Маргааш /2025.11.28/ Улаанбаатар хотын автотээврийн хэрэгслийн албан татварын нэмэгдлийг цуцлах тухай нийтийн өргөдлийн талаарх Төсвийн байнгын хорооны санал, дүгнэлтийг УИХ-ын чуулганаар хэлэлцэнэ. 

2024 оны 12-р сарын 04-нд НИТХ “Авто тээврийн болон өөрөө явагч хэрэгслийн албан татварын хувь хэмжээг шинэчлэн батлах тухай” тогтоолыг баталсан. Тус тогтоолын дагуу 2025 оны 1-р сарын 1-нээс Улаанбаатар хотын автотээврийн албан татвар, мөн авто зам ашигласны төлбөр нэмэгдсэн. Нийслэлд 1290 гаруй км авто замтай ч жил бүр ердөө 18-20 км орчим зам л засагддаг нь хөрөнгө мөнгөтэй холбоотой гэж байв. Төлбөр, татварыг нэмэгдүүлэхээс өөрөөр зам засвар, засварын хөрөнгийг босгох боломж хомс, тэр утгаараа “зам ашигласны төлбөр” болон “тээврийн хэрэгслийн албан татвар”-ыг нэмэх шаардлагатай гэж үзжээ. Хэдийгээр хуулийн дагуу нийслэлийн өөрөө удирдах байгууллагын эрх мэдлийн хүрээнд гарсан шийдвэр ч гэлээ үүнийг УИХ-аар хүчингүй болгох эсэх асуудлыг хэлэлцэхээр болсон. Учир нь татварын нэмэгдлийг батлахдаа “олон нийтийн хэлэлцүүлэг, санал асуулга”-ыг хэрхэн явуулсан вэ гэдэг дээр маргаан гарсан байдаг. Уг нь татвар нэмэгдэж байгааг олон нийтэд таниулах, иргэдийн дунд санал асуулга хийх шаардлагатай байсан ч  цахим санал асуулгад ердөө хоёрхон хүн оролцож, баталжээ. Иймээс дээрх хоёр хүний санал 700 мянган татвар төлөгчийг төлөөлөхөд хангалтгүй гэж үзэх УИХ-аар уг асуудлыг хэлэлцэх нөхцөл бүрдсэн юм.

Манай дарга нар юм л бол бусад улс оронд ийм байдаг, тийм байдаг гэх мэтээр жишээ авч харьцуулах, дэд бүтцээ шийдээгүй атал шууд хүчээр хэрэгжүүлэх гэж зүтгэдэг, дараа нь алддаг муу туршлагатай. Зарим улс орнуудын ийм төрлийн татварыг судлаад үзвэл жишээ нь Европын зарим орнуудын олон хүн ам ихтэй хотуудад “congestion charge” буюу түгжрэлийн татвар, зам ашигласны төлбөр гэсэн систщм байдаг байна. Энэ нь замын хөдөлгөөний ачааллыг бууруулах, нийтийн тээврийг дэмжих, хотын дэд бүтцийг санхүүжүүлэхэд түлхэц болдог. Гэхдээ ийм систем ажиллуулахын тулд нийтийн тээвэр нь хангалттай хөгжсөн, сайн зохион байгуулалттай, замын чанар, хөдөлгөөний менежмент зэргийг цогцоор нь шийдсэн тохиолдолд хэрэгжүүлэх нь хамгийн зөв шийдэл гэж нутагшуулсан улс орнуудын мэргэжлийн инженерүүд дүгнэдэг. Харин манай тохиолдолд  хотын авто замын чанар буюу засвар, шинэчлэл тааруу, замын сүлжээ бага, машин олон, түгжрэл, бохирдол, дэд бүтэц хангалтгүй гээд наад захын дугүйн зам, явган хүнийхээ замыг шийдэж чадаагүй хотод ийм төрлийн татвар нь хэтэрхий шударга бус шийдвэр гэж үзэж болохоор.  Тиймдээ ч автотээврийн хэрэгслийн албан татварыг нэмэгдүүлсэн нь УБ хотын автозамын дэд бүтцийг сайжруулах гэхээсээ илүү нийслэлийн төсвийг тэлэх хувилбар байсан гэх олон нийтийн шүүмжлэл бодитой байхыг үгүйсгэх аргагүй юм.