
МАХН-ын Гүйцэтгэх товчоо хуралдаж, өөрийн гишүүдээ Засгийн газраас гарахыг даалгасан гэдгээ мэдэгдээд байгаа. Үүнтэй холбоотой мэдээллийг УИХ-ын гишүүн Д.Тэрбишдагва өчигдөр Төрийн ордонд сэтгүүлчдэд мэдээлэл өгсөн юм. Тэрбээр хэлэхдээ, МАХН-МҮАН “Шудрага ёс” эвсэл анх хамтарсан Засгийн газар байгуулахдаа Монгол улсад Ардчилал шудрага ёсыг бэхжүүлэхийг харилцан тохиролцож, зорилгоо болгон ажиллахаар гэрээ байгуулсан. Гэтэл улс төрийн зорилгоор хэлмэгдүүлэх явдал улам бүр гүнзгийрч, МАХН болон гишүүдийг ялгаварлан гадуурхаж, Үндсэн хуульд заасан хүний эрхийг ноцтой зөрчсөөр байна. Үүний нэг жишээ нь орон нутгийн сонгуульд МАХН-аас нэр дэвшигчдийг бүртгэхгүй байх, хууль бусаар хасах зэргээр хавчин гадуурхсан гэв.
Энэ талаар Д.Тэрбишдагва “Орон нутгийн сонгуульд манай нам 8000 мандат авах эрхтэй байсан ч 2000 гаруй хүн нэр дэвшсэн. МАХН-ыг хууль бус шалтаг шалтгаан, зарим үед ямар ч шалтаггүйгээр хасаж нийт гишүүдийн ердөө 30 хувь нь сонгуульд орох эрхтэй болсон. Мөн шүүхийн шийдвэр гарсаар байтал зарим газарт эрхийг нь олгохгүй байсаар гурав хоног сурталчилгаа хийх боломж олгосон. Мөн сонгуулийн хороодод МАХН-ын олон саналын хуудас хүчингүй болсон. Ганцхан жишээ хэлэхэд Сонгинохайрхан дүүрэгт 9000 саналын хуудас хүчингүй болсон. Аймаг сум дүүргийн НИТХ-д манай намаас нэр дэвшигч 187 хүнийг бүртгэхийг хориглож, Говь-Алтай, Хөвсгөл, Багахангай, Дорнод аймагт МАХН-ыг бүртгэж авалгүй сонгох сонгогдох эрхийг зөрчиж байна. Мөн зарим газар үнэмлэхийг нь олгосон боловч саналын хуудас хэвлүүлэхдээ нэрийг нь мартсан тохиолдол гарсан. Харин санал хураах төхөөрөмжийн хувьд МАХН-ыг иргэд сонгоход өөр намын нэр гарч ирсэн. Санал авах машин нь тусгай, дугаар, нэр дэвшигчийг бүртгэдэг байх магадлалтай гэж үзэж байгаа. УИХ-ын сонгуульд нэр дэвших Н.Энхбаяр, З.Ойдов, С.Авирмэд, С.Нарангэрэл, Э.Батшугар нарыг хууль бусаар хасаж байсан. Энэ нь улс орны төлөө сэтгэл зүрхээ зориулж ажиллах туршлагатай, өндөр боловсролтой хүмүүсийг шахан зайлуулах арга байсан. Үүний адил орон нутагт ч бас дахин ийм явдал давтагдлаа. Бид ийм хэлмэгдүүлэлтийг таслан зогсоох ёстой. Ийм учир бид МАХН-ын Гүйцэтгэх товчооны хурлаар энэ асуудлуудыг хэлэлцэж Монголын ард түмэн, МАХН-ыг дэмжигчид, гишүүдийг сонгох сонгогдох эрхээ хамгаалах хэрэгтэй гэсэн байр сууринд хүрсэн.
Тиймээс ч шударга нийгмийг цогцлоох гэж тохиролцсон мөртлөө энэ талаар юу ч хийхгүй байгаа. Засгийн газраас МАХН-ын дэд дарга Д.Тэрбишдагва миний бие гарах ёстой юу гэдэг талаар эвсэлийн удирдлагуудтай ярилцах хэрэгтэй болсон гэж мэдэгдсэн юм.
Мөн цаашид улс төрийн тогтворгүй байдал үүсэх юм бол МАХН, МҮАН хариуцлага хүлээхгүй. Харин шудрага биш, хууль хяналтын байгууллагад нөлөөлж, хуулийг хараат болгож байгаа, эрх мэдлийг урвуулж байгаа энэ асуудлыг Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж хүлээх ёстой.
Биднийг Засгаас гарах шийдвэр гаргах үед үндэсний эрх ашгийн төлөө л ажиллах ёстой гэж шүүмжлэх хүмүүс гарсан. Гэхдээ бид үндэсний эрх ашиг гэж хүний Үндсэн хуулиар олгогдсон сонгох, сонгогдох эрх гэж бодож байна. Тиймээс бид иргэн хүний эрхээ эдлэх тэр үндсэн эрх ашгийн төлөө, хараат бус шүүхийн төлөө тэмцэж байна. Харин хувь хүн, намын эрх ашгийг хоёрдугаарт тавьж байгаа. Тиймээс өнөөдөр Ерөнхий сайд Н.Алтанхуяг, Иргэний зориг намын дарга С.Оюун нартай хамтран ярилцана. Мөн өнөөдөр “Шудрага ёс” эвслийн Н.Батцэрэг даргатай Засгийн газраас гарах талаар хамтарсан мэдээлэл хийхбөгөөд шаардлагатай гэж үзвэл Үндэсний Аюулгүй Байдлын зөвлөлд хандана гэсэн юм.
П.Наран
СЭТГЭГДЭЛ БИЧИХ