
УИХ-ын 2008 оны сонгуулийн үеэр эмх замбараагүй байдал үүсч таван хүн амь үрэгдэж олон арван цагдаагийн албан хаагч гэмтэж бэртсэн хэрэгт тухайн үеийн цагдаагийн удирдлагуудыг холбогдуулан шалгасан юм. Хэдэн жилийн турш мөрдөн байцаалт нь сунжирч хэрэгсэхгүй болж байсан хэргийн шүүх хурал нөгөөдөр Цагдан хорих төвд болно.
Өмнө нь албан тушаалын байдлаа хэтрүүлсэн гэсэн зүйл ангиар шалгагдаж өршөөлд хамрагдсан хошууч генерал Ч.Амарболд нарт холбогдох хэргийг Ерөнхий прокурорын даалгавраар Прокурорын дэргэдэх мөрдөн байцаах албанд сэргээн шалгаж зүйл ангийг нь өөрчилсөн юм. Хэргийн мөрдөн байцаалт ч дуусч хяналтын шатнаас тэдэнд гурван зүйл ангиар ял төлөвлөж хавтаст хэргийг нь Сүхбаатар дүүргийн шүүхэд шилжүүлж улмаар энэ сарын 14-ний өдөр шүүх хурал нь товлогдсон ч дэд хурандаа Г.Ганбаатарын хавтаст хэргийг бусад шүүгдэгч нарын хэргээс тусгаарласан учраас хурлыг хойшлуулсан. Тэдний гэм бурууг хэлэлцэхээс өмнө Цагдаагийн ерөнхий газрын дарга хошууч генерал Д.Сандаг-Очир цагдаа нарт үүсгэсэн хэргийн зүйлчлэлд анхаарлаа хандуулж хуулийн хүрээнд нягталж өгнө үү” гэж ээ. Түүнчлэн Ч.Амарболд генералын өмгөөлөгч О.Алтангэрэл прокурорын байгууллагад хандан УИХ-ын гишүүн Х.Тэмүүжиний олон нийтэд дэлгэсэн сумны хонгио, цагдаагийн тэмдэглэл зэргийг шалгаж өгөх хүсэлтийг удаа дараа тавьсан боловч хүлээн авахаас татгалзсан хариултыг өгсөн гэж буй. Чухам тэрхүү хүсэлтийг хүлээн авахаас татгалзсан үндэслэлийг нийслэлийн Прокурорын газрын орлогч прокурор Ё.Сагсайгаас тодруулахад “ Долдугаар сарын 1-ний үйл явдалтай холбоотой хэргийг Прокурорын дэргэдэх мөрдөн байцаах алба 2008 оны долдугаар сарын 1-нээс хойш шалгасан. Нийтдээ 30 гаруй хавтаст хэрэг бүрдсэн. Мөрдөн байцаалтаар нотлогдох ёстой зүйлсийг бүх талаас нь шалгаад, тогтоогдсон, гэж үзэн улсын яллагч яллах шаардлагатай гэж үзсэн учраас хэргийг шүүхээр шийдэх бололцоотой гэж үзсэн. Хэрэгт авагдсан нотлох баримтыг өмгөөлөгч, прокурор, шүүгч өөр өөрийнхөөрөө үнэлнэ.Тэр өмгөөлөгчийн, улсын яллагчийн, мөрдөн байцаагчийн үнэлж байгаа нотлох баримтыг шүүх үнэн зөвөөр нь шийдэх ёстой” гэсэн хариулт өгч байв.
Маргаан дэгдээгээд байгаа зүйл ангийн талаар тайлбар хийхдээ “Тэднийг эрүүгийн хуулийн 294.2-т зааснаар яллагдагчаар татаж шүүхэд хэргийг шилжүүлсэн. Харин хэргийг ерөнхийд нь журамласан зүйл ангийн тухайд гэвэл генерал Ч.Амарболдыг дотоодын цэргийн командлагч байсан гэдэг утгаар нь эрүүгийн байцаан шийтгэх хуулийн 274.2-т зааснаар зэвсэгт хүчин, бусад цэргүүд гэдэгт хамааруулж байгаа. Бусад цэргүүд дотор дотоодын цэрэг ордог.
