Үнэн хэрэгтээ Япон улсын үйлдвэрлэсэн приус биш Монгол төр өөрөө түгжрэл үүсгээд байгааг өнөөдрийг хүртэл хэн нь ч ухаарсангүй. Улаанбаатар ямар ч төлөвлөлтгүй, зах замбаараагүй. Төр нь оновчтой зохион байгуулалт хийдэггүй, уялдаатай шийдвэр гаргадаггүй. Тэгсэн атлаа бусдын үйлдвэрлэсэн машиныг, үүнийг авч унасан иргэдээ буруутгадаг.
УИХ-ын гишүүн Т.Аюурсайхан, Н.Наранбаатар, Д.Бат-Эрдэнэ нарын бүрэн эрхийг түдгэлзүүлэх тухай Улсын Ерөнхий прокурорын саналыг парламент энэ долоо хоногт хэлэлцэн, шийдвэрлэх учиртай. Хууль ёсоор ерөнхий прокурорын саналыг УИХ ажлын тав хоногт багтаан шийдвэрлэх ёстой бөгөөд хуулийн хугацаа энэ долоо хоногоор дуусгавар болно.
Улаанбаатарын төв хэсгийг гишгэх газаргүй болгож, хүүхэд тоглох, хөгшид нарлах газрыг хулгайлан бетонон ширэнгэ болгох эрхийг өгсөн болон улсын тусгай хамгаалалттай газраас хумслан зарсан хүмүүсийн нэр ил болно. Төрийг эзэнгүй, хуульгүй мэт аашилж, танил тал, ах дүү, хамаатан садандаа газар бэлэглэж, бүр мөнгөөр зарсан хэнбугай ч энэ илчлэлтээс хоцрох ёсгүй.
Уул уурхай эхлэх сургаар орон нутгийн удирдлагын манлайлсан малчид нийслэлд ирж, хэвлэлийн хурал зарладаг ужиг үүсээд удлаа. Тэдний ярьдаг зүйл нь мал гишгэх газаргүй, малчид нутаглах боломжгүй боллоо гэх. Уул уурхай гэх “хадны мангас” газар нутгийг нь залгих мэтээр ярьж, аврал эрэн халаглана.
Хариуцлага хүлээж, тооцож чаддаг, ёсзүйтэй улсын парламент бол чадамжгүй болсноо зарлаад хэдийнэ тарах байлаа. Г.Занданшатарын толгойлсон парламентад нэр цэвэр хүн үлдсэнгүй. Төрийн санг цөлмөсөн, төрийн мөнгөөр хүүхдээ сургасан, түмний өмчийг хулгайлсан, төрийн нэрээр гэмт хэрэг үйлдсэн гээд бүгд хуулийн байгууллагад данстай, ард түмний дунд хулгайч хочтой болов. Ийм атал ширэн нүүрлэж, гэмт хэрэгтнүүдийг хаацайлж, цаг хугацааг аргацаасаар хаврын чуулгантай золгож байна.
МАН-ын нэрээр УИХ-д сонгогдож, Засгийн газрын гишүүнээр томилогдсон Т.Аюурсайхан, Ш.Раднаасэд, Ж.Мөнхбат, Б.Энх-Амгалан, Н.Наранбаатар нар хуулийг чанд сахиагүй нь тодорхой болж, гэм буруугаа дэнслүүлэхээ туллаа. Намын дүрмийн дагуу тэд цаашид МАН-аас улс төрийн дэмжлэг авах эрхгүй болж байна. МАН-ын нэрийн өмнөөс сонгуульд нэр дэвших, ажил, ажил албан тушаалд томилогдох боломжгүй гэсэн үг.
Гадны компанийн үйл ажиллагааг шалгаж, хөөж гаргах сануулга өгсөн бол одоо дотогшоогоо өнгийнө үү. Хөшигийн хөндийд байгаа онгоцны буудал тоосонд дарагдсан бол Алтан тэвшийн хөндий дэх Улаанбаатар хөө тортог, хүхрээр бүрхэгдэж, угаадсандаа живэхдээ тулаад байна. Өөдлөх айл үүднээсээ хэмээн цэцэрхэж, япончуудыг чичрүүлэхээсээ өмнө өөрсдийгөө нэг харъя.
Санхүүгийн зохицуулах хороо 2021 оноос хойш иргэдэд 30-40 удаа сануулсан гэнэ. Тухайн сануулгууд нь “койн аваад хохирсон тохиолдолд буруутан нь иргэн та өөрөө шүү, Санхүүгийн зохицуулах хороо ямар ч хариуцлага хүлээхгүй” гэсэн утгатай. Өөрөөр хэлбэл төрийн байгууллага өөрийн арьсаа хамгаалж, иргэнийг шуналд нь даатгаад орхисон.
Газар, барилгын зөвшөөрөл олгохоосоо эхлээд танил тал, авлигаар шийдэгддэг. Бетонон ширэнгэ үүсгэчихээд байхад хяналтын байгууллагууд нүдэн балай, чихэн дүлий байдаг. Барилга хоорондын зай, стандарт, нормын тухай яриад ч хэрэггүй, тэр зөвхөн цаас төдий. Төрийн байгууллагууд газар, барилгын зөвшөөрлийг ил далд, хулгай, авлигаар замаар өгсний дараа улсын комисс ч яг энэ замаар ажилладаг. Барилгын норм дүрмийг хангаагүй, бүрэн гүйцэт дуусаагүй олон олон барилгыг улсын комисс хүлээгээд авчихдаг. Өнөө л танил тал, авлига, дарга даамлын заавраар.
