А.Сүхбат: Ард түмэнд амалсан ёсоор зодоглоно
2015-7-7

Гэрэл зургийг MPA.mn

 

Монгол Улсын Дархан аварга А.Сүхбат, бөх судлаач Н.Зоригтбаатар нар цаг үеийн асуудлаар мэдээлэл хийлээ.

 

Энэ үеэр Дархан аварга А.Сүхбат аварга "Одоогийн хүчин төгөлдөр мөрдөгдөж байгаа Баяр наадмын тухай хуулиар дархан аварга цолны болзлыг би 2004 онд хангасан байсан. Энэ жилийн хувьд ард түмэндээ амалсан ёсоороо баяр наадамд зодоглоно. Бэлтгэлээ сайн хангасан. Миний бие эрэмбээ бууруулахгүйгээр цолондоо гарч барилдах бөгөөд энэ нь миний 30 жил дэвжээнд гарсны үр өгөөж юм.

 

Миний бие 2006 онд зодог тайлсан хэдий ч дасгалжуулагч хийгээд үргэлж дэвжээн дээрээ байсан. Ингээд Монгол Улсын Ерөнхийлөгч  2007 онд Г.Өсөхбаяр бид хоёрыг дуудаж “Дархан аварга” цолыг гардуулсан. Уг цол чимгийг Ерөнхийлөгч л олгодог. Миний хувьд ийм асуудал гарч байгаад би их гайхаж байна. Г.Өсөхбаяр бид хоёр хэдийгээр найзууд ч гэлээ баяр наадмын комисс, бөхийн холбоо хагаралдуулж байна. Энэ байдлыг нэг тийш нь болгож өгөөч, Төр засгийн зүгээс дуугараач гэж Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн Тамгын газраас хүсч байна” гэв.

 

Гэрэл зургийг MPA.mn

 

 

Түүнчлэн тэрбээр “Миний амжилтыг сүүлийн үед үнэгүйдэх боллоо. Тухайлбал, намайг улсад гурав түрүүлсэн. Г.Өсөхбаярыг дөрөв түрүүлсэн учраас зүүнийг манлайлах нь зүйтэй гэсэн мэдээлэл байнга явж байгаа. Би 2000 оны үед Г.Өсөхбаяр аваргын дор эрэмбэлэгдэж байсан. Харин 2000 оны Ардын хувьсгалын 79 жилийн ойн барилдаанаар арслан цол хүртсэн. Түүний дараа жил аварга цолын болзолыг хангасан. Тэр үед 10-ын даваа үнэлгээгүй байсан. Түүний дараа Д.Сумъяабазар аварга 2006 онд аварга цол хүртсэн. Дараа нь бөхийн холбоо, комисс хуралдаж байгаа надад далай, даян аварга цолыг нь өгөхгүй бол Д.Сумъяабазар аваргын цолд асуудал үүсэх нээ гэж шийдвэрлэсэн байдаг.

 

Тухайн үед Г.Өсөхбаяр аварга бид хоёрын амжилтыг эрэмбэлэхэд миний нэр дээр нь гарсан байсан. Түүнээс хойш би долоон жилийн хугацаанд барилдаангүй. Хэрэв Г.Өсөхбаяр аваргыг миний дээр эрэмблэнэ гэвэл 2006 оноос өмнөхийг нь эрэмбэлэх нь зүйтэй. Тэгж мэргэжил тал руу нь оруулая гэж хүсч байгаа бол Монголын Үндэсний бөхийг төрийн алба болгох хэрэгтэй. Ард түмнээс санал асуулга авах хэрэгтэй” гэсэн юм.

 

Бөх судлаач Н.Зоригтбаатар “Би бөх судлаачын хувьд тайлбар хиймээр байна. Өнгөрсөн долоо жилийн хугацаанд Г.Өсөхбаяр барилдсан. Харин А.Сүхбат барилдаагүй. Ийм хоёр хүний өнгөрсөн амжилтыг эрэмбэлээд байна.  Хэрэв эрэмбэлэх юм бол 2006 оноос өмнөх амжилтыг нь эрэмбэлэх хэрэгтэй. Бөхийн холбооны дүрэмд “Хэрэв ижил цолтой бол, энэ цолыг авахаас өмнө доод даваануудыг эрэмбэлэх хэрэгтэй” гэж үздэг. Г.Өсөхбаяр аваргын хувьд найм долоо давснаас А.Сүхбат аваргаас хойш 4 удаа долоо давсан байдаг. Долоон жил барилдсан аваргыг, долоон жил барилдаагүй аваргатай яаж харьцуулах гээд байгаа юм” гэв.

