Намрын чуулган завсарласан ч ээлжит бус хуралдаан зарлан хуралдуулж  цаг үеийн нэлээд хэдэн асуудлыг хэлэлцэхээр төлөвлөсөн. Үүний дотор Батлан  хамгаалахын сайд Ж.Энхбаярыг огцруулах эсэх багтсан байгаа. Томилогдоход нь АН-ын бүлэг  таагүй хандсан ч  дуртай дургүй баталсан. Тиймээс энэ салбарыг овоо хараандаа авч сайдын алхаа гишгээ, амнаас нь унах үгийг хүртэл хянаж байхаар болсон гэхэд хилсдэхгүй. Тиймдээ өнгөрсөн долоо хоногт түүнийг огцруулах  саналаа УИХ-ын дэд дарга Г.Батхүүд өргөн барьсан юм. Огцруулах шалтгаан, үндэслэл нь Батлан хамгаалахын сайд Ж.Энхбаяр сайдын зөвлөлийн хурлын үеэр сонгуулийн дараа үймээн дэгдвэл тараах зорилготой тусгай рот байгуулах, зэвсэглэх талаар ярьсан нь нийтэд ил тод болсон билээ. Үүнийгээ сайд “Долдугаар сарын нэгнийх шиг үймээн дэгдсэн тохиолдолд батлан хамгаалах салбар бэлэн байдалд байх ёстой” гэж тайлбарлажээ. Төсөл өргөн баригчид Батлан хамгаалахын сайд иргэдэд айдас хүйдэс төрүүлэх, Монгол Улсын үндэсний аюулгүй байдалд ноцтой нөлөөлөх нөхцлийг үүсгэсэн тул хуулийн дагуу огцруулах үндэслэлтэй гэсэн байна. 2008 оны долдугаар сарын 1-ний тэр хар өдөр дахин давтагдахгүй, улс орон амгалан байг гэж иргэн бүр бодох болсон. Мөн үзэл бодлоо илэрхийлсэн, хууль бус үйлдлийг эсэргүүцсэн иргэдийнхээ өөдөөс галт зэвсэг хэрэглэнэ гэдэг ардчилсан улсад байж болохгүй. Энэ үйлдэл ямар их хор хохирол дагуулдгийг  монголчууд энэ биеэрээ мэдэрсэн. Тиймээс цэрэг, зэвсэг гэдэг үг хүндхэн тусах нь аргагүй. Үүнээс сэргийлж байгаа АН-ын гишүүдийн болгоомжлолыг бас бодолцоход гэмгүй. Асуудал, улстөрийн гол бай болоод байгаа Батлан хамгаалах салбарт өнөөдөр юу болоод байгааг сонирхлоо.   Халаа сэлгээ бус хангамж эдлүүлж эрхлүүлжээ Батлан хамгаалахын сайд асан Л.Болд энэ салбарыг иргэнлэг ч энхийг сахиулагчдаараа дэлхийд гайхагдсан болгох гэж гурван жил хагас хүчин зүтгэсэн. Энэ хугацаанд гадаад харилцаа нь сайжирч, монголын энхийг сахиулагчид дэлхийд данстай болсон гэж бахархдаг. Чадварлаг цомхон, мэргэшсэн батлан хамгаалах салбартай болохын төлөө ажиллаж байгаа гэж сайд нь байнга хэлдэг байлаа. Ж.Энхбаяр түүний халааг авсныхаа дараа энэ ололтыг нь үргэлжлүүлэх бөгөөд дотоодынхоо цэрэг армийн хангалт, мэргэшил,  бэлэн байдлыг сайжруулахаар төлөвлөж байгаа. Ингэхийн тулд гадаад харилцааны хүрээнд ирж байгаа хангамж, техник, зэвсэглэлийг зориулалтын дагуу ашиглаж, зарцуулж улс орноо батлан хамгаалах үүргийнхээ дагуу ажиллах болно гэх өөрийн саналаа ЗХЖШ-ын Бямбажав, дэд сайд Баасанхүү, хуулийн хэлтсийн дарга Ш.Сүхбаатар болон зөвлөхүүдээ байлцуулан санал солилсон байна. Мөн энэ саналаа Ерөнхийлөгч, Зэвсэгт хүчний ерөнхий командлагч Ц.Элбэгдоржид танилцуулсан байна. Төлөвлөгөө, саналыг нь сонссон Ерөнхийлөгч сайдыг ажлаа зөв эхэлж, цаашдаа хамтран ажиллая хэмээн сайшаасан гэх. Мөн сайдын зөвлөлийн хурлаар батлан хамгаалах салбар улстөрөөс  ангид байж хэн нэгний ажлаас нь халахгүй гэж хэлсэн нь албан хаагчдын  халагдах байх гэсэн айдсыг үргээсэн гэж байна. Харин тус яамны Төрийн нарийн бичгийн даргаар ажиллаж байсан хурандаа Ш.Сүхбаатарын үүргийг өөрчилж Хуулийн хэлтсийн даргаар ажиллуулах болж. Түүнийг мэргэжлийн ажилд шилжүүлэхдээ унаж байсан унаа, цалин хөлс гээд хангамжийг нь хэвээр үлдээжээ. Үүнд Ш.Сүхбаатар дарга их л сэтгэл хангалуун явах болсон бөгөөд АНУ-д амралтаа өнгөрүүлээд ирсэн зэрэг нь бусад албан хаагчдын гайхшлыг төрүүлээд байгаа аж. Харин Л.