Монголын малчид малаа Засгийн газраар, Х.Болорчулуун сайдаар заалгахдаа тулаагүй. Хэдэн үеэрээ мал маллаж ирсэн малчид мянга давсан толгой малаа ч нүдэлчихсэн, ямар зүсмийн хэдэн тооны малтайгаа төрөөр, Засгийн газраар, сайдаар заалгахгүй мэдэж байгаа. Төр засгаас ээмэг зүүж өгсөн, өгөөгүй малаа зүсэлж, тоолж хариулж, адгуулсаар ирсэн, цаашид ч үргэлжилнэ.
ЖАЙКА байгууллагаас 2012-2013 онд хийсэн судалгаагаар 6.6-7.6 магнитудын хүчтэй газар хөдлөлтөд Улаанбаатар хотын төвийн 6 дүүргийн барилгын нурах магадлал, хохирлын хэмжээг 22-48 хувь, гэр хорооллын хохирлын хэмжээг 81 хувь хүртэл гэж үнэлсэн бөгөөд орон сууц, сургуулийн барилгуудыг хүчитгэхийг зөвлөжээ.
Налайхаас эхлээд Богд уулын хойд хормой буюу Баянзүрх дүүрэг хүртэл, хойшоо Нарангийн энгэрээр дайрч “Найрамдал” зуслангийн орчимд үргэлжилсэн хагарал байна. Тухайн хагарал нь шулуун чиглэлтэй байх ёстой гэж тооцоолоод шугам татаж үзэхэд Сүхбаатарын талбайг дайрч байгаа мэт харагдана
Хүн өөрийнхөө баялгийг өөрөө бүтээхээр ирсэн бодгаль. Хүний эдийн болоод сэтгэхүйн амьд байх амьдрах чадвар нь зөвхөн түүний өөрийнх нь хичээл зүтгэлээс шалтгаална. Хүмүүнд өөрөөс нь өөр эзэн үгүй гэж дэлхий даяар цуурайтуулан хэлсэн, бичсэн хүн бол ахин давтагдашгүй мөнхөд шинэ байх оюун санаа юм.
Товчхондоо АН-ынхан хоёр талд сонгуульдаж, хоёр намын дарга сонгоод, эцэст нь биенээ үгүйсгэж эхэллээ. Үүний эцсийн дүгнэлт нь тов тодорхой, Ардчилсан нам албан ёсны даргагүй дахиад талцсаар байх нь. Улсын дээд шүүх нэгнээ үгүйсгэсэн хоёр даргын асуудлыг намд нь даатгаад үлдээнэ, бүртгэх ч боломжгүй.
Цахим хөгжил, харилцаа, холбооны сайд Н.Учралын өргөн барьсан энэ хууль парламентын босгыг хөнгөхөөн давчихсан. Өргөн барьснаас нэг өдрийн дараа хэлэлцэж эхлээд, гурав хоногт багтаан баталчихсан. Хэлэлцүүлгийн явцад УИХ дээр ч, олон нийтийн сүлжээний хэрэглэгчдээс ч ихээхэн шүүмжлэлд өртсөн ч энэ хууль хялбархаан батлагдчихсан.
Засгийн газрын 2022 оны 12 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуралдаанаар ковидын төсвийг олон нийтэд нээлттэй болгох үүргийг Шадар сайд С.Амарсайханд өгсөн. Засгийн газраас өгсөн үүргийн дагуу бол Шадар сайд С.Амарсайхан тухайн өдрөөс хойш долоо хоногийн дотор ковидын төсвийг олон нийтэд ил болгох ёстой байв. Гэвч өнөөдрийг хүртэл ковидын төсөв нууц хэвээр байна.
Монгол Улс 970 мянган өрхтэй. Үүнээс 568 000 өрх нь 0-18 насны хүүхэдтэй. Эндээс 78 000 өрхийн 113 000 хүүхэд Хүүхдийн мөнгөнөөс хасагджээ. Хэмнэлт нь 10 тэрбум төгрөг. Монголын төр хүүхдүүдийг ялгаварлан гадуурхаж, 10 тэрбум төгрөг хэмнэж байгаа гэнэ.
1990 оны ардчилсан хувьсгалаас хойш жагсаал цуглаан ийм олон хоногоор үргэлжилж байсангүй. Ихэвчлэн улс төрийн зорилготой жагсаал цуглаанууд зорилгоо биелүүлээд тардаг байлаа. Харин нүүрсний хулгайчдыг зарлаж, хариуцлага тооцохыг шаардсан залуусын жагсаал бол монголчуудын дуу хоолой. Энэ жагсаалд ирсэн хүн бүхэн шударга ёсыг шаардаж, тэгш боломжийг хүсэж байна.
Монгол залуусын шударга ёс шаардсан жагсаал цуглааныг дэлхийн хэвлэлүүд онцолж эхэлжээ. Олон улсын анхаарлыг төдийлөн татаад байдаггүй Монгол Улсын хулгайн асуудал энэ удаа дэлхийн сонирхлыг татжээ. Энгийн иргэн биш төр, засгийн эрх мэдэлтнүүд, бизнесийн бүлэглэлүүд холбогдсон том хулгай учраас тогооноосоо хальсан хэрэг.
Залууст эх орондоо сайхан амьдрах боломж хомс, нийгэм, улс төр шударга бус, хангалттай цалин хөлсгүй гээд гудамжинд гарч жагсах, үгээ хэлэх хангалттай шалтгаан бий. Тэд зорилго, шалтгаанаа ойлгосон, эс ойлгосноос үл хамааран нэгдэн нийлж, жагсахад хэзээд бэлэн байгаагаа удаа дараа харууллаа.