 

 

Хэвлэлийн хурлын дараа дархан аварга А.Сүхбатаас цөөн асуултад хариулт авсан юм.

 

 

-Баяр наадмаар Г.Өсөхбаяр аваргыг зүүний манлайд гарсан ч та барилдах уу?

 

-Дархан аварга хэмээх өндөр цолыг хайрласан ард түмэндээ би амалсан. Энэ сайхан цолыг авахын тулд би залуу насаа үндэсний бөхийн спортод үрсэн. Миний хувьд үгээр хэлэхийн аргагүй үнэ цэнэтэй зүйл. Гэвч өнөөдөр энэ сайхан цолыг үнэ хүндгүй болгох, эрэмбийг нь бууруулах асуудал тулгарч байна.

 

 

-Г.Өсөхбаяр аварга нэгэн хэвлэлд ярихдаа “Өнгөрсөн жилүүдэд би А.Сүхбат аваргад буулттай ханддаг байсан. Энэ жил ямар ч буулт хийхгүй” гэсэн байдаг.

 

-Г.Өсөхбаяр, А.Сүхбат  гэдэг хүний асуудал биш шүү дээ. Бид хоёр найзууд.

 

Өнгөц харахад, улсын баяр наадмын зүүний магнайд Г.Өсөхбаяр бид хоёрын аль нэгийг нь гаргах асуудал яригдаж байгаа ч, үнэндээ цаана нь монгол бөхийн жудаг, уламжлалын талаарх асуудал яригдаж байна. Энэ цолын үнэлэмжийг Баяр наадмын комисс, Үндэсний бөхийн холбооэоос бууруулдаг зүйл биш. Хэрэв бууруулах бол Ерөнхийлөгч бууруулна. Ер нь эрэмбийг ингэж булааж авч болохгүй шүү дээ.

 

 

-Үндэсний бөхийн холбоо хуралдаад хоёр аваргыг хүлээж авч уулзана гэж байсан. Уулзсан уу?

 

-Өнөөдөр 14 цагт Үндэсний бөхийн хуралдаанд хүрэлцэн ирнэ үү гэсэн урилга ирсэн. Харин би сэтгүүлч та бүхэнд хэвлэлийн хурал зарласан байсан учраас очиж чадаагүй.

 

 

-Та долоо жилийн өмнө зодог тайлсан. Гэвч эргэж ирэхдээ зүүний манлайг булаацалдаж байгаа нь зарим хүмүүст таагүй сэтгэгдэл төрүүлж байна. Үүнд ямар тайлбар өгөх вэ. Ер нь ингэж хэл амтай барилдах шаардлага байгаа юм уу?

 

-Барилдах чинь сайхан шүү дээ. Зарим хүн миний барилдаанд дуртай шүү дээ. Бөхийн холбооноос өнгөрсөн жил амьд сэрүүн байгаа, 50-иас доош насны бөхчүүдийн эрэмбийг тогтоосон байна. Гэтэл миний нэрийг оруулаагүй байдаг. Бодвол намайг “Бурхан болсон” гэж үзсэн юм байлгүй. Тэд бичснээр Б.Бат-Эрдэнэ, Г.Өсөхбаяр гээд бичсэн байгаа юм. Тэгэхээр ийм байж болохгүй.  Хүний бүтээсэн түүх хөдөлмөрийг баллаж болохгүй шүү дээ. Үүнд би бухимдалтай байгаа. Монгол бөхийн холбоо шинэчлэгдэх ёстой, түүхээ үнэн зөв бичих ёстой. Барилдах уу, үгүй юу дурын асуудал. Хамгийн гол нь монгол бөхийн түүхийг үнэн бичиж, уламжлалаа авч үлдэх ёстой.

