Шүүх хурал 11.00 цагт Улсын Дээд шүүхэд эхэлсэн. Хуралд хариуцагчаар УИХ-ын гишүүн Б.Чойжилсүрэн, Ч.Хүрэлбаатар нар оролцсон бол өмгөөлөгчөөр нь Б.Хишигбаатар хүрэлцэн ирсэн байв.

Харин нэхэмжлэгчийн талаас АН-ын хуульч Н.Ариунболд болон бусад төлөөлөгчид шүүх хуралд  оролцож байна. Хэлэлцүүлгийн үеэр УИХ-ын гишүүн Б.Хүрэлбаатар хэлэхдээ “Б.Чойжилсүрэн бид хоёрын хувьд УИХ-ын гишүүний тангараг өргөсөн хүмүүс.

УИХ-ын тухай хуулийн дагуу асуудлыг хэлэлцэхгүй шүүхийн танхимд суулгаж байгааг ойлгохгүй байна. Өнгөрсөн хугацаанд маш олон удаа хэвлэл мэдээллээр гүтгүүлсэн. УИХ-ын 2008 оны сонгуулиар ч ийм асуудал үүсч байсан. Тэр үед УИХ-ын гишүүд ард түмний сонголтыг шүүх эрх байхгүй гэдгийг хэлж байсан” гэв.

Түүнчлэн УИХ-ын Увс аймаг дахь татан буугдсан сонгуулийн тойрогт асуудал үүсгэж байгааг ойлгохгүй байна гэсэн юм. Төрийн албан хаагч Ш.Чинбатыг сонгуулийн сурталчилгаанд ажиллуулсан гэх асуудал ташаа.

Ш.Чинбат бид хоёрт хамааралгүй. Бидний сурталчилгаанд ажилласан хүмүүсийн нэрсийн жагсаалтад Ш.Чинбат гэж хүн байхгүй. Манай намтай гэрээ хийж ажилласан хүн юм билээ. Би мэдэхгүй гэв.

Сонгуулийн сурталчилгаа дууссаны дараа сурталчилгаа хийсэн гэдэг худлаа. Үнэхээр тэр урсдаг самбарт бид хоёртой холбоотой сурталчилгаа явсан бол яахав. Хэн ямар зорилгоор тэр самбарын сурталчилгааг ажиллуулсныг давж заалдах шатны шүүх тогтоогоогүй.

 Өнгөрөгч 2012 оны сонгууль өөрөө онцлогтой байсан. Б.Чойжилсүрэн бид хоёрын хувьд судалгаагаар сонгогчдын 60 хувийн саналаар гарах боломжтой байсан атал яагаад мөнгө төлж луйвар хийх билээ. Үндэслэлгүй гэдгийг хэлэв.

Түүнчлэн УИХ-ын гишүүн Ч.Хүрэлбаатар  шүүх хуулийн хүрээнд маргааныг хянаж өгөхийг хүсэв.

Хариуцагчийн өмгөөлөгч Б.Хишигбаатар давж заалдах шатны шүүх хуулийн заалт буруу хэрэглэсэн гэсэн тайлбар хийв. Өөрөөр хэлбэл, Төрийн албан хаагчийг сонгуулийн сурталчилгаанд оролцуулсан буюу Улсын Их Хурлын сонгуулийн тухай хуулийн 35 дугаар зүйлийн 35.18.16-д заасныг зөрчсөн гэх давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэрийг хүлээн зөвшөөрөх боломжгүй гэв. Учир нь сонгуульд ажилласан төрийн албан хаагч Ш.Чинбат нь албан тушаалаасаа чөлөөлөгдөх хүсэлтээ өгсний дараа МАН-ын сонгуулийн сурталчилгаанд ажиллах гэрээгээ байгуулсан гэж үзсэн.

 Түүнчлэн сонгуулийн сурталчилгаа дууссаны дараа урсдаг самбарт сурталчилгаа байршуулж хууль зөрчсөн гэж үзэж байгаа нь үндэслэлгүй.

Давж заалдах шатны шүүхээс хэрэв тэрхүү самбарыг ажиллуулж сурталчилгаа байршуулсан бол  хүн хэн бэ гэдгийг тогтоох ёстой.

Магадгүй өрсөлдөгч намаас нь энэхүү сурталчилгааг байршуулсан байхыг үгүйсгэхгүй гэв. Үүнийг давж заалдах шатны шүүх авч хэлэлцээгүй гэдгийг онцоллоо. Яг одоо хяналтын шатны шүүхийн хэлэлцүүлэг үргэлжилж байна.

Сануулахад, Захиргааны хэргийн давж заалдах шатны шүүх нэгдүгээр сарын 16-нд Увс аймгийн нэр бүхий 13 иргэн болон тус аймгийн Ардчилсан намын нэхэмжлэлтэй хэргийг хэлэлцэж шийдвэлэсэн юм.

Ингэхдээ Увс аймагт МАН-аас УИХ-ын сонгуульд нэр дэвшихдээ Б.Чойжилсүрэн, Ч.Хүрэлбаатар нарыг хууль зөрчин иргэдийн саналыг худалдан авах зорилгоор бэлэн мөнгө тараасан, сонгуулийн сурталчилгаа хаасан үед мэдээллийн салбар ашиглан сурталчилгаа хийсэн, насанд хүрээгүй хүүхдийг сурталчилгаанд ашигласан гэж үзжээ.

Түүнчлэн төрийн жинхэнэ албан хаагч Ш.Чинбатыг сурталчилгаанд оролцуулсан гэж үзэн УИХ-ын гишүүний түр үнэмлэхийг нь хүчингүй болгож, СЕХ-ны холбогдох тогтоолыг хүчингүй болгохоор Захиргааны хэргийн давж заалдах шатны шүүх шийдвэрлэж байв. Харин хариуцагч тал уг шийдвэрийг эсэргүүцэн Улсын Дээд шүүхэд гомдол гаргасан юм.

Тодруулбал, нэр дэвшигч Ч.Хүрэлбаатар, Б.Чойжилсүрэн нар нь Улсын Их Хурлын сонгуулийн тухай хуулийн 35 дугаар зүйлийн 35.18.1-д заасан “хуулиар хориглосон хугацаанд сонгуулийн сурталчилгаа явуулсан”, 35.18.16-д заасан “төрийн албан хаагч сонгуулийн сурталчилгаанд оролцуулсан” гэх зөрчил хэрэгт авагдсан баримтаар тогтоосон  гэж үзсэн.

Тиймээс уг хуулийн 35 дугаар зүйлийн 35.35, 31 дүгээр зүйлийн 31.1 дэх хэсэгт зааснаар нэр дэвшигч Ч.Хүрэлбаатар, Б.Чойжилсүрэн нарыг нэр дэвшигчийн нэрийн жагсаалтаас хасч, УИХ-ын гишүүнээр сонгогдсонд тооцож, түр үнэмлэх олгосныг хүчингүй болгож, УИХ-ын сонгуулийн 15 дугаар тойргийн хорооны санал хураалтын дүнг баталсан тус хорооны 2012 оны 06 дугаар сарын 30-ны өдрийн 31 дүгээр тогтоолд зохих өөрчлөлт оруулахыг хариуцагчид даалгахаар шийдвэрлэж байсан аж.

Н.Түвшин