Монгол “галт тэрэгнээс” дахиад л хоцрох нь тодорхой байна. Өнгөрсөн амралтын өдрүүдийн нэг гол мэдээ бол Япон Их Британи улсуудын хооронд хийгдсэн газрын ховор элемэнтийн талаарх хэлцэл байлаа. Япон болон Их Британи улс газрын ховор элемент, чухал ашигт малтмалын нийлүүлэлтийн сүлжээг бэхжүүлэх зорилгоор хамтын ажиллагааны меморандум байгуулснаа албан ёсоор зарлалаа. Энэхүү тохиролцоо нь олборлолт, боловсруулалт, технологи, дахин ашиглалт зэрэг бүх шатанд хамтран ажиллахад чиглэж байгаа бөгөөд нэг улсаас хэт хамаарах эрсдэлийг бууруулах стратегийн алхам гэж олон улсын шинжээчид үзэж байна. Энэ түншлэл нь дэлхийн хэмжээнд газрын ховор элементийн нөөц, боловсруулалтаар давамгайлж буй Хятадаас хараат байдлыг багасгах зорилготой бөгөөд цахилгаан автомашин, баттерей, өндөр технологи, батлан хамгаалах салбарын түүхий эдийн хангамжийг тогтвортой болгох ач холбогдолтой юм.

Монголд ямар хамааралтай вэ?

Монгол Улс нь газрын ховор элемент болон чухал ашигт малтмалын нөөцтэй орон гэж тооцогддог бөгөөд сүүлийн жилүүдэд энэ салбарт гадаадын хөрөнгө оруулалт татах, олборлолтоос гадна нэмүү өртөг шингэсэн боловсруулалт хөгжүүлэх талаар бодлого баримтлахаар ядахдаа аман дээрээ боловч мэдэгдэж байгаа. Япон, Их Британи шиг өндөр технологийн орнууд нийлүүлэлтийн сүлжээгээ төрөлжүүлэхийг зорьж байгаа энэ үед Монгол Улс гуравдагч түнш орон хэлбэрээр хамтрах, түүхий эд нийлүүлэхээс гадна боловсруулалт, хамтарсан үйлдвэр байгуулах, тогтвортой ил тод уул уурхайн загварыг бий болгох боломж нэмэгдэж байгааг эдийн засагчид онцолж байна. Япон улс өмнө нь Монголд уул уурхай, дэд бүтцийн чиглэлээр хамтарч ирсэн туршлагатай бол Их Британи нь санхүү, стандарт, ESG шаардлагаар давуу талтай. Иймээс энэхүү хоёр улсын хамтын ажиллагаа цаашид Монголын газрын ховор элементийн салбарт шинэ боломж, сонирхол татах нөхцөл бүрдүүлж болох юм. Гэвч өнөөдрийн Монголын нөхцөл байдал ийм найдлага төрүүлэхгүй байгаа нь харамсалтай. Дэлхий дахинд газрын ховор элементийн төлөөх өрсөлдөөн ширүүсч буй энэ үед Япон, Их Британи хамтын ажиллагаагаа гүнзгийрүүлсэн нь Монгол шиг нөөцтэй боловч ашиглалтгүй орнуудад стратегийн боломж болж харагдаж байна. Харин энэ боломжийг бодит үр ашиг болгоход төрийн бодлого, эрх зүйн орчин, дэд бүтэц, байгаль орчны стандарт чухал хэвээр байна. Харамсалтай нь одоо болж байгаа үйл явдлуудаас харахад Монгол энэ галт тэрэгнээс ч мөн “хоцрох” шинжтэй.