“Миний хаяг Улаанбаатар” хөдөлгөөн цэвэр агаарын төлөөх тэмцэлд уриална

img

Гэр хорооллын иргэд “Миний хаяг Улаанбаатар” хөдөлгөөнийг 10 дугаар сарын 31-нд буюу цэвэр агаар бэлэглэх сар бүрийн сүүлчийн өдөрт зориулсан уулзалтын үеэр үүсгэн байгуулахаар санал нэгдсэн байна. Утаа, бохирдол багатай бүтээгдэхүүн хэрэглэгч иргэд, “Цэвэр агаар” төслийн борлуулалт, сурталчилгааны сайн дурынхан хөдөлгөөний гишүүнээр бүртгүүлжээ. Зуу гаруй иргэний үүсгэн санаачилсан энэ хөдөлгөөн агаарын бохирдлын эсрэг тэмцэлд айл өрх, хүн бүрийг өөрсдөөсөө хамаарах бодитой зүйл хийж, бүгдээрээ оролцохыг уриалах зорилготой юм. Баянгол дүүргийн иргэн Ж.Нэргүй: ”Та бидний зовлон бэрхшээл болсон агаарын бохирдлын эсрэг буцалтгүй тусламж үзүүлж буй Америкийн ард түмэнд баярлалаа гэж хэлье. Баярлалаа гэж хэлээд зогсохгүй, үнийг нь 85 хувь хямдруулсан, хэмнэлттэй зуух, бүрээс, гонх хэрэглэж, айл өрх бүр утааны эсрэг ажилд хувь нэмрээ оруулж байж, сая бохир агаар багасна. Утаа зөвхөн төсөл, хөтөлбөр, төр засагт хамаатай гамшиг биш шүү дээ. Бүгдээрээ л хордож байна. Зүгээр хараад суух биш хэмнэлттэй бүтээгдэхүүн авч ашиглавал наанадаж түлээ, нүүрсээ гамнана. Цаанадаж агаарын бохирдлын эсрэг нийтийн үйлсэд оролцоно. Манайх өдөрт гурван хувин нүүрс түлдэг байсан. Одоо “Хас” зуухтай, хувин нүүрсээр хоёр хонож байна. Хоногтоо түлээгүй хэмнэсэн хоёр хувин нүүрс манай өрхийн хувь нэмэр шүү дээ” хэмээн хэмнэлттэй бүтээгдэхүүнийхээ талаар өөрийнхөө санал бодлыг хуваалцсан юм. Харин Сонгинохайрхан дүүргийн 23-р хорооны иргэн н.Нарангэрэл: “Амьдралын идэвхгүй, нийгмийн хариуцлагагүй, ашиглалтын зааврыг нь дагаж мөрдөж, зөв хэрэглээгүй ганц, хоёр айлын асуудлыг зарим хэвлэл дэвэргэж байгаа нь буруу. Хошуу нэмэхээр хуруу нэм гэдэг. Зөв ашиглаж хэрэглэвэл, үнэхээр дулаахан, нүүрсийг хоёр дахин хэмнэж байгаа эд. Нэг удаа галлаж үзээгүй, гараар барьж, нүдээр хараагүй зүйлээ өрөөсгөл буруу мэдээлснээр хэн хожих вэ? Хэн ч хожихгүй, бүгд хохирно. Утаагүй зуух хэрэглэж байгаа гучин мянган айлын нэгд нь очиж үзээд, ярьж асуусан бол бодит үнэнийг нь хүмүүс хэлээд өгнө. Цогшиж байхад нь нэмж нүүрс хийж болохгүй, нэг галласнаа заавал дуусгасны дараа ахиж түлнэ. Дээрээс нь доошоо галлана гэх зэрэг үндсэн хэдэн заавар, заалтыг нь баримталбал аюулгүй шүү дээ. Аль болох олон айл өрх хэрэглээгээ өөрчилж, гар бие оролцож байж л нийтийн асуудлыг давж гарна гэдгийг хаа хаанаа бодмоор байна” хэмээн хэмнэлтийн талаар болон аюулгүй байдлын талаарх бодит үнэнийг өгүүлсэн. Мөн Чингэлтэй дүүргийн 18 хорооны иргэн Г.