ЗГХЭГ-ын дарга Л.Оюун-Эрдэнэ “Эрдэнэт”-ийн 49 хувийг худалдан авах санхүүжилтийн 72.4 хувийг төрөөс гаргасан.” гэсэн бол “Монголиан коппер корпорэйшн” компанийн гүйцэтгэх захирал Ц.Пүрэвтүвшин “Эрдэнэт”-ийн 49 хувийг худалдаж авахдаа төрөөс нэг ч төгрөг аваагүй” гэж мэдээлсэн.
Нийслэл хотын удирдлагууд бүрэн томилогдлоо. Тиймээс шийдэлгүй байгаа асуудлуудад хариуцлага нэхэх “эзэн”-тэй, хандах албан тушаалтай болсон нь сайшаалтай. Нийслэлийн утааг арилгах, түгжрэлийг бууруулахаас ажлаа эхлүүлнэ гэж нийслэлийн удирдлагууд улиг болсон жижүүрийн үгийг давтаж байна лээ. НИТХ-ын дарга байхдаа шийдлээ олоогүй ажлаа нийслэлийн Засаг дарга болоод хэрэгжүүлнэ гэж найдалтгүй.
Үнэндээ бол ЖДҮ-ийн зээл авсан УИХ-ын гишүүд, тэднийг түдгэлзүүлэх прокурорын санал, Засгийн газрын гишүүдийн огцролт, чөлөөлөлт, шинэ сайдын томилгоо гээд хотын даргын суудалд санаа зовох завдал энэ өвөл байсангүй.
Засгийн газрын өчигдрийн хуралдаанаар тусгай сангуудад хийсэн шалгалтын дүн дээр үндэслэн тогтоол баталлаа. Нийтдээ 29 сангаас долоон санг татан буулгах шийдвэр гаргав.
Энэ УИХ, НИТХ-ын бүрэн эрхийн хугацаа дуусгавар болох дөхсөн 18 сард шинээр томилогдох дарга их бүтээн байгуулалт өрнүүлж, улсын нийслэлийг цэцэглүүлэн хөгжүүлнэ гэвэл үлгэр. Харин НИТХ-аас өмнө нь баталсан бодлого шийдвэрийг бодит ажил болгон үргэлжлүүлнэ хэрэгжүүлнэ гэсэн нь үнэний хувьтай юм. Нэгэнтээ НИТХ-ын даргаар ажилласан нэг жил орчмын хугацаа нь шинэ даргад туршлага болж, нийслэлийн харьяа газар, албадтай танилцана гэж ажил удахгүй нь сайшаалтай.
Л.Оюун-Эрдэнэ сайд аа, Хөгжлийн банктай, өмч хувьчлалтай зэрэгцүүлэн ЖДҮ-г шалгана уу. Тойрч, дөлж гүйх хэрэггүй. Таны яг одоогийн ажил ЖДҮ л биш бол өөр юуг ч шалгасан хамаагүй гэж харагдаад байна.
Өнгөрсөн өвлийн улс төр М.Энхболдыг албан тушаалаас нь огцруулж, Г.Занданшатарыг томилон, Хэнтийн нөхөн сонгуулийг товлож, намрын чуулганаа өндөрлүүлснээр дуусгавар болсон хэдий ч энэ хаврын улс төрийн өнгийг ч тодорхойлсон.
150 сая ам.доллароор үнэлэгдэх алтны нөөцтэй Салхитын мөнгөний ордын асуудал асар их авлига, албан тушаалын хэргийн дуулиан дагуулсан. Харин одоо хүний аминд хүрэх хэмжээний ноцтой болон даамжирч хүндрэв үү?
Хаврын чуулганаас эхлээд гишүүд хурууны хээгээр ирцээ бүртгүүлж, саналаа өгч, хуралдааныг хүндэтгэх шалтгаангүй тасалбал цалингаасаа суутгуулна. Парламентад суудалтай улс төрийн намууд ч хариуцлага алдсан гишүүнийхээ өмнөөс санхүүжилтээ тануулах хүртэл арга хэмжээг авахаар УИХ-ын дэгийн хуульд өөрчлөлт оруулна.
Тэр дундаа бүрэн эрхийн хугацаа нь дуусгавар болох сүүлийн жил рүүгээ дөхөж байгаа энэ үед эдийн засгийн хямралыг тогтоож, өсөлт рүү чиглүүлсэн ч иргэдийн амьжиргаа дээшлээгүй, бүтээн байгуулалтын томоохон ажлыг өрнүүлээгүй байгаа МАН-д энэ удаагийн УИХ-ын нөхөн сонгууль халтай, халгаатай асуудал болоод байгаа.
Эрх баригч хүчний их хагарал байнгын үйл ажиллагаатай парламентыг гацааж, УИХ-ын даргыг гишүүдийн олонхийн саналаар чөлөөлүүлэх хуулийг Ерөнхийлөгчийн санаачлагаар батлуулж, МАН-ын экс дарга М.Энхболдыг УИХ-ын даргын албан тушаалаас нь огцруулаад байгаа. Тиймээс ч нэг нам парламентад олонхийн суудал эзэлснээр төр тогтвортой байна гэсэн ойлголтыг МАН бүрэн эвдэж, үнэмлэхүй олонхийн хагарал төрийн дархлааг сулруулдгийг сонгогчдын “яс маханд шингэтэл” ойлгууллаа. Одоо ч төр, засаг тогтворгүй байх нөхцөл үргэлжилж байгаа.
