Монгол Улсын төсөв бол ард түмний халааснаас хураасан татварын мөнгө. Энэ мөнгө нийтийн сайн сайханд,  иргэн бүрийн амар тайван аж төрөх амьдралын төлөө зарцуулагдах ёстой. Өөрөөр хэлбэл боловсрол, эрүүл мэнд, дэд бүтэц, эдийн засгийн өсөлт, ажлы байр, байгаль орчин, нийгмийн хамгаалал, халамж зэрэгт зарцуулах учиртай. Гэвч зарим сайд нар үүнийг “хязгааргүй карт” мэт ашиглаж, улсаа биш, өөрсдийгөө сурталчлах хэрэгсэл болгон ашиглаж байна. Тэдний нэг нь Соёл, спорт, аялал жуулчлалын сайд асан Ч.Номин. Тэрээр “Монголыг дэлхийд сурталчилна” гэсэн сүржин уриатай “GO Mongolia” төслийг хэрэгжүүлсэн ч, бодит үр дүн нь Монголын нэр хүндийг шороотой хутгасан, татвар төлөгчдийн мөнгийг үрэн таран болгосон хэрэг болон хувирсан.

“GO Mongolia” гоё нэртэй, гомдол дагуулсан төсөл

2023–2024 онд Соёл, спорт, аялал жуулчлалын яамнаас хэрэгжүүлсэн “Монголд зочлох жил”, “GO Mongolia” хөтөлбөр нь анх сайхан санаачилга байсан. Монголын аялал жуулчлалын брэндийг дэлхийд гаргах зорилготой, олон улсын PR кампанит ажил гэхэд сүрдмээр байлаа.

Гэхдээ бодит байдалд юу болсон бэ?

• Төсвөөс хэдэн тэрбум төгрөг зарцуулсан ч,
• Монголд ирсэн жуулчдын тоо, аялал жуулчлалын орлого, салбарын өсөлт тодорхой үр дүн гараагүй.
• Гадаад сурталчилгаа, арга хэмжээ, гэрээ хэлцлүүдийн тайлан олон нийтэд ил болоогүй.

Ч.Номингийн хэлснээр “BBC, CNN, Edelman” зэрэг дэлхийн томоохон медиа байгууллагуудтай нийт 5.9 сая ам.долларын гэрээ хийсэн. Гэвч эдгээр сурталчилгааны бодит үр нөлөө, гүйцэтгэлийн тайлан хаана байна вэ? Төсвийн хөрөнгөөр хийсэн ажлын бодит ашиг хэмжигдэхгүй байхад, “Монголыг сурталчилна” гэдэг уриа хий хоосон уран үгс төдий байхад Ч.Номингийн шилэн хүзүү татсан хэвээрээ, өөрийгөө өмгөөлж яваа.

“GO Mongolia”-гийн хамгийн их шүүмжлэл дагуулсан хэсэг бол Английн Fulham FC багтай байгуулсан гэрээ.

• Энэ гэрээний хүрээнд “GO Mongolia” брэнд Фулхэмийн “training kit sponsor” болж, бэлтгэлийн хувцсан дээр логогоо байршуулсан.
• Гэвч дараа нь гэрээний нөхцөл, төлбөрийн биелэлт, хариуцлагын асуудлаас үүдэн Фулхэм клуб Монгол Улсын Засгийн газрыг арбитрын шүүхэд өгсөн гэх мэдээлэл ил болов.

Тодруулбал, Л.Оюун-Эрдэнийн Засгийн газар унаж, Г.Занданшатарын Засгийн газарт ССАЖ-ын сайдаар ажиллаж буй Ч.Ундрам уг гэрээг “гүйцэтгэл хангалтгүй” гэж үзэн үргэлжлүүлэхээс татгалзсанаар маргаан үүссэн байна. Ингээд Монгол Улсын Засгийн газар Ч.Номингийн байгуулсан гэрээний балгаар олон улсын арбитрт дуудагдаж, дааж давшгүй өрөнд унах эрсдэлтэй нүүр тулаад байна. Өөрөөр хэлбэл Монголын татвар төлөгчид “Fulham-ийн гэрээний мөнгийг төлөх үү?” гэсэн асуултын өмнө ирээд байна.
Гэрээг хэн үнэлэх юм бэ? Үр дүнг хэн хянах юм бэ?  “Монгол Улсыг дэлхийд сурталчлах” нэрийн дор хийсэн олон улсын сурталчилгаа, гадаад гэрээ хэлцэлд төсвийн олон сая ам.доллар зарцуулсан ч, өнөөг хүртэл нэг ч ил тод тайлан гаргаагүй, гэрээний бодит үр дүнг хэн ч үнэлээгүй байна. Товчхондоо Ч.Номин ил тод байдлын тухай хууль зөрчиж, олон нийтийн мэдээлэл авах эрхийг хааж буй.

Ч.Номин гэрээ байгуулсан, Ч.Ундрам түүнийг зогсоосон. Монгол Улсын Засгийн газар арбитрын шүүхэд дуудагдвал тэдний халааснаас биш, ард түмний халааснаас торгууль төлнө. Тэд хэвлэлээр байлдаад л дуусах биз. Баян айлын хоёр охин төр болж тоглохын цаана, Монголын нэр хүнд шороотой хутгалдаж буйг хэн хэн нь санах ёстой л баймаар.

Улсын төсөв гэдэг улс төрийн шоуны хөрөнгө оруулалт биш, иргэдийн итгэлцлийн хөрөнгө гэдгийг санавал илүүдэхгүй. Ч.Номингийн санаачилсан “GO Mongolia” төсөл нь Монголын гадаад сурталчилгааны нэрийг барьсан татварын хяналтгүй хэрэглээний сонгодог жишээ болж байна.