Нэрт онолч эрдэмтэн газар зүйч, түүхч, угсаатны зүйч   Лев Николаевич Гумилевийн 100 насны ой 10-р сарын 1-нд тохиож байна.. Түүх (1961), газар зүйн шинжлэх ухааны доктор (1974), түүхгазар зүйн шинжлэх ухааны томоохон онолч эрдэмтэн тэрээр 1912 оны аравдугаар сарын 1-нд Царское Село хэмээх хотод мэндэлжээ. Зөвлөлт засгийн он жилүүдэд хавчин гадуурхагдаж асан хоёр яруу найрагч (Николай Гумилев, Анна Ахматова)-ийн дундаас  төрсөн нь Гумилевын хувьд амаргүй хувь заяаг туулахад хүргэсэн бололтой. Хүүхэд ахуй насаа эмээгийнхээ Тверь мужийн Бежецкий суурины Слепнево гацаанд өнгөрүүлсэн байна. Амьдралынхаа туршид дөрвөн ч удаа хоригдож байсан нь ч үүнийг гэрчилнэ. 1933, 1935, 1938, 1949 онд Зөвлөлтийн ГУЛАГ хэмээх улс төрийн хэлмэгдүүлэлтийн газруудад хоригдож байсан юм... 1956 онд “онц шалтгаангүйгээр хоригдсон” хэмээн цагаатгагдсан ажээ. Л.Н.Гумилевын гавьяа зүтгэл нь эрдэм шинжилгээний салбарт ч, сурган хүмүүжүүлэх салбарт ч эрс үгүйгэсэн үйлдлүүдтэй тулгарч байсан. ЗХУ-ын үед Их Монгол улс, эзэн Чингис хааны тухай ярих, бичих нь бүрмөсөн хориотой байх үед Эзэнт Монгол улсын тухай түүхэн үнэнийг айлтгүйгээр бичиж байсан хүн бол Лев Гумилев юм. Тиймдээ ч тэр Зөвлөлтийн төр болон Засгийн газрын ямар ч шагнал, эрхэм алдар цолыг хүртээгүй ажээ... Л.Н.Гумилев манай Б.Ренчин, Ц.Дамдинсүрэн, Ш.Гаадамба, Д.Майдар зэрэг эрдэмтэн зохиолч сэтгүүлч, оюутнуудтай байнга холбоотой байж, тэдний зохиол бүтээлийг анхааралтай үзэж, санал бодлоо солилцож, ярилцлага өгч байсан юм. Түүний эхнэрийн дурдатгалд “Бид урьдынхаа туйлын муу оромжид суусаар л байлаа. Нэг удаа 1973 оны сүүлээр Монголын томоохон эрдэмтэн академич Бямбын Ренчин Унгараас буцах замдаа Ленинградаар дайрахдаа манайд ирсэн юм. Цэх шулуун нуруутай, урт буурал сахалтай, үндэсний чамин хувцастай энэ ганган өвгөн эрдэмтний гадаад төрх нь гайхамшигтай сэтгэгдэл төрүүлж байв. Тэгээд ч Ленинградад түүний явсан газар бүр анзаарагдахгүй байж чадсангүй. Түүнийг манайд ирсний дараахан манай өрөөг томсгож, тэгэхдээ бүр үнийн зөрүүг төлөхгүйгээр солихыг бидэнд гэнэт санал болгосон юм” гэж талархан дурссан байдаг. Эрдэмтний бүтээлүүдээс нэрт орчуулагч Г.Аким “Хар домог”-ийг (2007), орчуулагч Ж.Роозон “Этногенез ба Дэлхийн биосфер” номыг нь монгол хэ-лэнд хөрвүүлсэн. Гуми-левын шавь А.Куркчи “Аугаа их Гумилев бол Оросын сонгодог мон-гол судлалын өнөөг төлөөлж буй хамгийн шилдэг монгол судлаач” хэмээн үнэлсэн байдаг. Лев Николаевич 1992 оны дөрөвдүгээр сарын 15-ны өдөр хорвоог орхижээ. ...Н.Гумилев Монгол үндэстэнд 400 жилийн нас байна гэж хэлсэн гэж манайхан нэг хэсэг их гомдоллосон. Ер нь аливаа үндэстэн гэдэг өөрийн хөгжлийнхөө оргил үед хүрч мандан бадраад дараа нь аажмаар буурч, бүр устан үгүй болдог жамтай билээ. Монгол үндэстэн бол дэлхийн эртний үндэстнүүдийн нэг, ийм учраас түүнд оршин тогтнох 400 жилийн нас үлджээ гэж  тэр их хүн таамаглан бичиж байсан болов уу. Эх сурвалж: "ТВ7" Сэтгүүл