-Монголд ч гэсэн их төлбөр төлөөд сургаад байна. Гэхдээ хүүхдийн хичээл зүтгэлээс илүү эцэг эхийнх түрийвчний хэмжээ гол зүйл болчихоод байгаа шүү дээ.
-Тийм. Мөнгөтэй чадвартай нь хожоод, ашиг орлого багатай айлын хүүхэд хохироод байна. Энэ нийгэм хаа ч зөвшөөрөгдөх чанартай боловсрол хэрэгтэй гэж үзэж байгаа учраас асар их мөнгө төлөөд байна. Мөнгөгүй хэсэгт нь энэ бололцоог олгоё гэсэн л бодлого.
-БСШУЯ-ны харъяа олон улсын лаборатори гурван сургуульд эцэг, эхийн төлбөрийн чадвараас үл хамаараад элсэлтийн шударга шалгалтаар хэний ч хүүхэд байхаас үл хамаараад сурч байгаа гэж ойлгож болох уу?
-Боловсролын үнэлгээний төвөөр дамжуулаад их, дээд сургуулийнх шиг элсэлтийн шалгалт авч байна. Хүүхдийн нэрээр биш хувийн дугаараар нь авсан оноогоор нь жагсаагаад оруулж байгаа. Хэний хүүхэд байх нь хамаагүй чадвартай л байвал орж байгаа. Эхнээсээ арын хаалга онгойгоод байвал туршилт өөрөө нурна. Өнөөдрийн найз нөхрийн харилцаа, танил талын асуудал биш. Монгол Улсын боловсролыг дараагийн 30 жилд чирж явах том онгоцоо бүтээж байснаа нэг хулхи эрэг, нэг хуурамч боолт оруулчихвал хөлөг живэх аюултай яг адил.
-Олон улсын лаборатори сургууль гурав байгаа юм байна. Үндэсний лаборатори сургууль хэд байгаа юм бэ?
-Гуч. Аймаг тус бүри нэг, Улаанбаатарт ес.
-Бүгд сонгогдоод сургалтаа явуулж байгаа хэрэг үү?
-Сонгогдоод сургалтаа явуулаад эхэлсэн. Бүх сургагч багш нарыг нь мэргэжил дээшлүүлсэн. Мэргэжил дээшлүүлсэн багш нар энэ сарын 22-ноос бусаддаа хичээлээ заана. Өөрөөр хэлбэл, тэд нарыгаа сургахын тулд бид эхлээд сургалтынхаа хөтөлбөрийг шинэчилнэ. Энэ хөтөлбөрийнхөө дагуу 40 сургагч багшид Кэмбрижийнхэн хичээл заасан. Дөчин багш 280 мэргэжил нэгтнээ сургана. Шинэ хичээлийн жилд энэ 280 багш ахиад бусаддаа сургана. Ийм шаталсан хэлбэрээр багш нараа эхлээд сургана.
-Үндэсний лаборатори 30 сургуульд орохын тулд мөн л элсэлтийн шалгалт өгөх үү. Эсвэл засаг захиргааны харъяаллаараа элсэх үү?
-Сургуулиудад нарийн тодорхой шалгуур тавьж байж, үндэсний лаборатори сургуулиар сонгож авч байгаа. Аймаг, дүүрэг нь менежментийн шинэ арга туршлага хүлээж авах сонирхолтой эсэх, сургуулийн амжилт, сурлагын дундаж дүн зэргийг харгалзан сонгож байна. Тэгэхгүй бол намайг панаалдаж байгаад нэг муухан сургууль тэр ангилалд орчихвол бусдыгаа хойш нь чангаана. Лаборатори сургуулийн сурагчдын амжилтаас шинэ стандартад хүрэх эсэх нь шууд хамаарна. Аймаг, дүүрэг бүрт нэг ийм сургууль байгаа тул энэ сургуульд сурахыг хүссэн хүүхэд бүр харъяаллын дагуу суралцах боломжтой.
-Кэмбрижийн стандарт гэхээр манайхан одоо байгаа сургалтын хөтөлбөрөөс тэс өөр зүйл гэж ойлгох ойлголтын зөрүү байгаа. Та үүнийг тайлбарлаач?
