийн хөрөнгөөр аймаг, нийслэлд эрх шилжүүлснээс бусад 346,4 км зам, 1269,3 у/м төмөр бетон гүүр, өөрийн хөрөнгөөр гүйцэтгэн дараа төлөгдөх нөхцөлтэйгээр барьж байгаа зургаан чиглэлийн 741 км замын ажил он дамжин хийгдэхээр байна.

Энэ онд нийт 2919.4 км хатуу хучилттай зам, 3465,3 у/м төмөр бетон гүүрийн ажил хийх бөгөөд гэрээний дагуу 880,8 км зам, 569,4 у/м төмөр бетон гүүрийг ашиглалтад оруулах юм.

Энэ оны Төсвийн тухай хуулийн дагуу салбарын сайдын багцад авто замын салбарт авч хэрэгжүүлэх төсөл, арга хэмжээнд нийт 346,9 тэрбум төгрөг зарцуулахаар тусгажээ.

Авто замын салбарт авч хэрэгжүүлж байгаа арга хэмжээтэй танилцсаны дараа сайд нараас гаргасан саналыг тусган, дараагийн хуралдаанд дахин оруулж ирэхийг салбарын сайдад үүрэг болгов гэж Засгийн газрын Хэвлэл, мэдээллийн албанаас мэдээллээ.

Засгийн газрын өнөөдрийн хуралдаанаар аймгийн төвүүдийг нийслэлтэй хатуу хучилттай замаар холбох ажлын явцтай танилцлаа.

Өнөөдрийн хуралдаанаар “Эрүүл хүүхэд” аян өрнүүлэх, малчид, тариалан эрхлэгчдэд бага оврын трактор нийлүүлэх, бүсийн хавар, зуны хурдан морины уралдаан зохион байгуулах шийдвэр гаргасан байна.

Монгол Улсын Ерөнхий сайд С.Батболдын санаачилсан “Эрүүл хүүхэд” аяныг энэ онд улсын хэмжээнд зохион байгуулахаар Засгийн газрын хуралдаанаас шийдвэрлэлээ.

Энэ хөтөлбөр нь 18 нас хүртэлх насны бүх хүүхдийг эмнэлгийн урьдчилан сэргийлэх үзлэгт хамруулж, эрүүл мэндийн байдлыг нь үнэлэн эрүүл болгох зорилготой юм.

Аяныг нэгдсэн удирдлага, зохион байгуулалт, мэргэжил, арга зүйгээр хангах үүрэг бүхий Удирдах хорооны бүрэлдэхүүнийг Монгол Улсын Ерөнхий сайд ахалж ажиллахаар болсон байна.

Үүний зэрэгцээ яам, агентлаг, аймаг, нийслэл, сум, өрхийн эрүүл мэндийн байгууллагуудын хийх ажлыг удирдамжид тодорхой зааж өгчээ.

Аяны хүрээнд 18 хүртэлх насны бүх хүүхдийг эрүүл мэндийн ерөнхий болон амны хөндий, чих, хамар хоолойн үзлэг,  оношлогоонд хамруулан, бие бялдрын өсөлт, хөгжилтийн байдлыг нь тогтоож, өвчтэй хүүхдийг хяналтад авч эмчлэх юм.

Аяныг  2 дугаар сарын 1-нээс 5 дугаар сарын 30, 6 дугаар сарын 1-нээс 12 дугаар сарын 30 гэсэн хоёр үе шаттай явуулж, шаардагдах 18 тэрбум төгрөгийг Эрүүл мэндийн даатгалын сангаас гаргахаар болжээ.

“Эрүүл хүүхэд” аяны дүнд манай улсын хүүхдийн эрүүл мэндийн мэдээллийн сан бүрдэхийн зэрэгцээ хүүхдийн дунд зонхилон тохиолдож байгаа өвчнийг илрүүлж эмчлэн, шүд цоорох өвчний тархалтыг 10-15 хувиар бууруулна гэж Засгийн газар тооцоолж байна.

Манай улсын хүн ам 2010 оны байдлаар 2 сая 780 мянга 700 хүрсэн бөгөөд тэдний 36 хувь нь 18 хүртэлх насны хүүхэд, 12 хувь нь 19-24 насны залуус байна. Хүн амын цэвэр өсөлт 1,7 хувь гэсэн тоо гарчээ.

Хүн ам нэмэгдэхийн хэрээр нийслэл, төв суурин газруудад сургууль, цэцэрлэг, эмнэлэг зэрэг нийгмийн бусад үйлчилгээний хүртээмж, чанарт сөргөөр нөлөөлдөг байна.

Хүүхдийн эндэгдэл буурч байгаа үзүүлэлт гарсан ч ураг, нярайн эндэгдэл Баян-Өлгий, Завхан, Дархан-Уул аймагт ихсэх хандлагатай, нялхсын эндэгдэл Дорнод, Баян-Өлгий, Өмнөговь, Өвөрхангай, Завхан, Ховд аймагт, 5 хүртэлх насны хүүхдийн эндэгдэл Дорнод, Баянхонгор, Ховд аймагт улсын дунджаас дээгүүр байгаа юм.