Сосорбурам “Манайх “Өлзий” зуух авсан. Сард гурван шуудай нүүрс л түлж байна. Ярих юм байхгүй, хэмнэлттэй. Дулаан үүсгэдэг зуухаас гадна дулаанаа алдахгүй байх талд айл өрх анхаарах хэрэгтэй. “Тэвнийн чинээ нүхээр тэмээн чинээ хүйт орно” гэсэн ардын мэргэн үг бий. Урьд айлууд цементийн бор цаасыг гурилын шуудайгаар бүрээд дулаанаа барьж болдог л байсан. Гэрийн сайжруулсан дулаалга зуухнаасаа дутахгүй чухал. Гол нь өөрсдийн санал санаачилга онцгой чухал юм” хэмээсэн. Харин хэмнэлттэй бүтээгдэхүүн хэрэглэж байгаа иргэдийн зүгээс түлшний хэмнэлт гаргасан, дулаанаа удаан барьдаг гэхчилэн сайшааж байсан юм. Тэдний ярианаас эш татвал “Манайх гэрийн сайжруулсан бүрээс, гонх, “Өлзий” зуух бүгдийг нь авсан. Зуух хэмнэлттэй, дулаан сайтай. Орой 18 цагт түлчихэд өглөөний зургаа хүртэл дулаанаа барина. Хоол хийхэд тогоо багтахгүй жижиг амсартай гэж байгаа. Дээд талын сараалжин ширмэн тагийг нь авчихад ямар ч тогоо тавьж болдог юм билээ” хэмээн өөрийн туршлагаасаа хуваалцсан юм. Чингэлтэй дүүргийн 12 дугаар хорооны иргэд сар бүрийн сүүлчийн өдрийг  “Цэвэр агаар бэлэглэх өдөр” болгон тэмдэглэх санал гаргаж, өөрсдийнхөө, үр хүүхдийнхээ, нийслэлийнхээ эрүүл мэнд, нэр төрийн төлөө хүн бүр оролцохыг уриалж байсан нь  “Миний хаяг Улаанбаатар” хөдөлгөөнийг үүсгэх анхны алхам болсон байна.  

СЭТГЭГДЭЛ БИЧИХ

Монгол улсын одоогийн байдлыг үзвэл 800настай хүүхэд шиг л байна. Чингис хаан тулгар төрийг байгуулснаас хойш 800 гаруй жил өнгөрсөн ч өнөөгийн монгол улс насанд хүрсэн хүн шиг хэмжээний харагдахгүй л байна. Энэ он удаан жилийн түүхийг өнөөгийн монголчууд нэр төртэй үүрч явж чадахгүй байна. Өөрөөр хэлбэл ханиад хүрээд халуурсандаа яавал өвчин нь эдгэхийг мэдэхгүй халуун байна хэмээн хувцсаа тайчиж улам өвчнөө сэдрээх хүүхэд мэт гэсэн үг. Манайхан агаарын бохирдлыг бууруулах гэж хачин сонин юм их л сэдэж байх шиг байна. Гэхдээ цахилгаанаар халаана гэдгийг зөв зүйтэй санал юм гэж бодож байгаа ч тэрхүү цахилгаан эрчим хүчийг хот доторхи нүүрсний цахилгаан станц үйлдвэрлэж байгааг мартаж болохгүй. Гэр хороололд хэрэглэглэж байсан 1 тн нүүрсийг шатаахыг болиулж цахилгаанаар халаах гэвэл цахилгаан станц тухайн гэр хорооллыг халаахын тулд гэр хороололд түлж байсан 1 тн нүүрснээс 10 дахин их хэмжээний нүүрс хэрэглэн тухайн газрын эрчим хүч үйлдвэрлэх болно. Ингэвэл юу ч дээрдэхгүй биздээ. Хэрвээ цахилгаанаар халаах гэж байгаа бол эхлээд хот доторхи цахилгаан станцаас биш хотын гаднаас эрчим хүч нийлүүлэхээр шийдвэрлэсэн дээр. Улаанбаатарын агаарын бохирдлын 90 хувь нь хот доторх цахилгаан станцаас үүсч буй тул цахилгаан станцаас ялгарах хорт бодисыг хэрхэн багасгах вэ гэдэг л хамгийн чухал. Гадаадынханд монголын тэнэглэлийн 3 төсөл гэж нэрлэгддэг 3 зүйлийн талаарх яриа байдаг гэдгийг сонсоод нүүр хийх газаргүй боллоо. 