Дотоодын цэргийн командлагч байсан Ч.Амарболдыг яллаж байгаа учир 274.2-т хамааруулсан. Харин 35 дугаар зүйлд Эрүүгийн хэрэгт хоёр буюу түүнээс дээш этгээд оролцсон бол бүлэг болох ёстой. Үүнд захиалагч, зохион байгуулагч, хатгагч, эсвэл гүйцэтгэгчийн аль нэг байна гэсэн үг. Тэгэхээр яллагдагчаар татагдсан дээрх дөрвөн хүнийг гүйцэтгэгч хэмээн үзэж энэ заалтаар журамласан юм” гэж Ч.Амарболд нарыг яллагдагчаар татсан эрүүгийн зүйл ангийг тайлбарлажээ.
Тэгэхээр нөгөөдөр Цагдаагийн ерөнхий газрын даргын үүрэг гүйцэтгэгч асан, хошууч генерал Ч.Амарболд, нийслэлийн Цагдаагийн газрын даргын үүрэг гүйцэтгэгч Д.Зоригт, Хэв журмын хэлтсийн дарга асан, хурандаа Ш.Батсүх нар эхний ээлжинд шүүгдэнэ. Тэднийг холбогдох 21147006 дугаартай эрүүгийн хэрэгт Монгол Улсын Эрүүгийн хуулийн Ерөнхий ангийн 35 дугаар зүйлийн 35.5 буюу гэмт хэрэгт хамтран оролцож гардан гүйцэтгэсэн гэсэн зүйлчлэлээр яллагдагчаар татсан билээ. Гэхдээ тухайн үед хошууч генерал Ч.Амарболд нь ЦЕГ-ын даргын үүрэг гүйцэтгэгч гэсэн нэртэй байсан ч гэсэн тушаал нь гараагүй байсан учир дотоодын цэргийг командлах үүрэг хуулиар хүлээхгүй аж. Учир нь тэрбээр ЦЕГ-ын дэд даргын албан тушаалд байсан юм.
Түүнчлэн Эрүүгийн хуулийнТусгай ангийн 274 дүгээр зүйлийн 274.2 буюу Монгол Улсын иргэн зэвсэгт хүчин, бусад цэрэгт, цэргийн үүрэгтэн дайчилгаа, сургууль, цугларалтын үед цэргийн алба хаах талаар хуулиар тогтоосон журмыг зөрчиж энэ бүлэгт заасан гэмт хэргийг үйлдсэн гэсэн үндэслэлээр буруутгажээ.
Мөн 294 дүгээр зүйлийн 294.2 дахь хэсэгт зааснаар захирагч эрх мэдэл албан тушаалын байдлаа урвуулан ашигласан гэсэн үндэслэлээр прокуророос ял төлөвлөжээ. Гэтэл шүүгдэгч Ч.Амарболд дотоодын цэргийн командлагч гэсэн үндэслэлээр яллуулах боломжгүй болж таарч байгаа юм.
Харин уг хэрэгт хамтдаа шалгуулж байсан Эргүүл хамгааллын газрын чиглэлийн ахлах байцаагчаар ажиллаж байсан дэслэгч Л.Ганболд, Эргүүл хамгаалалтын газрын их эмч Г.Тунгалаг, Эргүүл хамгаалалтын газрын дарга асан Л.Мягмаржав, тус газрын эргүүл хариуцсан байцаагч хошууч Л.Мөнхбат, тусгай үүрэг гүйцэтгэгч Б.Мандах нарт холбогдох хэргийг дарга нарынх нь хэргээс тусгаарлан мөрдөн байцаалтын шатанд түр хугацаагаар түтгэлзүүлжээ.
Н.Бүжин
СЭТГЭГДЭЛ БИЧИХ