-Бид манай одоогийн хөтөлбөр, Кэмбрижийн хөтөлбөрөөр явж байгаа 10 дугаар ангийн математикийн хичээлийг харьцуулж үзэхэд, 90 хувь нь адилхан байсан. Тиймээс багшид нэг их өөрчлөгдөөд байх зүйл байхгүй. Зөвхөн заах арга л өөрчлөгдөнө. Үүн дээр 10 хувийн агуулга нэмэгдэнэ. Өөрөөр хэлбэл, манайд үздэггүй Кэмбрижийн хөтөлбөрт үздэг 10 хувь л байгаа. Харин бид хичээлийн үзэж, судлах цагуудыг өөрчлөхөөс өөр аргагүй юм билээ. Тухайлбал, Кэмбрижийн хөтөлбөрийн химийн хичээл арай илүү олон цаг, агуулга ихтэй. Химийн хичээлийн хувьд манай одоогийнхоос 20 хувийн зөрүүтэй байгаа. Бид зөрүү хорин хувийг шингээхийн тулд жилийг нь урагшлуулж үзэх шаардлагатай болж байна. Ийм байдлаар хамгийн түрүүнд жилийг нь урагшлуулж үзэх шаардлагатай хичээл бол мэдээж англи хэл. Одоо бол бид англи хэлийг үзсэн үзээгүй хоёрын хооронд л төгсгөж байна. Кэмбрижийн стандартаар бол аравдугаар анги төгсөж байгаа хүүхэд англи хэлний ийм мэдлэгтэй байна гэсэн шаардлага тавина. Энэ шаардлагын дагуу үзнэ.
-Заах арга нь ялгаатай гэж байна. Юугаагаа ялгаатай юм бэ. Бас үнэлгээ нь өөр байх уу? Үүнийг энгийнээр тайлбарлахгүй юу.
-Би өөрөө нийгмийн ухааны хүн учраас түүхийн жишээ татъя. Тухайлбал, манай сургуульд дэлхийн нэгдүгээр дайныг хэн эхлүүлсэн бэ гэдэг асуултад бүх сурагчид автоматаар Герман гэж хариулна. Гэтэл энэ стандартаар заахаар германууд бол оросууд эхэлсэн гэж үздэг, оросууд сербүүд, сербүүд нь болохоор француудаас болсон гэдэг гээд тав, зургаан хувилбар өгчихнө. Ингээд эцэст нь “Чи юу гэж бодож байна” гэдэг. Ингэхээр хүүхэд миний бодлоор тэр эхэлсэн юм байна гэсэн дүгнэлт хийх хэрэгтэй болно. Магадгүй тэр асуултад зөв хариулт байхгүй байж болно. Монголын ерөнхий боловсролын сургуульд суралцаж байгаа хүүхэд дэлхийн I дайныг яг хэн эхэлсэнийг олж тогтоох тийм ч чухал биш байж магадгүй. Харин аргачлал нь өөрөөр нь дүгнэлт хийлгэж байгаагаар л чухал байгаа юм. Би бол автоматаар шууд Герман гэж хариулна. Яагаад гэвэл намайг суралцаж байхад Герман гээд заачихсан. Үүнийг яг үнэн юм уу гэж хэн ч асуудаггүй. Асуувал аягүй бол багш нь ч хариулж мэдэхгүй. Бид ийм байдлаар боловсрол олгоод байгаа. Тиймээс Камберижийн их сургуулийнхан “Танай хамгийн том дутагдал бол мэдлэгийг өгөхөд төвлөрсөн хэрнээ хэрхэн эзэмшиж байгааг нь сонирхохгүй байна” гэж байсан. Манай энэ заах аргын талаар нэг онигоо байдаг шүү дээ. “Нэг сурагч нь найз даа “Манай багш гэж лаг худалч хүн байна. Өчигдөрхөн л хоёр дээр хоёрыг нэмээд дөрөв гээд байсан. Тэгсэн өнөөдөр нэг дээр нэмэх нь гурав тэнцүү дөрөв гэж авч байна” гэдэг шиг бид өнөөдөр зүгээр цээжлүүлээд яваад байгаа. Гэтэл хүүхэд өөрөө оролцдог, боддог байх хэрэгтэй байна. Кэмбрижийн хөтөлбөрөөр зарим хичээлийг хүүхдээр хүүхдэд нь заалгадаг. Заримдаа сурагчид насанд хүрсэн хүний тайлбарласнаас илүү амраар бусаддаа ойлгуулж чаддаг. Сэтгэхүй нь шал өөр байгаа. Хүүхэд бусаддаа хичээл заана гэхээр маш сайн бэлддэг. Ингэж хүүхдийн оролцоог нэмэгдүүлдэг.
СЭТГЭГДЭЛ БИЧИХ