1дэх нь шинэ нисэх буудлын төсөл- улсын нийслэлийнх нь талаас илүү нь халаалт, халуун хүйтэн усгүйгээр балар эртний байдалтай амьдарч байхад 300тэрбум төгрөг 40 жилийн хугацаатайгаар гадаадаас зээлж шинэ онгоцны буудал бариж байх юм. 2дахь нь хот доторх гурван цахилгаан станцаас голчилж үүсэх агаарын бохирдлоос болж асар олон хүн өвчинд нэрвэгдэж байхад дахин нийслэл дотроо 5дах цахилгаан станцыг барина гэж шийджээ. 3дахь нь гэр хорооллыг хот доторх цахилгаан станцын эрчим хүчээр халаах мөн гэр хорооллынхондоо хагас коксжсон түлш хэрэглүүлэх гэдэг шийдвэр юм. Эдгээр гурван хөгийн төслийг сонссон юм ойлгодог хэн боловч инээд нь хүрнэ биздээ. Монгол нь жилд 500000 тн газрын тос хятадад экспортолдог чамлахааргүй газрын тосны ордтой улс. Гэтэл яахаараа гэр хорооллыг керосиноор халаая гэж энэ эрх мэдэлтнүүдийн хэн нь ч ам ангайдаггүй байна аа. Энэ бүгдээс дүгнэхэд Монгол улс маань Африкийн Конго-с илүү тэнэг улс гэж хэлүүлэхдээ хүрээд байна. 76 улс орны эрх ашгаас илүү өөрсдийн эрх ашгаа дээгүүрт тавиж ажиллаж байгаа болохоор монгол улс дэлхийн нийтийн онигооны баатар болоод байна. 10 жилийн өмнө харуусалтайгаар хөнөөгдсөн С.Зориг хэрвээ одоо амьд сэрүүн байсан бол өнөөдөр монгол иймэрхүү улс болохгүй л байсан байх. Хэрвээ тэрээр амьд сэрүүн байгаад одоогийн ерөнхийлөгч болсон бол түүний гэр нь хаана байх байсан бол? Туул голын хөвөөнд ерөнхийлөгчөөс өөр хэн ч ашиглахгүй гүүрийг хэдэн 10 сая төсвийн мөнгөөр засуулж, монголчуудын хувьд ариун дагшин газар болох Богдхан уулын хормойд амьдарч ямбалахгүй л байсан байхдаа. Тэрээр яасан ч ингэхгүй байсан. Түүний гэр нь гэр хороололд л байх байсан байх. Хэрвээ тэгвэл гэр хороололд ус дамжуулах хоолой, халаалт дулаан, боловсон 00,бохирын шугам, засмал зам гээд л орчин үеийн хотын иргэний амьдралд байх ёстой бүхнийг бий болгох байсан байлгүй. Түүнчлэн ерөнхийлөгчийн гэрт ажиллах хүмүүсийг ч гэр хороололд амьдардаг энгийн нэгэн хүмүүсийн төлөөллөөс сонгох байсан биз.С.Зориг аймшигт алуурчний гарт амиа алдхаасаа өмнөхөн монголын радиод өгсөн сүүлчийн ярилцлагадаа "Улс vндэстнийхээ сонирхлыг хамгийн дээр тавих ёстой. Тvvний дараа манай нийгэмд нийтлэг болсон бvлгvvдийн сонирхлыг хамгаалах, дараа нь бvлгийн юм уу компанийн сонирхол байж болно. Яагаад гэвэл тэд чинь тодорхой хэмжээгээр ашгийн байгууллага. Тvvнийхээ тєлєє хєєцєлдєнє. Дєрєвт нь мэдээж хувь хvнд амьдралаа дээшлvvлэх, сайхан амьдрах сонирхол тєрнє. Тийм сонирхол бvх цаг vєд байж л байсан. Vvнийг бас тооцох хэрэгтэй. Гэхдээ бид нар энэ дарааллаа алдаж болохгvй. Дараалал алдах юм бол ялзрах тєвшинд орно…” гэж хэлсэн байдаг. Энэхүү үгийг бид мартах учиргүй мартсан нэгэнд нь сануулах хэрэгтэй.
2011-12-23