Foreign Policy: ОХУ Монголыг байранд нь байлгахаар хичээж байна
6 өдөр

Аугаа их Эх орны дайны ялалтын 75 жилийн ой энэ оны тавдугаар сарын есний өдөр тохиосон. Энэ өдөр ОХУ өргөн цар хүрээтэй цэргийн парад зохион байгуулахаар төлөвлөж байсан ч цар тахлын улмаас зургадугаар сарын 24-ний өдөр болгон хойшлуулсан юм. Ялалтын 75 жилийн ойд зориулсан энэхүү парадыг Монголын Үндэсний Олон нийтийн телевиз дахин дамжуулахаар Оросын талтай тохиролцсон байсан ч Монгол Улсын УИХ-ын сонгуулийн санал хураалтын өдөртэй давхацсан тул парад дамжуулахаас татгалзсан байна.

 

Харин үүнд Монгол дахь ОХУ-ын  Элчин сайдын яам ихээхэн дургүйлхэж, илтэд басамжлан, эгдүүцсэн өнгө аястай мэдэгдлийг Фейсбүүк дэх хуудсандаа байршуулсан нь олон нийтийн дунд ихээхэн шүүмжлэлд өртсөн юм. Энэ мэдэгдлээ ОХУ-ын Элчин сайдын яам “В огороде-бузина, а в Киеве-дядька” буюу монголоор “тэмээ гэхээр ямаа гэв” гэх хэлцээр гарчиглан, “цаг агаарын улмаас удирдлагуудын тод хараа нь түр балартаж” гэх мэтээр бичсэн байв. Үүнийг олон нийт “тусгаар улсын телевизийн бодлогод нөлөөлөх гэсэн оролдлого”, “ОХУ-ын байр суурийг бэлхнээ илтгэлээ” хэмээн шүүмжилж байсан. Үүний дараа МҮОНТВ мэдэгдэл гарган, ОХУ-ын ЭСЯ-наас уучлалт гуйхыг шаардсан ч одоо хэр нь ЭСЯ гэдийсээр. Олон улсын ажиглагчид ч энэ нөхцөл байдлыг Орос улс Монголыг “байранд нь байлгахыг хүсч байна” хэмээн үзжээ. Тухайлбал Foreign Policy хэвлэлд Кардифийн их сургуулийн профессор Сергей Радченко дээрх үйл явдалтай холбоотой нийтлэл хэвлүүлснийг товчлон хүргэж байна. 

 

Зургадугаар сарын 24-ний өдөр Орос улс COVID-19 тахлын улмаас сарын өмнө хойшлуулж байсан, Европд Ялалт байгуулсны 75 жилийн ойд зориулсан, түүнчлэн Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийн асуудлаарх санал хураалтад зориулж цэрэг-улс төрийн нөхцөл байдал үүсгэх зорилготой өргөн цар хүрээтэй цэргийн парад зохион байгуулав. Ирэх долоо хоногт өндөрлөх санал хураалт дор хаяж 2036 он хүртэл Владимир Путин Ерөнхийлөгчөөр суух замыг тавих юм. 

 

Мөн энэ өдөр Монгол Улсад ээлжит ардчилсан парламентын сонгууль болов. Харин энэхүү өөр хоорондоо уялдаа холбоогүй үйл явдал Москва, Улаанбаатарын хооронд байж боломгүй дипломат маргааныг дэгдээсэн бөгөөд энэ нь Орос улс хөршүүдээ айлгах гэдэг занг нь илэрхий харуулав. Авторитар хөршүүдтэй ардчилсан Монгол улс хүндхэн ирээдүйтэй нүүр тулж байгаа бөгөөд учир нь түүний хоёр том хөрш, хуучны эзэнт гүрнүүд болох Хятад, Орос улс Евразийг өөрсдийн эрхшээлд нийцүүлэн өөрчлөхөөр эрмэлзэж байгаа юм. 