10 мянган хүүхдэд ногдох өвчлөл нялхсын хувьд 48.5, дөрөв хүртэлх насанд 72.3, 5-15 насанд 126.7, 16-19 насанд 66.8 тохиолддог гэсэн мэдээ гарчээ.

Цэрэг татлагын өнгөрсөн жилийн байдлаас үзэхэд цэрэгт тэнцээгүй нийт залуусын 15 хувь нь дотор, 14 хувь нь нүдний эмгэг болон чих, хамар хоолой, 7 хувь нь мэдрэлийн өвчтэй, 10 хувь нь жин, өндрийн алдагдалтай байжээ.

Энэ бүхнээс үүдэн “Эрүүл хүүхэд” аяныг улсын хэмжээнд явуулах нь зүйтэй гэж Засгийн газрын хуралдаанаас шийдвэрлэжээ.

Эхлээд Монгол Улсын 2012 оны төсвийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай, Нийгмийн даатгалын сангийн 2012 оны төсвийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслүүдийн хоёр дахь хэлэлцүүлгийг хийж, байнгын хорооны гишүүд уг асуудлыг дэмжсэн юм.

Дараа нь тус байнгын хорооны даргад МАН-ын бүлгээс УИХ-ын гишүүн О.Чулуунбатыг нэр дэвшүүлснийг хэлэлцээд дэмжлээ.

Үүний дараа УИХ-ын нэгдсэн чуулганы хуралдаан хуралдаж магадгүй байна.

Аймаг, нийслэлийн буюу давж заалдах шатны шүүхийн Ерөнхий шүүгчдийн семинарын үеэр 2011 оны шүүн таслах болон бусад ажлаараа тэргүүлсэн шүүх, шүүгчдийг шалгаруулж, шагнал гардууллаа.

Хамгийн сайн менежменттэй шүүхээр анхан шатны шүүхүүдээс Нийслэлийн Чингэлтэй дүүргийн шүүх, давж заалдах шатны шүүхүүдээс Булган аймгийн шүүх, захиргааны хэргийн шүүхүүдээс Орхон аймгийн Захиргааны хэргийн шүүх шалгарав.

Харин шилдэг шүүгч-багшаар Нийслэлийн шүүхийн шүүгч Х.Эрдэнэсувд,  чадварлаг шүүгчээр Нийслэлийн шүүхийн шүүгч Л.Даваасүрэн, санаачлагатай шүүгч-шинэчлэгчээр Булган аймаг дахь сум дундын шүүхийн шүүгч Н.Нарангэрэл, зохион байгуулагч шүүгч-манлайлагчаар Нийслэлийн шүүхийн шүүгч З.Цэнгэнбаяр тус тус шалгарчээ.

Үндсэн хуулийн цэцийн их суудлын өнөөдрийн хуралдаанаар Татварын зарим хууль болон Нийгмийн даатгалын тухай хуулийг хэрэгжүүлэх тухай хуулийн зарим зүйл, заалт Монгол Улсын Үндсэн хуулийг зөрчсөн эсэх тухай маргааныг эцэслэн шийдвэрлэв.

Үндсэн хуулийн цэцийн их суудлын хуралдаанаас “Монгол Улсын Их Хурал 2007  оны 12 дугаар сарын 28-ны өдөр Татварын зарим хууль болон Нийгмийн даатгалын тухай хуулийг хэрэгжүүлэх тухай хуулийг батлан гаргахдаа уг хуулийн 1 дүгээр зүйлийн 1.1 дэх хэсэгт “… нийгмийн даатгалын шимтгэл…”, 3 дугаар зүйлийн 3.1.5-д “Нийгмийн даатгалын тухай хуулийн 20.1.1.”, мөн зүйлийн  3.2 дахь хэсэгт “… нийгмийн даатгалын шимтгэл …”, 4 дүгээр зүйлийн 4.2 дахь хэсэгт “… нийгмийн даатгалын шимтгэл …”, мөн зүйлийн 4.3.11-д “нийгмийн даатгалын шимтгэл.” гэж тус тус зааж, ажил олгогчийг нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөх хуулиар тогтоосон үүргээс чөлөөлөхдөө даатгуулагчийн эрх, ашиг сонирхлыг хамгаалах асуудлыг зохицуулалтгүй үлдээснээрээ Үндсэн хуулийн Арван зургадугаар зүйлийн 5 дахь заалтын “өндөр наслах, хөдөлмөрийн чадвар алдах, хүүхэд төрүүлэх, асрах болон хуульд заасан бусад тохиолдолд эд, мөнгөний тусламж авах эрхтэй;”, мөн зүйлийн 6 дахь заалтын “эрүүл мэндээ хамгаалуулах, эмнэлгийн тусламж авах эрхтэй. …” гэснийг тус тус зөрчсөн байна гэсэн дүгнэлтийг гаргалаа.

Тиймээс Татварын зарим хууль болон Нийгмийн даатгалын тухай хуулийг хэрэгжүүлэх тухай хуулийн дээрх зүйл, заалтын холбогдох хэсгийг хүчингүй болгосон  уг тогтоол нь гармагцаа хүчин төгөлдөр болохыг шийдвэртээ дурдсан байна.