Монгол Улсын Ерөнхий сайдын олон нийт, нийгмийн бодлогын зөвлөх М.Хүдэрбаатартай ярилцлаа.

-Сүүлийн үед Засгийн газрыг огцруулах асуудал хүчтэй яригдах боллоо. Ерөнхий сайд Бурхан халдун руу явж улсын төсвөөс үргүй зардал гаргасан, өргөн хэрэглээний бараа бүтээгдэхүүний үнэ нэмэгдсэн гэх мэтээр шүүмжлэлүүд ихээр гарч байна. Шинэчлэлийн Засгийн газар юу хийгээд байна вэ?

-МАН-ынхан Ерөнхий сайдыг огцруулах талаар хэд хэдэн шалтгаан, шалтагууд оруулж ирлээ. Нэгдүгээр үндэслэл нь Ерөнхий сайд олон хүн дагуулж, Бурхан халдун руу явж, улсын төсвөөс их хэмжээний зардал гаргасан гэдэг зүйл байсан. Би Бурхан халдун руу хамт явсан. Тухайн үед нөхцөл байдал ямар байсныг тэр дотор явж байсан хүмүүс л ойлгоно. Түүнээс Улаанбаатарт халуун хөнжилдөө хэвтэж байсан хүн мэдэхгүй. Байгалийн давагдашгүй хүчин зүйл гэж байдаг. Хайгуулын ажиллагаанд 14 сая төгрөг зарцуулсан. Энэ мөнгийг тэр өдөр Бурхан халдун руу явсан 70 хүнд хуваахаар 250 орчим мянган төгрөг болж байгаа. Манай багийнхан долоо хоног бүр Цэцээ гүн рүү авирдаг.  Дээрх мөнгийг цуглуулан, эргүүлэн төлөөд дуусаж байгаа. Бид монгол хүн бүрийн дээдэлдэг хайрхандаа очсон аялал байсан. Энэ бол хэнд ч тохиолдох асуудал. Ардчилсан нам Засгийн эрхийг аваад найман сарын хугацаа өнгөрлөө.

-Энэ хугацаанд юу хийв. Ерөнхий сайдыг огцруулах хэмжээний хүртэл асуудлууд яригдаад эхэллээ?

-Одоохондоо энэ удаагийн Засгийн газар ард түмний дургүйцлийг хүргэх хэмжээний зүйл хийсэн гэж би бодохгүй байна. МАН-ынхан Засаг барьж байх үеийн олон булхай, идээ бээрүүд гарч эхэллээ. МИАТ, Татварын ерөнхий газар гээд л үргэлжилж байна. Тухайн үеийн МАН-ынханы алдаагаа ухамсарлаад өөрсдөө ажлаа өгөөд, бууж байсан тохиолдол байдаггүй. Ардчилсан намынхан хэн нь ч бай буруутай үйлдэл гаргавал хариуцлагаа хүлээж байгаа. УИХ-ын дэд дарга С.Баярцогт алдаа гаргаад, албан тушаалаасаа буух өргөдлөө өөрөө өглөө. Л.Эрхэмбаяр Сонгинохайрхан дүүргийн дахин сонгуулийн дараа өөрөө албан ёсоор тахимаа өгсөн. Энэ мэт шударга зүйлсийг бид өөрсдөөсөө хийх ёстой гэж ойлгож байгаа. Монгол Улсын Засгийн газраас иргэд рүүгээ бодитойгоор хандан хийсэн ажлын нэг нь 5000 хүнийг улсын хөрөнгөөр сургаж, хувийн аж ахуй нэгжүүдтэй гэрээ байгуулж, ажлын байраар хангасан. Өмнө нь Засгийн газраас тэчнээн ажлын байр бий болголоо л гэдэг байсан хэрнээ хэзээ, хаана гэдэг мэдээлэл нь байдаггүй байсан юм. Энэ удаагийн ажил их ойлгомжтой байна. Буцаад иргэдтэйгээ холбоотой байхаар Хөрөнгийн биржтэй ажиллаж байна. Бид ярихаасаа илүү хийхийг зорьж байна. Сонгуулийн өмнөх PR байдлаар бид ажиллахгүй.

-“PR гэснээс хоёр Засгийн газар дамжин яригдаж байгаа “100 мянган айлын орон сууц хөтөлбөр өнөөдөр олон нийтийн анхаарлын төвд байна. АН-ынхан энэ асуудлыг өмнөх Засгийн газрын сонгуулийн PR гээд бултах гэж байна уу. Эсвэл иргэдээ хохиролгүй болгоно гэсээр орхигдох уу?