 

Сүүлд дэгдсэн маргаан нь Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Телевиз Оросын парадыг шууд дамжуулах төлөвлөгөөнөөсөө татгалзсанаас үүдэлтэй юм. Анхандаа энэ телевиз Монголын Засгийн газар Оросыг хүндэтгэж байгаагаа илэрхийлэл болгон парадад оролцох цэргүүдийг илгээх шийдвэр гаргасан тул энэ парадыг үзэгчдийн хүртээл болгохоор төлөвлөж байж. Гэвч хойшлогдсон парад нь Монголын сонгуулийн өдөртэй давхцаж байгаа тул шууд дамжуулалт хийхгүй байхаар шийджээ. 

 

Харин Улаанбаатар хот дахь Оросын ЭСЯ Фейсбүүк дэх хуудсаараа дамжуулан энэ шийдвэрийг эсэргүүцэн, барууны ашиг сонирхолд захирагдсан гэж МҮОНТВ-ийн удирдлагуудыг буруутгасан юм. “Дэлхий даяар Орос Улсыг өөрсдийн сонгуульд хөндлөнгөөс нөлөөлсөн, оролцсон хэмээн буруутгах кампанит ажиллагааг өрнүүлж байгаа ба түүндээ МҮОНРТ-ийн Зөвлөлийг хүчээн татан оруулав уу, эсвэл Зөвлөл нь уг ажиллагаанд санаандгүй нэгдэв үү?” хэмээн онцолсон байв. 


Энэ нь олны дунд маргаан дэгдээв. МҮОНТВ-ийн захирал Л.Нинжжамц Оросын Элчин сайд Искандер Азизовт илгээсэн захидалдаа дээрх мэдэгдлийг шүүмжлээд, албан ёсоор уучлал гуйхыг шаардсан юм. Монгол Улсын Ерөнхий сайд асан, Орост Элчин сайдаар ажиллаж байсан С.Баяр ч мөн ЭСЯ-ны дээрх үйлдлийг Зөвлөлтийн үеийн элчин сайд нар суугаа орондоо юу хийх, эс хийхийг заадаг байсан хуучны арга барилтай нь зүйрлэсэн байна. 


Монголчууд Зөвлөлтийн нөлөө, оролцооны талаар багагүй мэднэ. Энэ улс Зөвлөлтийн дагуул улс болж байсан бөгөөд 1930-аад онд Зөвлөлтийнхөн болон тэдний Монгол дахь гар хөл, Монгол ардын хувьсгалт нам шашны эсрэг кампанит ажил өрнүүлж, улс төрийн хэлмэгдүүлэлт явуулах үеэрээ олон мянган хүний амь насыг хөнөөсөн юм. 


Амиа алдсан хүмүүсийн дунд Иосиф Сталинтай маргаж зүрхэлсэн, Монголын Ерөнхий сайд П.Гэндэн байв /нэгэн ширүүн маргааны үеэр Зөвлөлтийн дарангуйлагчийн гаансыг тэрбээр шидэж эвдэлсэн гэх цуу яриа бий/. Түүнийг Москва руу илгээн, 1937 онд Зөвлөлтөд цаазалсан юм. Түүний залгамжлагч А. Амарыг мөн ижил хувь тавилан хүлээсэн бөгөөд түүнийг баривчлан, ЗХУ руу илгээж, улмаар тэнд нь 1941 онд цаазалжээ. 


Ийнхүү цус асгаруулснаар Монголын Сталин гэгддэг Хорлоогийн Чойбалсан Ерөнхий сайд болсон бөгөөд тэрбээр Азид Зөвлөлтийн ашиг сонирхлын төлөө ажиллаж байсны дээр Монгол дахь бүрэн эрхэт төлөөлөгч Иван Ивановын тасралтгүй хараа хяналтан дор байсан юм. Чухамхүү Х.Чойбалсан болон Ивановын үед Монгол улс 1940-өөд оны үед Зөвлөлтийн цэргийн ажиллагаанд татагдан оролцож, хагас сая гаруй агт илгээн, танкийн бригадыг санхүүжүүлсэн. Түүнчлэн Молнгол улс 1945 оны наймдугаар сард манжуурт япончуудтай хийх Зөвлөлтийн тулаанд ч нэгдсэн юм. 

