Нийслэл болон орон нутгийн иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлын төлөөлөгчийг сонгох сонгууль ёстой л дов жалганы үзлийг нэвт ханхлуулдаг. Нам намаараа талцаж өрсөлдөгчийнхөө сайн, муу, буруу зөрүү хийсэн хэргийг хайр найргүй зарлаж, олонхийн санал авахын төлөө тогосны өдөөр гоёх нь холгүй болдог зуршил орон нутгийн иргэдийн төлөөлөгчдийн сонгуульд нэгэнт тогтжээ. Нэрийг нь бодсон ч нийтийн эрх ашгийг бодсон ч иргэдийн төлөө үйлчлэх ёстой энэ албаныхан үндсэн үүргээ умартаж зөвхөн намынхаа төлөө үйлчилж, намынхаа суудлыг нэмэх, цаашлаад өрсөлдөгч намынхаа нэр нөлөө бүхий этгээдийг дэгээдэж унагаах албан бус далд үйл ажиллагаа явуулдаг хүмүүс болж хувирсан. Нам намаараа талцсан иргэдийн төлөөлөгчид нэг нэгнийхээ булхай, луйврын хэргийг уудлах нь энүүхэнд. Харин үнэн үү аль эсвэл гүтгэлэг үү гэдэг нь тодорхой бус. Нэгэнт намын нэр нүүр, тоглолт явж байгаа учраас үнэнийг хэлэх ч эрхгүй. Тиймээс орон нутгийн ялангуяа сумдын итгэдийн төлөөлөгчдийн хурлын төлөөлөгчөөр өөрийнхөө хүнийг шургуулаар намууд улайрч нэг үгээр хэлбэл иргэлийн төлөөлөгчдийг намын төлөөлөл болгохоор зүтгэцгээх болсон юм. Энэ нь яваандаа бизнес болж намууд иргэдийн төлөөлөгчдийн хуралд нэр дэвшиж байгаа хүнийхээ төлөө санал өгүүлэхийн тулд УИХ-ын сонгуулийн үеэр хэрэглэдэг сонгогчдын анхаарлыг татах үйл ажиллагаа зохион байгуулж эхэлсэн. Тэгвэл дээрх асуудлыг хуулиар зохицуулахаар болж нэр бүхий гишүүд Орон нутгийн сонгуулийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг өргөн барьжээ. Өчигдөр хуралдсан УИХ-ын чуулганы үдээс өмнөх хуралдаанаар УИХ-ын сонгуулийн тухай хуулиудын нэгтгэсэн төслийг хэлэлцэж баталсан. Харин үдээс хойш Орон нутгийн сонгуулийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг хэлэлцэх эсэх асуудлыг хэлэлцсэн юм. Орон нутгийн сонгуулийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг УИХ-ын гишүүн Н.Батбаяр, Ж.Сүхбаатар нарын 48 гишүүн санаачлан боловсруулж, 12-р сарын 6-ны өдөр УИХ-д өргөн мэдүүлсэн юм. Төслийг хэлэлцэх эсэх асуудлаар гаргасан ТББХ-ны санал дүгнэлтэнд “Монгол Улсын эдийн засаг, нийгмийн амьдралд нааштай өөрчлөлт гарч байгаа өнөө үед намаар талцаж, хэт улс төржиж байгаа нь орон нутгийн хөгжилд сөргөөр нөлөөлж байгааг залруулах шаардлагатай гэж үзэн сумын иргэдийн хурлын сонгуульд нам, эвсэл оролцохгүй, тухайн суманд байнга оршин суугч, сонгуулийн эрх бүхий иргэн бие даан нэрээ дэвшүүлэх, аймгийн иргэдийн хурлын төлөөлөгчдийг сумын иргэдийн хурлаас сонгох, нийслэл, дүүргийн хурлын сонгуульд нам, эвсэл, бие даагч оролцдог болсноор орон нутгийн хөгжилд эергээр нөлөөлнө гэж үзэж энэхүү хуулийн төслийг боловсруулсан байна” гэжээ. Хуулийн төсөл дэх аймаг, сумын иргэдийн хурлын болон нийслэл, дүүргийн хурлын сонгуулийн талаарх ялгаатай заалтаас болж гишүүдийн дунд нэлээд маргаан өрнөсөн юм.  Тухайлбал, Ц.Мөнх-Оргил гишүүн “Монгол Улс нэгдсэн улс л юм бол энэ улсын нутаг дэвсгэр дээр нэг л хууль үйлчлэх ёстой юм биш үү?” гэж асуусан бол Д.Очирбат гишүүн “Яагаад заавал хөдөө орон нутгийн иргэдийн хурлын сонгуулийг намын харьяалалгүй болгох гэж, Сум, бригаддаа байгаа хүмүүсийн үзэл бармтлал, итгэл үнэмшлийг ингэж  боомилж болохгүй. Нийлнэ, хамтран ажиллана, МАН-АН байгуулна гэж ярьчихаад ард түмэн, сонгогч олон, намын гишүүдээрээ ингэж тоглож болохгүй байх. “Аймгийн иргэдийн хурлын төлөөлөгчийг сумаас сонгоно” гэдэг нь орон нутгийн өөрөө удирдах эрхийг ноцтой зөрчиж байна. Нам бол ерөөсөө эвлэлдэн нийлж үзэл бодлоороо нэгдсэн хүмүүсийн байгууллага. Орон нутагт ч эвлэлдэн нэгдэж байхад хуулиар хааж болохгүй” гэсэн байр суурь илэрхийлж Орон нутгийн сонгуульд ач холбогдол өгсөн. Харин Н.Батбаяр гишүүн “Цөөхөн монголчууд намаар талцах нь төр-иргэний төдийгүй иргэд хоорондын харилцаанд сөргөөр нөлөөлж байна. Сумын ИТХ хүнээ биш намаа харж сонгодог, сонгогдсон хүн нь намчирхаад нийтийн эрх ашгийн төлөө биш намын нөхдийнхөө төлөө ажилладаг. Энэ хуулийн үзэл баримтлал орон нутагт шууд ардчиллыг хөгжүүлэх, нутгийн өөрөө удирдах ёсыг бэхжүүлэхэд чухал ач холбогдолтой” хэмээн тайлбарласан юм. Түүнийг дэмжиж Ж.Сүхбаатар гишүүн “Иргэний өөрөө удирдах ёс гэдэг угаасаа сум, багт л байдаг, засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж бол сум орныг удирдах нэгж юм. Одоогийн улс төрийн намын загвар, тогтолцоо хуучирчээ. Сум багийн удирдлага орон нутгийнхаа иргэдтэй биш нам, үүр хороотойгоо л ажиллаж байна...” гэлээ. Мөн  А.Тлейхан гишүүн “ИТХ бол улс төрийн байгууллага биш, иргэний төлөөлөл байх ёстой тул иргэдээс нэр дэвшүүлэх нь зөв” хэмээн хууль санаачлагчдыг дэмжсэн юм. Тэгэхээр Орон нутгийн сонгуулийн тухай хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулснаар Иргэдийн төлөөллийг намын төлөөлөл болгох бизнесийн "нас дуусч" шударга сонгууль болох нь ээ.