-“100 мянган айлын орон сууц” хөтөлбөр бол МАН-ын цэвэр сонгуулийн шоу байсан. Харин сонгуулиас хэдхэн сарын өмнө зарласан болохоор хохирсон хүмүүсийн тоо нь харьцангуй гайгүй байгаа. Энэ хөтөлбөрийг эрт заралсан бол маш олон хүн хохирох байсан. Өнөөдөр 3700 орчим иргэн хохирсон. Засгийн газраас эдгээр иргэдийг хохиролгүй болгох тогтоол гаргасан. Иргэд ч энэ тогтоолыг сайнаар хүлээн авч байгаа. 1111 Төв дээр Увс, Баян-Өлгийгөөс холбогдож, зөв тогтоол гаргасан байна гэж баяр хүргэж байна. 1111 Төв дээр ирж байгаа талархсан иргэдийн мэдээллүүдээс ихэн нь “100 мянган айлын орон сууц” хөтөлбөрийн тогтоолтой холбоотой байгаа. Мөн саяхны Засгийн газрын тэргүүнийг огцруулах асуудал ард түмний санаа биш, хэдхэн хүний ашиг сонирхолын явцуу асуудал. Бид Шинэчлэлийн Засгийн газрыг дэмжиж байна гэсэн зүйлийг хэлж байна. Иргэд маань ийн биднийг дэмжиж байгаа тул Шинэчлэлийн Засгийн газар цаашид бүр илүү эрч хүчтэйгээр ажиллах болно. Энэ найман сарын хугацаанд ч гэсэн чамгүй ажил амжуулсан болов уу гэж бодож байна.

-Энэ удаагийн Засгийн газрын гол шинэчлэлийн нэг нь төрийн алба руу чиглэнэ гэж байсан. Иргэдэд мэдрэгдэх өөрчлөлт гарч, хүнд суртал багасаад эхэлчихсэн үү?

-Хуучин Засгийн газрын үед төрийн алба гэдэг хүн нэвтрэхийн аргагүй, төрийн албан хаагчтай нь уулзахад бэрх байлаа. Гэтэл одоо шинэчлэлийн Засгийн газар гарснаар наад зах нь иргэд Төрийн ордондоо нэвтэрч, Чингис хааныхаа хөшөөний өмнө зургаа татуулах боломжтой болсон. Өмнө шатаар нь ч орох эрхгүй байсан Засгийн газрын ордныг иргэддээ нээлттэй болгож, иргэддээ зориулж Төрийн ордон дотор музей байрлууллаа. Одоо “Төрийн түүхийн товчоон” гэдэг кино бүтээж байгаа. Энэ бол Хүннү гүрний үеэс өнөөдрийг хүртэлх 23 минутын товчилсон, олон эрдэмтэн, мэргэжилтний чанартай бүтээл болж байна. Иргэд маань музейгээ үзэнгээ, төрийн түүхийн баримтат киногоо үзэх юм. Засгийн газар иргэддээ нээлттэй боллоо. Төрийн албаны хүнд суртал, авилга хээл хахуультай тэмцэж байна. Хамгийн сүүлийн жишээ л гэхэд бүх төрийн албан хаагчдийг цугаралт, зөвөлгөөн хийлээ. Энэ мэтчилэнгээр Шинэчлэлийн Засгийн газрын хийж буй ажлуудыг нэрлээд байвал олон. Эдгээрийн дунд олон нийтэд таалагдах зүйлч бий, эсрэгээрээ байгаа зүйлс ч байгаа биз. Гэхдээ эдгээр ажлууд маань сөрөг хүчнийхэнд таалагдахгүй байх нь 100 хувь ойлгомжтой. Бид сайн ажил хийвэл тэдэнд таалагдахгүй, харин муу ажил явуулбал бараг эсрэгээрээ таалагдах байх. Учир нь тэд бидний алдаан дээр дөрөөлөх л зорилготой хүмүүс болжээ. Хүн юм болохоор алдаж, олох зүйл гаргана. Шинэчлэлийн Засгийн газрын тэргүүн ч гэсэн хүн юм чинь өөлье гэвэл өө харагдана. Гэтэл жижигхэн сэжим гаргав уу, үгүй юу сөрөг хүчнийхэн болох болохгүй PR хийж, ард түмний дунд явуулж байна.

-Тухайлбал?

