2026 оны 1‑р сарын 28‑нд болсон Засгийн газрын ээлжит хуралдаанаар эрчим хүчний салбарын системд үүссэн саатал, цахилгаан хязгаарлалтын байдалтай холбогдуулан салбарын сайд Б.Чойжилсүрэнд бодлого, үйл ажиллагааны өнөөгийн тогтолцоог сайжруулах, тогтвортой хангалтыг хангах чиглэлээр “хариуцлагатайгаар 30 хоногийн ажиллах хугацаа” олгосон байдаг. Энэ хугацаа баасан гараг (2026.02.27)‑т дуусна.

Хэрвээ Б.Чойжилсүрэн сайн ажилласан бол яах юм бэ? муу ажилласан бол яах юм бэ? Ерөнхий сайдаа... Угаас энэ хугацаанд эрчим хүчний салбарыг өөд нь татаж чадахгүй гэдгээ Б.Чойжилсүрэн хэлчихсэн.

Салбарын удирдлагын үгийг авч үзвэл сайд Б.Чойжилсүрэн хамгийн сүүлд эхний төлөвлөгөөнд байна гэж байсан 560 МВт нэмэгдсэн хүчин чадал ч хэрэглээний өсөлтийг дааж чадахгүй хэмээн мэдээлсэн нь бий. Үүнд Дулааны дөрөвдүгээр цахилгаан станцын техникийн доголдол, цахилгаан тасалдах эрсдэл зэрэг чухал хүчин зүйлүүд нөлөөлсөн гэж сайдын тайлбар гарсан байдаг.

Монгол Улсын засгийн газраас эрчим хүчний стратегид хамрагдсан хэд хэдэн томоохон шинэ эх үүсвэрүүд дээр ажиллаж байгаа нь бодит ахиц боловч энэ нь дараа жилүүдэд л тусгайлан ашиглалтад орно. Тухайлбал, Бөөрөлжүүтийн 600 МВт цахилгаан станцын эхний блок 150 МВт‑ын багтаамжтайгаар ашиглалтад орсон бөгөөд дараагийн блокууд нь 2025‑2028 онуудад этапчилан ашиглалтад орох төлөвлөгөөтэй. Эдгээр эх үүсвэр бүрэн хүчин чадлаар ажиллаж эхэлбэл системийн найдвартай байдал нэмэгдэх боломжтой боловч энэ нь одоогийн хэрэглээний өсөлтийг даруй шийдэхүйц биш юм.

Эрчим хүчний системийн үнэн төрх нь “байгалийн жам”‑тай төстэй. Хэрэглээ багасахгүй бол эх үүсвэрүүд дутмаг хэвээр байна. Хэдийгээр сэргээгдэх эрчим хүч, импорт зэрэг эх үүсвэрүүд нэмэгдэж байгаа ч цахилгааны тасалдал, хэрэглээний өсөлтийн хэв маяг нь одоогоор саатлын эрсдэлтэй хэвээр байна гэсэн санаа. Иймд ирэх жилүүдэд дотоодын шинэ эх үүсвэрийн нэмэлт, нэгдсэн сүлжээний сайжруулалт, урт хугацааны төлөвлөлтүүд нь бодит үр дүн гаргана гэдгийг мэргэжилтнүүд онцолж байна.

Энэ нөхцөлд эрчим хүчний салбарын сайд болон холбогдох байгууллагуудын үүрэг нь зөвхөн иргэдийн өдөр тутмын цахилгаан хэрэглээг тогтвортой хангах төдийгүй, энгийн хэрэглэгчдэд ойлгомжтой, урт хугацаанд тогтвортой хэрэгжих стратеги, хөрөнгө оруулалтын шийдлүүдийг боловсруулж хэрэгжүүлэхэд оршино. Цахилгаан тасалдал багасах тусам хэрэглээний хэв маяг болон үйлдвэрлэлийн эрэлт тодорхой хэмжээгээр буурах боломжтой ч энэ нь дотоодын шинэ эх үүсвэрийн хүчин чадлаас шууд хамаарахгүй, харин эрчим хүчний хэрэглээний эрсдлийн үр дүнгээр илэрч байгаа үзэгдэл юм. Товчоор хэлбэл, 30 хоногийн хугацаа нь салбарын бодлогын өнөөгийн байдал, алдааг засах хугацаа байсан ч хараахан үр дүнгийн томоохон өөрчлөлт харагдахгүй байна. Эрчим хүчний шинэ эх үүсвэрүүд ойрын жилүүдэд ашиглалтад орж эхэлнэ, харин одоогийн хэрэглээ, системийн ачааллыг даруй шийдэж чадахгүй байгаа учраас сайдын хариуцлагыг шүүмжлэх, засгийн газрын хариуцлагатай холбоотой байр суурь олон нийтэд маргаантай хэвээр байна.