Улаанбаатар хот ирэх 2026 оны төсвөө батлахаар зэхэж буй энэ үед нийслэлийн иргэдэд онцын таатай бус мэдээ дуулгаж байна. Нийслэлийн 2026 оны төсвийг 4.2 их наяд төгрөг гэж тооцож, үүнийг иргэд, аж ахуйн нэгжүүдийн татвар, торгуулиас бүрдүүлэхээр төлөвлөжээ. Төсвийн суурь орлогыг 3.495.9 их наяд, зарлагыг 2.616.8 их наяд төгрөгөөр тооцсон бөгөөд нийслэл маань улсын төсөвт 263.7 тэрбум, Орон нутгийн хөгжлийн санд 42.6 тэрбум төгрөг төвлөрүүлэхээр “үүрэг” хүлээжээ.

Харин энэ мөнгийг хаанаас төвлөрүүлэх вэ гэдэг нь иргэдэд илүү чухал. Хариулт нь татварын шинэ ачаалал, торгуулийн өсөлт

82.7% нь ТАТВАР: Иргэдийн нуруунд үүрүүлэх 3.8 их наядын дарамт

Нийслэлийн төсвийн орлогын 82.7% буюу 3,835.1 тэрбум төгрөг нь татварын орлого.
Харин татварын бус орлого 802.4 тэрбум төгрөг буюу 17.3% голдуу:

• торгууль
• хураамж
• үйлчилгээний төлбөр
• бусад дарамт маягийн орлого эсвэл иргэдийн өдөр тутмын амьдралд дарамт болдог эх үүсвэрүүд.

Төсвийн зарлагын 46.7% нь хөрөнгө оруулалт, 35.1% нь урсгал зардалд зарцуулагдах бөгөөд үлдсэн нь "бусад" гэсэн бүдэг бадаг ангилалд багтжээ.

Хадгаламжийн хүү рүү хүртэл гар дүрэв. 178.7 тэрбум төгрөг "иргэдийн халааснаас"

Энэ оны хамгийн их шүүмжлэл дагуулж буй шийдвэр бол иргэдийн банкинд хадгалсан хадгаламжийн хүүний татвараас асар их орлого төвлөрүүлэх төлөвлөгөө. 2026 онд зөвхөн хүүний татвараас 178.7 тэрбум төгрөг төвлөрүүлнэ гэж тооцжээ. Иргэд цөөн хэдэн төгрөгөө өсгөхийн тулд банкинд хадгалдаг, бусад орлогын эх үүсвэргүй өндөр настнууд, цалингаа хадгалж амьдардаг залуус хамгийн түрүүнд энэ дарамтаас цохилт авна. Товчхондоо иргэдийн амьжиргаа уруудаж, үнийн өсөлт хязгааргүй нэмэгдэж байхад төр халаас руу нь улам “гүн” орохоор шийджээ.

ААНОАТ ба ХХОАТ өснө

Төсвийн төсөлд:

• ХХОАТ (Хувь хүний орлогын албан татвар) өснө
• ААНОАТ (Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татвар) өмнөх оноос ахиулж 1 их наяд 116 сая төгрөг болгосон. Энэ нь 176 тэрбум төгрөгийн өсөлт юм. “Татварын хамрагдалтыг нэмэгдүүлж, бүртгэл хяналтыг сайжруулна” гэх боловч бодит байдал дээр энэ нь бизнес эрхлэгчдийн ачааллыг нэмэгдүүлэх, жижиг дунд бизнесүүд дампуурах эрсдэлийг улам нэмэгдүүлэх шийдвэр. Гэтэл нөгөө талд УИХ-дахь АН-ын бүлэг татварын өршөөлийн хууль баталж, үүнд жижиг дунд бизнес эрхлэгчдийг хамруулах нь зүйтэй гэж үзэж буй. Харин төсвийн байнгын хорооны дарга Д.Үүрийнтуяа үүнийг огт дэмжихгүй гэдэг байр суурь илэрхийлж байгаа харагдсан.

Торгууль 221.1 тэрбумд хүрнэ. Хиймэл ухаан жолоочдыг “ангуучлах” эхлэл

Торгуулийн орлогоос 221.1 тэрбум төгрөг төвлөрүүлэхээр төсөвт суулгажээ.
Өнгөрсөн оноос 61 тэрбумаар өссөн энэ тоо нь төр “иргэдийг торгох”-ыг бодлого болголоо гэсэн үг. 2026 оны 1-р сарын 1-нээс зөрчил илрүүлэх шинэ системүүд, хиймэл ухаан ажиллаж эхлэх бөгөөд “машинаа жаахан буруу байрлуулсан”, “шугам давсан” гэх мэт өчүүхэн алдаануудаар иргэдийн халаасыг төлөвлөгөөний дагуу сэгсэрнэ. Торгууль төвлөрүүлэх машин ажиллаж эхлэх гэж байна. 

Төсвийн бодлого иргэдийн амьдралд юу авчрах вэ?

• Өдөр тутмын дарамт
• Бараа үйлчилгээний үнийн өсөлт
• Жижиг бизнесүүдийн дампуурал
• Иргэдийн орлогоос илүү торгууль, татвар төлөх ачаалал нэмэгдэж, УБ хотын иргэд торгуулийн суманд өртөх нь энэ.

Нийслэлийн удирдлага бодит амьдралыг биш тоон дээр суурилсан төсөв батлах гэж байна.
Өрх гэр бүхэн бүсээ чангалсаар, амьжиргааны түвшин уруудсаар байхад төрийн халаас бүр ч зузаарах зохицуулалт мөрдөгдөх нь ээ л гэсэн үг. 2026 оны нийслэлийн төсөв бол иргэдийн орлогоо нэмэгдүүлэх боломжийг хаасан, жижиг бизнесийг дарамталсан, торгууль, татвар хоёроор төсөв бүрдүүлэхийг зорьсон, иргэдийн халаасанд шууд дайрах бодлого боловсруулж, түүнийгээ өнөө хэлэлцэж, батлах тийшээ шуударч байх шиг байна.