Мөнгө төлж авсан үйлчилгээ маань эцэстээ айдас түгшүүрт автуулж, амьд мэнд салахыг л хүснэ. Ийм байдал хэдэн арван жил үргэлжилж, өнөөдөр ч байсаар л байна. Сүүлийн таван жилд такси нэртэй 60 халтуурчин үйлчлүүлэгчээ хүчиндсэн гэх тоон мэдээлэл байна. Бид хохирогчийг тоолж сууснаас өөр юу ч хийсэнгүй.
Үүний цаана хичнээн гаж донтон машиныхаа улсын дугаарыг тайлж байгааг тааварлах боломжгүй. Тиймээс бүгдээрээ улсын дугааргүй машины “ан”-д гарцгаая. Хаана, хэзээ тааралдсанаас үл хамаараад харагдсан газар бүрт нь цагдаагийн байгууллагад мэдээлцгээе. Өдөр, шөнийн ялгаагүй улсын дугааргүй л бол тухайн машины байршлыг цагдаад хэлцгээе.
Шоронг согтуу жолоочоор дүүргэхгүй байх өчнөөн арга байна. Хоригдол гэсэн нэр зүүж, ялтан гэсэн бүртгэлтэй болохыг хүсэхгүй л байгаа бол согтуугаар жолоо барихаа л больчих. Дуудлагын жолооч, такси дуудах зэргээр архи амссан л бол жолоо атгахгүй байх асар олон сонголт байна. Тун энгийн бас амархан. Өөрөө ч, өрөөлийн эрүүл мэнд, амь нас ч бүрэн бүтний дээр хоригдол, ялтан гэсэн нэргүй, бүртгэлгүй.
Монгол Улсын сайд, Нийслэл Улаанбаатар хотын авто замын түгжрэлийг бууруулах үндэсний хорооны дарга Ж.Сүхбаатар, нийслэлийн Засаг дарга Д.Сумъяабазар нар ажлаас чөлөөлөгдөх хүсэлтээ өглөө. Тэд улстөрчийн намтартаа “огцорсон” гэх хоч нэмэхийг хүсээгүй учраас яаран мэдээлэл хийж, “өөрийн хүсэлтээр ажлаас чөлөөлөгдсөн” чимэгтэй болж үлдэх нь тодорхой болов. Гэхдээ эцсийн шийдвэр гараагүй, ногоон автобусны асуудал ч дуусаагүй байна.
Харин хариуцлага гэдгийг мэддэггүй манай дарга нар хувийн хэвшлийг буруутгасан албан бичгийг ээлж дараалан шидэж, арьсаа хамгаалав. Ж.Сүхбаатар, Д.Сумъяабазар нар Тэнүүн Огоо гэх хувийн хэвшлийн компаниар туг тахиж, өөрсдийнхөө арьсыг хамгаалахыг хүсчээ.
Ажилчдын үйлдвэрчний эвлэлээс шаардлага тавьж, ажил хаяхаа мэдэгдсээр байхад үл тоосон Ерөнхий захирал Г.Ёндон өнөөдөр өглөө яаран мэдэгдэл хийж, уриалга хүртэл гаргаж. Түүнийг өмгөөлж хамгаалж, олон нийтийн санаа бодлыг өөрчлөх зорилготой сошиал давалгаа ч яваад эхэллээ.
Гэхдээ иргэдийн тэсвэр тэвчээр удаан үргэлжлэхгүй. Дулааны улирал учраас өглөөний 07.50 цагт буудал дээр ирсэн иргэн 08.30 хүртэл автобус хүлээж болж байна. Дүүрэн хүнтэй автобус зогсохгүй, хаяад явсан ч ундууцахгүй хүлээлтээ үргэлжлүүлж болж байна. Харин мөдхөн ирэх өвөл бол амар байхгүй.
Нүүрс байгаад нэмэргүй, түүхийгээр нь зараад буцаагаад баяжуулсан бүтээгдэхүүн худалдан авна. Газрын тос байгаад нэмэргүй, түүхийгээр нь зараад буцаагаад өндөр үнээр шатахуун худалдан авдаг. Алтан дээр суусан өрөвдөлтэй гуйлгачингууд.
Хэсэгхэн зуурын аадар бороо Улаанбаатарыг урсгаж байгаагийн шалтгаан нь ердөө л учир мэддэггүй улстөрчид, дарга нар, цүнх баригчдын эх захгүй үйлдэл, эрх мэдэл, албан тушаалын хэтрүүлэг гэсэн үг. Газар олгохдоо, байшин барилгын зөвшөөрөл өгөхдөө хууль дүрэмд нийцүүлэн, төлөвлөлттэй өгсөн бол өнөөдөр тавьсан зам, босгосон барилга бүр нь усанд автахгүй байх байлаа.
УИХ-ын чуулганы өнөөдрийн хуралдаанаар Боловсролын багц хуулийг хэлэлцэнэ. Боловсролын ерөнхий хуульд Англи хэлийг үндсэн гадаад хэлээр сонгож хуульчлах заалт бий. Өөрөөр хэлбэл ЕБС-ийн сурагчид монгол хэлний дараа англи хэлийг зайлшгүй сурна. Бусад хэлийг сонгон суралцах боломжтой.