 

Б.Дэжид

Shuud.mn
Сонин хачин
Zochin:
Odoo bas songuuliin shou hiij surch bna daa chanaar mongol buh dutahgui shuu
2019-08-08
bi:
Suhbatiig barildahad ard tumen durgui bgag ene commentuudaas harj bolohoor bn. Naadmiin umnu ingej hel am dagulj ard tumniig taltsuulahaa bolichih zugeer l barildahaa boliloo gd helchih. Suhbataas odoo ymar barildaan garah vde. Buh zuild tsag hugatsaatai zunduu saihan zaluuchuud garad irchihsen bn tednii barildaaniig uzeh gej naadmiig huleej bn. Usuhuu Suhbat ed nar odoo onts bishee.
2015-07-08
Зочин:
Сүхбатаа бүү шантар чи бол монгол бөхийн түүхэнд эргэлт хийсэн хүн чиний уран гоё мэх хурц дайчтн чанар өнөөдөртөө бол чи хаанаас гарч дэвэх нь чухал биш. Бөхийн холбоо гэж замарсан газар хэдэн бөхчүүдээ талцуулж хэрэлдүүлсэн бузар хүмүүс бна нямдорж данзан гэх мэт. Энд бцсад залуу бөхчүүд нийлээд энэ байдлаас гарах л хэрэгтэй юм да. Амжилт хүсье зөвхөн урагшаа
2015-07-08
yanhan shaagch:
Yanhan shaagchaa helsendee Bai l daa chadahgui yum bol huuree hiij bandaash levchigee tailsiin suhbataa kkkk
2015-07-08
иргэн:
Энд бичигдсэн олон муухай үгийг битгий тоогоорой, сэтгэлийн хүчтэй байгаарай Сүхбат аваргаа,
2015-07-08
иргэн:
Сүхбат аваргыг дэмждэг шүү. Заавал зодоглоорой. Хаанаас гарах нь нэг их чухал биш, харин Өсөхөө аваргаас хол илүү гэдгээ л харуулаарай. Барилдаанаараа л харуул.
2015-07-08
зочин:
зайлуулдаа үе нь өнгөрч дээ хөөрхий хуучин шигээ биш болжээ зодог тайлсан чигээрээ яваа
2015-07-08
зочин:
зайлаа зодог тайлаа биздээ битгийн худлаа арл түмний нэр бариад бай чиний худалч ам хэнд хэрэгтэй юм
2015-07-08
www:
Зодог тайлсан бол тэр чигээрээ нэр хүндтэй байж сурмаар юмаа. Энэ үнэхээр тэнэг өвгөн юмаа.Ичдэггүй юм байхдаа.
2015-07-08
Зочин:
Энэ хэрүүлч хөгшин төгцөг далд ороосой
2015-07-08
mal:
Zodog tailna gej amalsanaaraa zodgoo tailaach malaa
2015-07-08
Хуульч:
Энд маргаад байх зүйл байхгүй, дархан аварга саяхан зэрэг хоёуланд нь өгсөн энэ маргаангүй ижил гэсэн үг, дархан аварга цолыг ямар амжилт гаргасан гэж өгсөн бэ гэдэг асуулт гарч ирнэ, тэгэхээр энэ болзлыг хэн нь эхэлж хангасан асуудал яригдана, яриад байгаагаар сүхбат нь 2004 онд хангасан юм биш үү, ийм ойлгомжтой зүйлд бүү маргалд, баянаа аварга мөеө аваргын урд яагаад зогсдогийг мэднэ биз дээ
2015-07-08
Хуульч:
Мөеө нь баянаагийн урд зогсдог гэж бичих гээд андуурч
cdcdc:
zodog tailsan bol tailsanshug tail barildmaar baigaa bol zvgeerl barildal daa zvleg nogoon dewjeeg awgai nariin xervvlshig yum bolgood baix yum
2015-07-08
Зочин:
Би Орос 3 дугаар сургууль төгссөн хүн та нарын энэ бөх мөхийг ойлгохгүй байна болиочээ Оросууд гоё доо
2015-07-08
Бямбасайхан:
Би Орос 3 дугаар сургууль төгссөн хүн та нарын энэ бөх мөхийг ойлгохгүй байна болиочээ Оросууд гоё доо
2015-07-08
Зочин:
