УИХ-ын анхдугаар чуулгантай холбоотой асуудлын талаар ахмад гишүүн Д.Дэмбэрэл байр сууриа илэрхийллээ.

-УИХ-ын анхдугаар чуулганыг  даргалахаас  та яагаад татгалзсан юм бэ?

-УИХ-ын чуулганыг насаар хамгийн ахмад гишүүн даргална гэсэн хуулийн заалт бий.  Би хуралдааныг зохион байгуулахдаа бэлтгэлийг нь хангуулах ёстой гэж үзсэн. Та бүхэн мэдэж байгаа. Өнгөрөгч долоо хоногийн тав дахь өдөр чуулганы танхимд  гишүүд дуудахад би очсон шүү дээ. Гэтэл ирц хангалтгүй. Нийт 69 гишүүн тангараг өргөснөөс 40 хувь нь хуралдаанд ирээгүй байна лээ. Хоёрдугаарт, зөвшилцөлөө дууссаны дараа чуулганыг  хуулийн дагуу явуулья. Бүгдээрээ сууж УИХ-ын даргаа сонгоё гэсэн байр суурьтай байлаа.

Өчигдөр МАН-ыг бага хурал болсон. Сонгуулийн дүнгийн асуудлыг хэлэлцсэн байгаа.  Өчигдөр чуулганы хуралдаанд МАН-ын бүлгийн гишүүд оролцох боломжгүй гэсэн учраас нөхцөл байдлыг харгалзаад өнөөдөр УИХ-ын чуулганыг  хуралдуулж бүх гишүүдийн оролцоотой УИХ-ын даргаа сонгоё гэсэн. Гэтэл өчигдөр АН-ын гишүүд  чуулганыг хуралдааныг явуулж  УИХ-ын даргаа сонгох ажиллагаа болжээ. Ер нь  парламентыг өнгөрсөн дөрвөн жилийн хугацаад удирдахдаа  миний баримталсан зарчмыг та бүхэн мэдэх байх.  Аль нэг намын бүлэг нь завсарлага авах юмуу, хуралдаанд оролцох боломжгүй гэсэн тохиолдолд асуудлыг хэлэлцүүлдэггүй байсан. Зөвшилцөж, ярилцах боломжийг нь олгож байж шийдүүлдэг байв.  Энэ бол миний зарчим.

Парламент бол улстөрийн зөвшилцөөний байгууллага. Тиймээс зөвшилцлөө соёлтой явуулахгүй бол ажил цааш явахад хүндрэлтэй. Зөвшилцөж нэгдэж асуудлыг шийдвэл хэрэгжих боломжтой гэж үздэг учраас тэр.

Тиймээс би энэ удаагийн анхдугаар чуулганыг  даргалахдаа би  өөрийн зарчмаасаа ухрахгүй гэдэг нь ойлгомжтой. Ер нь эхнээсээ парламентыг хуулийн дагуу зөв хуралдуулж, даргыг нь хуулийн дагуу сонгож өгье. Тамгыг хүлээлгэж өгье гэж бодлоо. Би энэ  зарчмаа хатуу барина. Шинэ парламент бүрдэхдээ өөрийн сөрөг хүчний үгийг сонсохгүй ажиллана гэж байхгүй.  Зөвшилцөөн хуулийн дагуу явагдахгүй байна гэдэг нь буруу. Тэгвэл парламент цааш ажиллахад төвөгтэй болно. Нөгөөтэйгүүр гишүүдийн нэг хэсгийг оруулахгүй хуралдуулна гэдэг нь тэр ард түмний төлөөлөл үгээ хэлэх боломж нь байхгүй болно гэсэн үг.

Өчигдөр УИХ-ын даргыг сонгоход гишүүдийн гуравны нэг нь оролцоогүйд ард түмэн  гомдож байгаа.  Ингэж чадамжтай, чадамжгүй дарга нарыг сонгосон маргаан  нь цаашид ажиллахад хүндрэлтэй. Парламент эхнээсээ буруу ажиллах нь хэнд хэрэгтэй юм бэ. Монголын ард түмэн үүнийг хүсэхгүй. Үүнээс цааш маргаан үүсгээд явах нь. Зөвшилцөх урлаг чадвараас шалтгаалах байх. Танхимд  гишүүдийн 40 хувь нь ирээгүй байхад чуулганыг удирдаад сууж болох уу. УИХ-ын даргыг сонгоод зогсч байх уу. Ерөнхийлөгч надтай уржигдар уулзая гэсэн. Ерөнхийлөгч “Зөвшилцлийг явуулахгүй хуралдааныг явуулья” гэсэн. Би хэлсэн. Намуудын зөвшилцлийг түргэсгэх хэрэгтэй гэж. Ерөнхийлөгч ч намуудын дарга нарыг хүлээн авч уулзан зөвшилцлийг түргэл, ойлголцоод хуралдааныг явуул гэсэн. Ингэж яарч асуудалд хандаж байгаа нь улстөрийн таагүй нөхцөл байдлыг бий болгож байна.

-УИХ-ын тамгын газраас тамгаа хүлээлгэж өгсөн нь зөв үү?

-Тамгийн газар УИХ-ын нэгдсэн  хуралдаанд үйлчлэх үүрэгтэй. Тэр үүргээ биелүүлсэн.

-Бүлгийн хуралдааны байр суурийг гишүүд хэлэх байх. Би даргалж хуралдааныг хийсэнгүй. Төр эхнээсээ мориндоо зөв эмээлээ тохсон бол.

-УИХ-ын даргыг сонгосон нь хууль зөрчигдсөн гэж үзэж байна уу?

-Шинээр сонгогдсон даргыг хууль бус гэж хэлэхгүй. Гэхдээ эрхзүйн чадамж нь эргэлзээтэй байна. Энэ удаагийн парламентад  намуудын төлөөлөл болж орж ирсэн гишүүд янз бүрээр аливаа зүйлийг тайлбарлаж байна. Бурууг зөв юм шиг тайлбарлах ч бий. Шинэ парламентад гурван намын бүлэг  бий боллоо. Удирдахад шаггүй. Өнгөрсөн дөрвөн жил зөвшилцсөн итгэл үнэмшилд суурилсан парламент байсан юм. Харуусч байна.

-УИХ-ын дарга сонгогдсоноос хойш 24 цагийн дотор нам, эвсэл бүлгээ байгуулах бичгээ УИХ-ын даргад хүргүүлэх ёстой. Гэтэл МАН бүлэг байгуулах бичгээ хүргүүлсэнгүй. Хууль зөрчиж байгаа юм биш үү?

-Бүлэг байгуулах тухай асуудлыг бол УИХ-ын даргад өргөн мэдүүлдэг. УИХ-ын дарга сонгосон   асуудал нь  эрхзүйн талаасаа эргэлзээтэй байна гэдэг үүднээс хүлээгдсэн байх. Энэ талаар намууд ярилцаж байгаа.

Н.Түвшин