 

Чойбалсангийн залгамжлагч Юмжаагийн Цэдэнбал Зөвлөлтийн удирдагчдаа баярлуулахаар илүүтэй хичээж, ЗХУ-ыг Монголыг харьяандаа авах хүсэлтийг удаа дараа гаргаж байсан гэх /азаар ЗХУ татгалзсан/. Түүнчлэн Цэдэнбал Хятад-Зөвлөлтийн хурцадмал харилцааны үед Москвагийн талд үйлчилж, 1962 оны 12 дугаар сард Хятадын Ерөнхий сайдтай ярилцах үеэрээ Зөвлөлтийн бодлогыг ширүүхэн хамгаалж, улмаар маргаан дэгдэн, тэд арайтай л гар зөрүүлээгүй юм.


Хувь тавилангийн хоржооноор, чухамхүү ЗХУ нь Цэдэнбалыг 1984 онд төрийн эрхээс буулгахаар шийдэн, Москвад тэтгэвэрт нь гаргаж байв. Үүнийг тухайн үеийн Төв хорооны нарийн бичгийн дарга Михаил Горбачев “найруулсан” гэх бөгөөд Цэдэнбалын Хятадын эсрэг үзэл нь Бээжинтэй харилцаагаа сайжруулах Москвагийн ашиг сонирхолтой зөрчилдөж байсан тул ийнхүү эрх мэдлээс зайлуулсан гэдэг. 

 

