Сүүлийн жилүүдэд дэлхий даяар, түүний дотор Монгол Улсад вакцины эсрэг хандлага газар авах болсон нь эрүүл мэндийн салбарын анхаарал татсан томоохон асуудал болоод байна. Энэ нь ганцхан мэдлэг дутсанаас бус, нийгэм, сэтгэлзүй, улс төр, мэдээллийн орчин зэрэг олон хүчин зүйлийн огтлолцлоос үүдэлтэй үзэгдэл юм.

1. Соошиал медиа ба худал мэдээллийн нөлөө Орчин үеийн мэдээллийн орчинд аливаа худал, баталгаагүй мэдээлэл албан ёсны эх сурвалжаас илүү хурдтай түгдэг болсон. Вакцины талаарх сөрөг пост, айдас төрүүлсэн бичлэг, “хувийн туршлага” нэртэй нотолгоогүй яриа нь хүмүүсийн шийдвэрт хүчтэй нөлөөлж байна. Алгоритмд суурилсан сошиал платформууд хэрэглэгчийн итгэл үнэмшлийг улам баталгаажуулж, эргэлзээг гүнзгийрүүлдэг.

2. Төр, институцэд итгэх итгэлийн хямрал Вакцин бол зөвхөн анагаах ухааны асуудал биш, итгэлийн асуудал. Төрийн бодлого, эрүүл мэндийн системд итгэх итгэл сулрах тусам вакцинжуулалтын талаарх эргэлзээ нэмэгддэг. “Мэдээллийг нууцалж байна”, “ашиг сонирхол байна” гэх хардлага нь шинжлэх ухааны үндэслэлээс илүү сэтгэлзүйн түвшинд үйлчилдэг.

3. Ковид-19 цар тахлын “сүүдэр” Ковидын үеэр вакцинтай холбоотой хурдтай гарсан шийдвэрүүд, зөрчилтэй тайлбар, албадлагын шинжтэй бодлогууд нь олон хүний дунд эсэргүүцэл, үл итгэл үлдээсэн. Үүний нөлөө бусад вакцинд ч “дам” нөлөөлж, улаан бурхан зэрэг олон арван жил хэрэглэсэн вакцинд хүртэл эргэлзэх сэтгэлгээг бий болгожээ.

4. Шинжлэх ухааны мэдээллийг энгийнээр тайлбарлах дутагдал Эрсдэл, үр ашгийн харьцаа, статистик ойлголтыг олон нийтэд ойлгомжтой тайлбарлах нь хэцүү. Харин вакцины ховор сөрөг нөлөөг дөвийлгөсөн мэдээлэл нь хүмүүсийн айдсыг бодит эрсдлээс давуулан өсгөдөг. Мэргэжлийн тайлбар хоцорвол цуурхал орон зайг нь дүүргэдэг.

5. Хувь хүний эрх чөлөө ба нийтийн ашиг сонирхлын зөрчил “Миний биед миний шийдвэр” гэх ойлголт орчин үед илүү хүчтэй болсон. Гэвч вакцин нь зөвхөн хувь хүнд бус, олон нийтийн эрүүл мэндэд нөлөөлдөг онцлогтой. Энэ хоёр ойлголтын зөрчил нь вакцины эсрэг хөдөлгөөний үзэл суртлын суурь болж байна.