Бөх хүн битгий хэл.энгийн эр хүн гаргахгүй урваж рөрвөсөн ааштай,хаашаа хүн бэ.хэн ч тэрнтйг зодог тайл гээгүй,дур зогоороо ингээд л бдг гэж бодоод өөрийнхөө нэр төрийг баллаад бх юм
2015-07-08
zochin:
сүхбат аварга бүүр хүүхэд шиг юм яариад унлаа ,,одоо болно ингээл зогсчих,,2006 онд өөрөө л зодог тайлсан хэн ч албадаагүй ,нэг ёсондоо өсөхөө аварга надтай цуг 2006 онд зодог тайлах ёстой байсан ,цаашаа барилдаж амжилтаа ахуйлсан нь буруу гэж бна .Уг нь амьдрал дээр 2 бөх барилдаад дархан аварга цол нэг доор авах боломжгүй зүйл шүү нөхөж олгохдоо тийм дүрэмээр ингэж эрэмбэллээ гэж тусгаагүйгээс болж нтр гээд яаривал ард түмэн өсөхөө аварга түүний пэнүүд зөөлрөн ойлгохийг хичээн .бүгдийг өөрийнхөө өнцгөөс хараал яариал уурлаал сүхбатын пэнүүд ард түмэн, өсөхөөгийн пэнүүд ард түмэн бишээ би доромжилж болно уурлаж байгаад зүүндээ гарна би л гэсэн өвчин тусчихлаа хурдан эдгээрэй
2015-07-08
Зочин:
Биеийн бэлтгэлээ бодвол сумын наадам таарна.Сэргэлэн сумын ойн наадмын бөхийн байг даана гэж хэлчихээд мөнгөө бодохоор гол нь харлаад хойноос нь очиж барилдаад түрүүлсэн гэж байгаа.10 сая гэж хошгируулсан гэж байгаа
2015-07-08
Zochin:
Сэргэлэн суманд барилдаж авсан байны мөнгийг сумандаа хандивласан шүү
Зочин:
арай ч дээ, үнэн гэж үү ??
Зочин:
Elbeg songuul d battulga suhbatiig daguulj baterdene avragaa muulj yavsan shand ni tsol avsan judaggui hulgaich iin huuhed etsegee duuraij de
2015-07-08
Зочин:
chi zodog taillaa gej tenegteheer erembend zaj bichih zum be
2015-07-08
Зочин:
Bayanaa avarga ohinoo doromjluulchihaad ene psda d hatuu ug heldguin baihdaa.Ehleed urh geriin ezen,huuhdiin etseg,sain hani bolchihooddaraa n zuunii magnai ene ter gej hutsdaa lalar SUHBATAA
2015-07-08
Зочин:
ene judaggui psda g dahiad davsagiig n hagalaad yavuul Usuhuu avargaa
2015-07-08
zochin:
Баянмөнх аваргаас мэх сурах гэж бөхд байр суйрай олох гэж тал засж охинтойн суусан хэрэг нь бүтсэн охин нь баяртай ,ид үедээ ам мэх хийж хүн хуурч хаяна уг нь харьж яваа бөхийн хийдэг зүйл гэж сонссон аль аль нь муухай арга баянаа аварга гантогтох нар наанаа инээж байв ч дотроо дургүй л байгаа мэдээж удам сайтай хүний охинтой суугаад элэг бүтэн сайхан аваад явчих залуус байх л байсан гэтэл аваргын охиныг хуурч хаяал ,үеийн бөхчүүдээ хуурч хаяал зөвхөн сумяаг хаяхын тулд олон бөхчүүдийн бэлтгэлийг хийлгээгүй зөвхөн өөрийнхөө мэхийг давтсан нөгөө бөхчүүдийн гутал хувцас урагдаад байхгүй дараа нь бөхчүүд ярьжил байсан май гээд нэг гутал авч өгөөгүй гэж одоо болохоор нээх жудаг ярьсан хүн
2015-07-07
zochin:
Баянмөнх аваргаас мэх сурах гэж бөхд байр суйрай олох гэж тал засж охинтойн суусан хэрэг нь бүтсэн охин нь баяртай ,ид үедээ ам мэх хийж хүн хуурч хаяна уг нь харьж яваа бөхийн хийдэг зүйл гэж сонссон аль аль нь муухай арга баянаа аварга гантогтох нар наанаа инээж байв ч дотроо дургүй л байгаа мэдээж удам сайтай хүний охинтой суугаад элэг бүтэн сайхан аваад явчих залуус байх л байсан гэтэл аваргын охиныг хуурч хаяал ,үеийн бөхчүүдээ хуурч хаяал зөвхөн сумяаг хаяхын тулд олон бөхчүүдийн бэлтгэлийг хийлгээгүй зөвхөн өөрийнхөө мэхийг давтсан нөгөө бөхчүүдийн гутал хувцас урагдаад байхгүй дараа нь бөхчүүд ярьжил байсан май гээд нэг гутал авч өгөөгүй гэж одоо болохоор нээх жудаг ярьсан хүн
2015-07-07
Judag gedeg??:
Oliggui, huuli turmee barimtlahgui baih tusmaa judagtai bolj baihiig judag gedeg bol bugdeeree judaggui baisan ni deer yum
2015-07-07
Nudraga:
Za muu hoer hulgaich mini ta muu hoerin barildah gej yu baisan yhum be.Neg ni unahaaraa tangardag.nuguu ni bolhoor gonshognood gvigeed baidag tetgewert garlaa gesen yum bol zailaach,hugin hoer nus yu geed baigaa yum be. Odoo ta muu hoer ard tvmnii umnu neg yas vzeed honzongoo salgaad hoer tiish salj vz medvv muusain temeenii horgoluud....
2015-07-07
Hnn:
Amalsan yosooroo zodog tailsnaaraa l bai l daa,. Am garval barij boldoggui gj ug bii,. Ter buhiin judag mudgaa boliy,. Yah gj zodog taillaa gj tuvshignusun yum,. Ter chigtee l baina biz,. Odoo bas yun show be,. Muundag baissan n ter l biz,. Unelj hundeldeg bsn,. Getel surjignej buun show bolj ahin barildaa gesen 3-n davaand unaa bizdee,. Tegeed odoo ahij 3-n davaand unah gj bgaagaa tumend zarlaj gaihuulaad baigaa yumuu,. Ter usuhuu avragatai deer dooroo orchih geed uzeltseed baigaa bololtoi yum,. Ednii heruul l dutaj gne,. Chaavaas
2015-07-07
Зочин:
Usuh bayaraa er hun shig bgaach chi bid neg 10 jil neg nutagt tugssun neg nutgiinh gehdee ene ugiig chinii duu ta 2 t zoruilj helj bna. Yagaad gevel ta 2 emegtei hund agsarch er byaraa gargadag haa yavsan gazraa heruul zodoon taridag emegtei hun shig hel am hiideg ... Ta buhnii buh barilddag chin hamgiin dood tuvshinii delhiid erembe bhgui 0 tuvshinii ajil. Zuvhun mongolchuud l durtai er ni buhchuud ta nar buduulegiin tuiluud umhii huls hanhluulj hahuuli tsetsegluulehees uur hiij chadah zuil ta buhend bhgu de
2015-07-07
Зочин:
ard tumen dee murguud zzodog tailsan biz dee er hun helsendee l baival zugeer dee
2015-07-07
zochin:
сүхбат аваргаа та чөлөөтийн удирдах зөвлөлд алба хашдаг холбооний чинь ерөнхийлөгч нь хууль бусаар сонгогдсон бөөн хэрүүл хуурамч биз ,дарамт идсэн уусан, доромжилдог,цалин шагнал урамшуулал байхгуй,ганц биш олон бөх хохирч бна гэтэл та ганцхан өөрийнхөө тухай яариад амиа бодоод л явж бна даа чөлөөт бөх үндэсний бөх хоёрыг сайхан аваад явах нас чинь болж 6 залуу заануудаа..холбоогоо сайхан удирьдаал олимп дэлхийн аварга төрүүлээл явуул дээр бна хэрүүл хийгээл ард түмнийг талцуулаал удахгуй хоороондоо зодолдон
2015-07-07