Г.Бямбасүрэн
 

Shuud.mn
Сонин хачин
Batmunkh:
Тв-р явуулаагүй ч гэсэн маниус нь нэг нэгэндээ день победы ялалтын баярын мэнд хүргээд л явж байлаа
2020-07-01
zochin:
сурталчилгааны доор үргэлжлэл байсныг нь орхиж орчуулжээ.
2020-07-01
zochin:
Дутуу орчуулсан байна.
2020-07-01
Хүн:
Хятад Орос аль аль нь эрхшээлдээ авахыг хүсдэг. Бид энэ маргаанд нэг талд нь оролцохгүй байвал тусгаар улстайгаа үлдэнэ шүү...
2020-07-01
Zochjn:
Hujaa morons muuhai pros ahin morons goy gj biddog malnuud oh bhiimaa
2020-07-01
МАН эрдэмтэн мэргэд эх орончдоо үйл олоноор нь устгачаад уучлалт гуйхын оронд оросуудын зохиож өгсөн Сүх баатарын нэрээр улсынхаа төв талбайг нэрлэж түүхийг гуйвуулж намын ПР хийж өнөөгийн биднийг доромжилж бна.
2020-07-01
setguulchid::
setguulchintser medehgui ymaa huthaa bolimoor ym chinii l pvoo emee elent hulantsii chin hajuud hiisen ymtai hun shuu Ymjaagiin Tsedenbal. Horloogiin Choibalsan nar
2020-07-01
Halh:
Бал дарга 2 удаа Зөвлөлтийн 16 дахь болох өргөдлийг барьж Х.Чойбалсан гуай дээр ороод 2 удаа дарвайтлаа алгадуулаад гарсан байдаг нь баримттай, гэрчтэй болсон явдал байдаг. Харин Х.Чойбалсан гуайг нас барснаас хойш тусгаар улсын ач холбогдлыг ойлгож ахин энэ талаар хөндөөгүй юм.
тэнэг:
за зайл2 оросыг тахин шүтэгч социалист лалрууд минь хол очиж мөөрцгөө
2020-07-01
yuve:
yalaltiin bayariig mongolchuudad uzuuleegui hyatad ninjjamts gegch etgeed mongol ulsiin gadaad bodlogiig dangaaraa shiidej elchin saidiin yaamand zahia bichej uichlal gui gesen gevuu. ene ilt hyatadiin bodlogo bn. ninjjamtsiig ogtsruulj neg muu televiziin zahiral mongoliin gadaad bodlogiig dur meden hiisend hariutslaga tootsoh heregtei
2020-07-01
хЧи харин өөрөө оросын бөгсийг долоогч мянга мянган пялдакын л нэг байна . Тэр парадыг нь тав зургаан ч телевиз пологттол гаргасан . Бөөлждөггүйгээрээ чи л үззж бн биз. Тусгаар Монгол улсын үндэснийх нь телевиз юугаа гаргах нь өөрсдийнх нь бүрэн эрх муу адгийн шаар минь . Хуучин шигээ оросуудын дээрэлхүү бүдүүлэг ааш, хэрцгийлэл геноцидийг чи л таашаадаг юм бгааз
Tss:
Энэ Орос ах нар гэж үхэл цариалдаг тарихны тураал шаачихсан сдакууд одоо болио.
2020-07-01
Дэлхийн оргинал оркууд ш дээ
иргэн:
хятадын эрлийзүүд боож үхэхнээ мүонт ын удирдлагуудыг солих хэрэгтэй
2020-07-01
май:
зүгээр зайл тэгэх үү орк алаа
Иргэн:
Орос байгаагүй бол Монгол маань өдий зэрэгтэй байх байсан болов уу, АНУ-гийн гар хөл болсон нөхөр л бичсэн бна шүү дээ
2020-07-01
benz:
mongol baigaagui bol oros ch baihgui hytad ch baihgui bid nar ch bhgui
Монголд суурьшсан оросуудыг зайлуулах цаг ирсэн:
Тэгвэл эсрэгээрээ Монгол байгаагүй бол өнөөгийн орос худлаа байсан. ОХУ-г байгуулж цусаараа хамгаалж Турк, Франц,Германтай байлдахад дайсны тугийг Монгол хүмүүс булааж байв.
Зочин:
Oros baigaagvi bol, hytad baigaagvi bol gedgee bolih heregtei, vneheer daranguilaagvil bol mongol hugjhul baisan, soeliin ow tvvhin ed oldwor, bulsh dinosaur ondog arag ys uragshaa hoishoo zuuhni zuuj bulaasan shvv deehen vyes