Монгол Улсын шатахууны хэрэглээ 100 хувь гаднаас хараат. Орос крантаа хааж, Хятад гэдийхэд монголчууд машинаа түрж алхдаг. Газрын тосны бүтээгдэхүүнтэй ч түүнийгээ боловсруулдаггүй, түүхийгээр нь гадагш хямд үнээр гаргаж, гаднаас өндөр үнэтэй шатахуун худалдан авдаг. Хараагдсан цикл мэт.
Газрын тос тээвэрлэдэг найман онгоц бүртгэж авсан. Бүртгэх явцад нэг онгоцны мэдээлэл сэжигтэй, маш богино хугацаанд олон далбаа сольсон байсан. Өмнөх далбааны эзэн орон Сент-Люис улсаас яагаад хасагдсан талаар тодруулахад НҮБ-ын хориг зөрчсөн гэх хариу ирүүлсэн. Тиймээс бид тухайн онгоцуудыг бүртгэлээс хассан.
УИХ-ын гишүүд захаар явах нь явсан. Худалдагч нартай уулзаж, ямар асуудал байгааг сонссон. Харин УИХ-ын чуулганд танилцуулах, ярих асуудал таг мартагджээ. Уг нь үхрийн мах хэдийнэ 25 000 төгрөг хүрч, хонины мах 20 000 төгрөг рүү дөхөж байгааг УИХ-ын чуулганы үеэр ярьж, үнийн өсөлтийг хэрхэн бууруулах тухай хэлэлцэх ёстой байв.
Гэхдээ ард түмэн зээлээ төлчихлөө гэж толгойг чинь илэхгүй. Дараагийн парламентад тэдний орон зай гэж байхгүй. Товчхондоо дахин сонгохгүй. Дахин дахин толгой дээр гишгэж, төрийн санг цөлмөж, эцэст нь тавлаж доромжлохыг чинь ард түмэн олон удаа тэвчихгүй, дахин харахыг хүсэхгүй.
Одоогийн парламентад нэр цэвэр хүн байхгүй. Хэрвээ улс төрийн намууд үнэхээр нэр, гар цэвэр хүнээ нэр дэвшүүлэх бол энэ парламентаас лав дахин нэр дэвших хүн олдохгүй. Бүгд төрийг хумслагчид, иргэдийн боломжийг хулгайлагчид. Тэд нэр цэвэр гэсэн шалгуурт тэнцэхгүй.
ЖДҮ, нүүрсний хулгай, Хөгжлийн банк, одоо БЗС гээд улстөрчид, УИХ-ын гишүүдийн дуусашгүй булхай ээлж дараалан дэлгэгдсээр байна. Эрх мэдэл, албан тушаалаа ашиглан бусдын боломжийг хулгайлдаг, авсан зээлээ төлдөггүй нь тэд иргэд сонгогчдын өмнө очвол ам руугаа алгадуулахаас өөрөөр сайхныг үзэж, сонсохгүй.
Нүүрсний хулгайчид нэг банкийг биш бүхэл бүтэн улсын байгалийн баялгийг хулгайлж, хумсалсан. Энэ улсын 3.5 сая иргэний боломжийг хулгайлж, амьдралын баталгаагаар баяжиж хөлжсөн, албан тушаал, сандал ширээ наймаалцсан. Гэтэл тэднийг хамгаалж, иргэдийн мэдэх эрхийг хөсөрдүүллээ.
Харин одоо урлагийнхны ээлж иржээ, тэд сарын цалингаа 1.5 сая төгрөгт хүргэхийг шаардаж байна. Соёлын яамтай болоод сэхэл авна гэж мөрөөдсөн урлагийнхан шал дордсоныг хэлж, ихэнх нь салбарын сайддаа уурсаж, зарим нь чин сэтгэлийн зөвлөгөө өгч, ажлаа хийхийг гуйж байна.
Төслийг танилцуулахдаа иргэдийн санал, дэмжлэгээр УИХ-ын гишүүдийн тоог 152 болгосон гэж мэдээлсэн ч бодит байдал дээр буюу уулзалтын үеэр үг хэлж байгаа иргэд энэ тоог дэмжсэнгүй. УИХ-ын гишүүдийг 152 болгох нь хэт олноос гадна өнөөгийн байдлаас дээрдэхгүй гэж иргэд үзэж байна. УИХ-ын дарга, зарим гишүүд ч иргэдтэй санал нэгдээд эхэлжээ.
Орхоны хөндийн сав газарт эртний төрт улс болох Хүннү гүрний Луут хот, Жужаны Мумо хот, Уйгарын Хар Балгас хот, Түрэгийн хаад ноёдын тахилын онгон, Их Монгол Улсын нийслэл Хархорум хот байрлаж байсан. Монгол Улсын таван том хотын туурь энэ газарт бий.