Болд сайдын зөвлөх, хэвлэлийн төлөөлөгч   гээд сайдын ажлын албанд ажиллаж байсан хүмүүс даргыгаа даган явсан байжээ. Батлан хамгаалах яамны албан хаагчдын 30 хувь нь энгийн иргэн. Энгийн албан хаагчдыг мэргэжлийн ажилд нь тавихаас цэргийн мэргэшсэн албан хаагчдыг хөдөлгөхгүй гэсэн бодлого нь мөрдэстэнгүүдэд таатай сонсогдох болжээ. Л.Болд сайдын тушаалаар тусгай албаны мэргэн буучид бэлтгэгдэж байна Монгол цэрэг тэсвэр тэвчээр, цэргийн ухаанаараа дэлхийд үнэлэгдэж байгаа ч дотоодын  цэргийн анги нэгтгэлүүд нь бараг л хөсөр хаягдчихжээ. Үүнийг өнөөдөр энэ албанд зүтгэж, анги салбар хариуцан ажиллаж байгаа дарга нар бүгд хэлдэг. Өнгөтэй өөдтэй бүхнийг эннхийг сахиулагчдад зарцуулж улс орныхоо батлан хамгаалах  манаанд зогсож байгаа анги, салбарууд солиод өмсөх хувцас, унаад хөдлөх унаагүй шахам байна. Эрт цагт энэ бүгдэд сэтгэл зовдоггүй болохоор зөвхөн үүргээ л боддог байлаа гэх. Зэвсэгт хүчин гэхээр дайтаад байлдаад байх мэтээр ойлгодог ч улс орны нүүр  уарай байдаг гэдгийг мэргэжлийн бус хүмүүс төдийлөн ойлгодоггүй юм билээ. Асар их баялагтай, уудам нутагтай манай орныг дэлхийн акулууд  сонирхож ээлж дараалан айлчлах болсон. Өнгөрсөн жил ХБНГУ, АНУ, ОХУ, БНХАУ, БНСУ гээд дэлхийн бодлогод гар бие оролцдог томчууд бүгд айлчилсан. Өндөр дээд хэмжээний айлчлалын хамгаалалт, аюулгүй байдалд батлан хамгаалах салбарын тусгай үүрэг гүйцэтгэгчид ажиллах хуультай. Гэвч өнөөдөр манайд өндөр  хамгаалалтад гарчих өндөр хэмжээнд бэлтгэгдсэн мэргэн бууч ч байхгүй. Гадны төрийн тэргүүнүүдыг энэ бүх хамгаалалттай нь хүлээн авах болдог. Энэ гашуун туршлагаас үүдэн УИХ-ын гишүүн Л.Болд сайд байхдаа тушаал гаргаж  мэргэн буучдыг бэлтгэх болсон байна. Эхний ээлжийн 60 мэргэн бууч өнгөрсөн жилийн арваннэгдүгээр сард бэлтгэгдсэн дууссан байна. Мөн ирэх сарын эхээр АНУ-аас сургагч багш нар ирж дараагийн мэргэн буучдыг бэлтгэх юм байна. Тэгэхээр Ж.Энхбаяр сайд энэ талд санаа зоволтгүй харин орон нутагт байгаа, солиод өмсчих хувцасгүй байгаа анги нэгтгэлд сэтгэл тавих үлдсэн гэхэд болно. Тиймээс ч  гаднаас орж ирэх зээл тусламжийг тусгай зориулалтын 084 дүгээр  ангийн цэрэг алба хаагчдын хангамжийг сайжруулах, Төв аймагт байрлах 016 дугаар ангийг жишиг  анги болгож тохижуулахад зарцуулахаар болжээ. Ингэснээр тус ангид цэцэрлэг, сургууль, орон сууц, сургалтын бааз байгуулагдаж хаана ч хэн ч ирсэн нүүр талхлах аж. 2008 оны долдугаар сарын 1-нд үймээн дэгдэхэд ЗХЖШ-ыг хамгаалалтад ажиллаж үүрэг гүйцэтгэх албан хаагдчыг дайчлах үүрэг өгсөн гэдэг. Ийм нөхцөлд  үүрэг гүйцэтгэхээр бэлтгэгдсэн сонсогч, албан хаагч байгаагүй тул Тавантолгойд бэлтгэлд гарсан энхийг сахиулагчдыг дайчлан ажиллуулсан гэдэг. Онц байдал тогтоосон үед зэвсэгт хүчнийхэн хамгаалалтын зурвас тогтоох, иргэдийн болон улс орны аюулгүй байдлыг хамгаалах зэрэг хязгаарлагдмал үүрэг хүлээдэг аж. Хамгийн гол нь ийм нөхцөлд галт зэвсэг хэрэглэхгүй байх үүрэгтэй юм байна. Харин хуулиар хүлээсэн эх орноо сахин хамгаалах  үүргээ биелүүлэхэд бэлэн бус байна. Ямар ч тохиолдолд батлан хамгаалах салбар үүргээ гүйцэтгэхэд бэлэн байх үүрэгтэй. Ийм байхын төлөө ажиллах  хэрэгтэй гэсэн чиглэлийг Ж.Энхбаяр сайд болмогцоо салбарынхандаа анхааруулсан байна. Зөвхөн гадаад бодлого бус дотоодын батлан хамгаалах үйлс анхаарч ажиллахыг сануулжээ. Зэвсэгт хүчин улс орны аюулгүй байдлын баталгаа болдог. Монгол Улсыг бэлэн бус, сул дорой зэвсэгт хүчинтэй байлгах нь хэнд ашигтай. Ийм байлгахыг хэн хүсэх нь тодорхой.   Б.Хаш