Эргүү чацга
иргэн:
Үгүй дээ. Монгол бгаагүй бол орос байхгүй хятад ч бхгүй.
Orosiin pyhluunuudaas baigali nuuraa butsaaj avay
2020-07-01
Монголын хувь заяанд Оросын оролцоо ямар байсныг мэдэхгүй бол олон юм ярьж цэцэрхэж огтхон ч хэрэггүй гэж зөвлөе.
2020-06-30
Тэнэг чукча:
За манай путинч орос ахчингууд алаад эхэллээ дээ
2020-06-30
xaxaxa
Зочин:
Хэцүүг туулсан түүнийг яах нь вэ Магадгүй түүний хөлс цус ясан дээр Монгол бас тогтсон байх шүү
2020-06-30
Тулгаа:
Пязда минь тэгээд Монголчууд хэцүүг туулаагүй юм уу?
Зочин:
Орос хүний удамаас Монгол цус гардаг.Хүү нь аавдаа гомдоо биз .Байдаг юм.
2020-06-30
Барууны өдөөн хатгалт яс хаялт
2020-06-30
хуц бууны нохой
Маргааш нөгөөдөр нь бүтнээр үзүүлж болно шдээ. Тэгээд ч жил бүр адилхан зохиодог. Монголоос бусад оронд товч гараал өнгөрсөн
2020-06-29
Оросын парад мэдээгээр л товч гарна биз. Шууд дамжуулах ямар хэрэг байна. Монгол тусгаар улс шүү. Ссср алга болоод удаж байхад бас юу чив дээ
2020-06-29
Зочин:
Маш зөв
yu be ULaanbaatar telebiz shuud damzuulsan shuu dee
2020-06-29
оросын эсрэг үзэл бодолтонгууд бол ирээдүйн хятадын бодлогыг дэмжигчид
2020-06-29
Харинч орост пялдагдаж байсан хүмүүс хятдад пялдагдар магдлал өндөр юм бишүү
эргүү нус
Харин ч бие даасан бодлоготонгууд байдаг юм. Та 2 шиг орос, хятад гэж солиоролдохгүй. Монгол монголоороо хэнээс ч үл хамаарах эрх чөлөөтэй орон шүү аалзнууд аа!!!
m:
dandaa hurliiz garuud baidagaa..
МАН гархаар угаасаа л Хятадад алдахгүй гэж тэгдэг нөгөөдүүл нь 97 оноос хятадад дагаар орчихсон байдаг
2020-06-29
irgen:
amerikiin 2 horshteui hagaralduulj ustgah zorilgtoi urhind byy or hymyysee ukrain l bolno shyy
2020-06-29
Америкийн хатгаасаар Оросын элчин МҮОНТ д гомдол гаргаж ээ
Зочин:
Тэгээд яах байсан юм улсын телевиз нь улсынхаа сонгуулийг дамжуулах нь зүйн хэрэг шүү дээ ер нь оросуудын хандыг үе үе айхтар сайн дарж байх хэрэгтэй манайхыг тусгаар улс гэдгийг хааяа ч болов мэдрэг муусайн тэнэг иванууд
2020-06-29
Тиймээ энэ бол их гүрний дээрэнгүй үзэлийн нэгэн хэсэг
yes
ЗОЧИН:
Үнэхээр л тэмээ гэхээр ямаа гэлээ гэдэг нь үнэн л байна шүү дээ . ИЙм асуудал дээр манайх ч нөгөө тал нь дипломат харилцаа байх л ёстой шүү дээ....Ямар зах дээр сууж байгаа 2 авгай хэрэлдэж байгаа биш шүү дээ . Параданд алхаж байгаа цог золбоотой монгол хөвгүүдээ хармаар л байсан шүү . 78 хөвгүүдийн маань ар гэр үр хүүхэд нь миний аав тэр байна гээд заах бяцхан охид хөвгүүдэд энэ нь насан туршийнх нь дурсамж байх байсан даа... гэх мэтчилэн наад захын сайхан мэдрэмжээр ажиллаж болсонгүй юу даа ...Өнгөрсөн баларсан муу муухай дурсамж байдгийн бол бараг үгүй шүү дээ ялангуяа эх орны энэ дайнд бидэнд маш их сайхан дурсамж дэлхий дахинд гайхуулах бас л нэг түүх шүүдээ....
2020-06-29
Болд:
Яг үнэн.
Зочин:
чамд л үнэн байх даа туурга тусгаар улс юугаа үндсэний телевизээрээ дамжуулах нь ямар ч улсад хамаагүй тэгээд яах вэ орон даяар явагдаж буй сонгуулийнхаа мэдээг дамжуулахгүй оросын парад ддамжуулаад сууж байх уу Нинжжамцаа чиний зөв шүү
Иргэн:
Оросууд биднийг сүүлийн хэдэн зуун жил байнга дарамталж алж хядаж,газар нутгийг нь булааж,өөрсдийнхөөрөө байлгаж ирсэн.Халимаг,Тува,Буриад ард түмнийг газар нутагтай нь булаасан.Мөн ЗХУ-ын үед гайгүй гэсэн монголын бүх хүмүүсийг хоморголон устгасан.Бид бол оросуудад хүчиндүүлсээр байгаад тэрэндээ дур тавьж магтан дуулдаг болсон ард түмэн л дээ
2020-06-29
ЕР НЬ ЮУ Ч МЭДЭХГҮЙ, МЭДРЭЭГҮЙ, ОЙЛГОХГҮЙ ХҮМҮҮС Л ИНГЭЖ ЦЭЦЭРХЭХ БАЙХ. ТЭР ЭЛЧИН САЙД НЬ ТЭГЖ ХЭЛЛЭЭ ГЭЭД БООЖ ҮХЧИХ ГЭЭД БАЙХ ЮУ БАЙНА ДАА. АЛБАН ЁСООР МҮОНТ-ЭЭС ШААРДЛАГАА ХҮРГҮҮЛСЭН. ТА НАР БИШ ДЭЛХИЙ ХАРЖ БАЙГАА УЧРААС МОНГОЛЫГ ҮЛ ТООСОН Ч БУСДАД МУУХАЙ ХАРАГДАХАА ЦААДУУЛ ЧИНЬ МЭДЭЖ БАЙГАА БАЙЛГҮЙ ДЭЭ. ДАЛИМДУУЛААД ТУРХИРААД БАЙХ ШААРДЛАГАГҮЙ. ТЭГЭЭД Ч ТУХАЙН ҮЕД БАЙЖ ҮЗЭЭГҮЙ, БАЙГААГҮЙ БАЙЖ НЭГЭНТ ӨНГӨРСӨН ТҮҮХИЙГ ТА НАР ШҮҮХ НЬ УТГАГҮЙ. ТЭР ХҮМҮҮС ЧИНЬ ХАРИН ТЭГЖ БАЙЖ Л ӨДИЙ ЗЭРЭГТ ХҮРГЭСЭН. ОДОО ТА НАР ЭХ ОРНОО ХУДАЛДААД, ЛУЙВАРДААД БАЙГАА ХУЛГАЙЧ, УРВААЧ, АВИЛГАЧИДАА ТА НАР ТЭГЭЭД ШҮҮМЖЛЭЭД ЦЭЭРЛҮҮЛЭЭД БАЙЖ ЧАДАЖ БАЙГАА ЮМ УУ, САЙН МУУ Ч ХИЙХ ЦАГТАА ХИЙГЭЭД ҮЗЭХ ЮМАА ҮЗЭЭД ДУУССАН ӨВГӨД ДЭЭДСЭЭ ИНГЭЖ ХЭЛЖ БОЛОХГҮЙ БАЙХ. ХААНА ТЭГЖ ЦЭГЦ ШУДАРГА НИЙГЭМТЭЙ УЛС ОЛОН МЯНГА ЖИЛ ТА НАРЫН ЯРЬСАН АРДЧИЛАЛААР САЙХАН ХӨГЖӨӨД ХҮНДЛЭЭД ЯВААД БАЙНА. БҮГД Л ӨӨР ӨӨРИЙН ЗОВЛОН ЖАРГАЛ ЮМАА ТУУЛААД Л ИРСЭН. ХАРИН НААНААСАА СУРГАМЖ АВ, ҮГЭЭ БОД, УХААНАА ХУРЦАЛ. ТЭРНЭЭС ХАР ХЭЛ АМАА БҮҮ БИЛҮҮД...НЭГ Л ХООСОН ЦЭЦЭРХСЭН УЛСУУД... ЦАГАА ТУЛБАЛ ӨМДӨНДӨӨ ЧАЦГА АЛДАЦГААХ БАЙЖ БҮҮ ТОМ БАА...
2020-06-29
Сайхан хэллээ
irgen:
sanal neg baina
зочин:
Монгол тусгаар улс гэдгийг оросууд марттдаг тавилантай.
2020-06-29
энх:
орчин үеийн ч гэх үү одоогийн ч гэх үү нөхдүүдэд ингэж хэлэхгүй бол үнэхээр болохгүй нь. тэр үеийн төр засгийн удирдлагууд чухам ямаршуухан нөхцөл байдал, дарамтанд байсныг чи бид мэдэхгүй, зөвхөн монгол улсыг өнөөдрийн байгаа байдлаар нь бусдад хүлээн зөвшөөрүүлж авч үлдэж чадсаных нь төлөө бид тэдэнд мэхийн хүндэтгэл үзүүлбэл зохино. одоо оросууд бидэнд яаж хандаж байгаа нь мэдээж асуудал, гэхдээ тэр үед тусласан нь бас үнэн. хүний ачийг мартвал муухай, хүн чанаргүй хэрэг болно. бид орост бас их зүйлээ алдсан нь үнэн, тэд их гүрний дээрэнгүй үзэл гаргасан. хамгийн гол нь монгол улс тусгаар улсаараа үлдэж чадсан нь үнэн. одооны манайхны хийх гээд чадахгүй байна оросууд саад болоод байгаа энээ тэрээ гэдэг бол цэвэр одоогийн удирдлагуудын арчаагүй байдал. энэ асуудалтай монгол-орос/зөвлөлтийн харилцааг хутгаж ойлгодог , харлуулах гэж оролддог нөхдүүдийн ээлжит захиалгат нийтлэл байна гэж ойлголоо. хэрвээ тусгаар тогтнож чадаагүй бол, бид аль нэг хөршийнхөө автономит ч юм уу эсвэл зүгээр нэг тойрог байх байсан. энийг та бид хүсэхгүй л байсан болов уу.
2020-06-29