-Сү.Батболд, Н.Алтанхуяг хоёрын Засгийн газрын үйл ажиллагааны ялгааг Засгийн газрын ордонд ажиллаж байгаа хүмүүс хамгийн ойроос харж байгаа. Шинэчлэлийн Засгийн газрын багийнхан өглөө бүр 08.20 минутаас шуурхай хуралдаан хийдэг. Баасан гараг бүр ирэх долоо хоногийн хийх ажлаа төлөвлөж байна. Засгийн газрын 1111 төвөөс ирсэн бүх саналыг нэгтгэж, долоо хоногт хоёр удаа танилцаж байгаа. Иргэдээс ирүүлсэн өргөдлүүдтэй Ерөнхий сайдын зөвлөхүүд танилцаж, биеэр уулзах хүсэлтэй хүсэлтэй, шаардлагатай хүмүүстэй уулздаг. Өмнөх Засгийн газрын үед иргэд хүсэлтэй илэрхийлээд Засгийн газрын хүмүүстэй уулзана гэдэг боломжгүй зүйл байсан. Одоо бүх Ерөнхий сайд, түүний багийн хүмүүстэй уулзах бололцоо иргэн бүрт байгаа. Гэтэл сөрөг хүчнийхэн аль болох муу, муухай талаас нь энэ удаагийн Засгийн газрыг харуулах вэ гэж хичээж байна. Ард түмэн үнэнийг тунгааж харах мэлмийтэй, цэцэн оюутай хүмүүс. МАН-ын хэдхэн хүмүүс гэтэл ард түмний толгойг эргүүлж, сөргөөр харуулах гэж хичээгээд нэмэргүй биз. Энэ хүмүүс өөрөө өөрсдийгөө эвгүй байдалд оруулж байна. Өчнөөн жил төрийн жолоо атгаж байхдаа ард түмнийхээ амьдралаас тэгтлээ тасарсан юм уу, үгийн алдаа нь ч юм уу намын номер нэг лидэр нь махны үнэ өнөөдөр 1200, “Хас”-ын Ч.Ганхуяг нь талх 300 гэж ярисан. МАН-ынхан өнөөдөр нэг л их шударга ёс ярьж, нэг л их иргэдээ өмгөөлсөн, ард түмний амьдрал уруудан доройтсоныг гайхаж байна. Гайхалтай өнөөдөр МАН-ынхан шударга ёс ярьж эхэллээ. Хэзээ энэ хүмүүс шударга ёс ярьдаг байсан юм бэ. Хэзээ ард түмний амьдралыг ярьдаг байсан юм бэ. Өнөөдрийг хүртэл урьд урьдын Засгийн газрын балаг арилахгүй байна. Өнөөдөр Шинэчлэлийн Засгийн газар сонгуулийн шоуныхан балгийг цэгцлэх гээд ажиллаж байгаа.

-Өмнөх Засгийн газарт Н.Алтанхуяг гэдэг хүн Тэргүүн шадар сайдаар ажиллаж байсан шүү дээ. Тэр балгийг чинь нийлж байгаад бий болгоогүй юм уу?

-Энэ асуудал дээр тухайн үеийн  Засгийн газрын тэргүүн хэн байсан юм бэ гэдгийг хамгийн түрүүнд ярих ёстой. Өнөөдөр Тэргүүн шадар сайд Д.Тэрбишдагва гэдэг хүний нэр олон нийтийн өмнө гарахгүй байгаа биз. Учир нь тэр хүн өнөөдөр Засгийн газрын өмнөөс шийдвэр гаргахгүй байгаа. Сөрөг хүчнийхэн ийм зүйл ярьж ард түмний толгойг угаахыг завдах бүтэлгүй оролдлого хийхээ болих хэрэгтэй. Сонгуулийн өмнө хэн байснаа, дараа нь юу яриад өөрөө өөрсдийгөө шүүмжлээд байгаа юм уу, учир нь олдохгүй зүйл хийгээд явах юм. Сүүлд Төрийн байгуулалтын байнгын хорооны хуралдаанд Засгийн газрын тэргүүнийг огцруулах асуудлыг оруулж ирж бана лээ. Энэ хуралдаан дээр ямар асуудал өрнөж, тавьж буй асуудлынхаа талаар хэлэх ч үггүй сууж байгаа МАН-ынхны дүр зургийг олон нийт харсан. Хоёр Засгийн газрын үйл ажиллагааны ялгаа энэ мэтээр өдөр, шөнө шиг байхад үгүйсгэх бүтэлгүй оролдлогууд явцгүй зүйлс.