Замын хайс, гэрлэн шон мөргөсөн жолооч нар олон нийтийн өмч сүйтгэсэн тул хохирлыг барагдуулж, дахин сэргээн засварлах мөнгийг УБЗЗАГ-ын дансанд тушаадаг. Гэтэл засч, янзлах мөнгийг нь шилжүүлчээд байтал зам засварыг огт хийдэггүй гэдгийг Замын цагдаагийн албанаас мэдээлэв. Тэгвэл иргэдийн тушаасан мөнгө хаашаа орсон нь хачирхам.
Монголбанкны Ерөнхийлөгчөөр томилогдсноосоо хойш Н.Баяртсайхан үүрэгт ажилдаа маш хариуцлагагүй, итгэл үнэмшил муутай, сул дорой хандсанаас улбаалаад өнөөдөр монгол улсын санхүүгийн байдал урьд хожид үзэгдээгүй доройтолд өртөж, инфляци гаарч, төгрөгийн ханш сулран сулран нийгэмд ажилгүйдэл, эдийн засагт алдагдал нүүрлээд байгаа билээ.
Эрх ашгаа хамгаалуулах хүсэлтэй иргэдийн ШӨХТГ-т хаягладаг гомдлуудаас хамгийн их жин дардаг нь сүлжээ дэлгүүрүүдтэй холбоотой байдаг. Лангуу болон кассын үнийн зөрүүгээс гадна давамгай байдлаараа далимдуулаад 20-30 хувийн ашиг олдгийг О.Магнай ШӨХТГ-ын дарга байхдаа хэлж байв.
Хаврын чуулганаар Үндсэн хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах асуудлыг хэлэлцэхээр тусгасан. Гэвч 2016 оны УИХ-ын сонгуульд МАН-ыг дэмжсэн сонгогчдын итгэлийг эрх баригчид хөсөрдүүлсэн, ард нийтийн санаа бодол дараагийн сонгууль руу “эргэсэн” энэ үед Ерөнхийлөгчийн засаглалыг дэмжих байтугай Үндсэн хуульд өөрчлөлт оруулах төсөл ч “унаж мэднэ”.
Намын даргаараа удирдуулсан, 100 хувь парламентын гишүүдээс бүрдсэн гүйцэтгэх засаглалдаа чиглэл өгч ажиллах нь УИХ-ын даргын бүрэн эрх, мэдлийнх. Гэвч УИХ-ын дарга Г.Занданшатар өнөөдрийг хүртэл Засгийн газартаа чиглэсэн хариуцлагын талаарх ганц ч үг ган хийгээгүй байгаа нь басхүү хачирхалтай. Нийгмийн хүлээлт ЖДҮчин гишүүдтэйгээ хариуцлага тооцохыг шинэчлэл хийх шинэ спикерээс сонгогдсон цагаас нь шаардаж, харж байгаа.
Нийт хуралдах хугацааныхаа 40 гаруй хоногт гацаж, байнгын ажиллагаатай парламентын түүхэндээ саарал мөр татууллаа, өнгөрсөн намрын чуулган. Намрын чуулганы хугацаанд бие даасан 5, хуульд өөрчлөлт оруулах тухай 25, зээлийн хэлэлцээр соёрхон батлах тухай 13, хууль хүчингүй болсонд тооцох тухай 3 хууль, нийт 46 хууль, УИХ-ын 41 тогтоол хэлэлцэн баталсан нь ч маш чамлалттай үзүүлэлт.
Нэгэнтээ Засаг нь байтугай намынх нь рейтенг навс унасан энэ үед МАН-ын дарга У.Хүрэлсүх парламентын спикерийг танхимаасаа томилох нийгмийн шаардлага л лав байхгүй. Гэвч дараагийн спикерт томилогдох магадлалтай эрхмүүдийн дийлэнх нь түүний Засгийн танхимын дуулдаж байгаа.
Улс төрийн өнөөдрийн нөхцөлд шинэ спикер хуулийн дагуу УИХ-аас батлагдсан хууль, тогтоолын хэрэгжүүлэх чиглэлийг Засгийн газартаа өгч, нөгөө талаас МАН-ын дарга У.Хүрэлсүхийн өгсөн үүрэг даалгаврыг парламентад хэрэгжүүлэх нэгэн байх хуулийн болоод хуулийн гадуурх эрх үүргийг гүйцэтгэхээр байна.
Шударга ёсны энэ нэхэл Ерөнхийлөгч Х.Баттулгад ч хамаатай. Шударга бус байна хэмээн М.Энхболдод зориулан хууль санаачилсан Та одоо хууль бусчуудад яаж хандах чинь мөн л олон нийтийн сонирхлыг татах асуудал. Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүхтэй сүлбэлдэж, УИХ-ын дарга М.Энхболдыг зайлуулсан хуйвалдагч бус Монгол төрийн эв нэгдлийг илэрхийлэгч, хууль ёсыг нэхэгч, шударга ёсны сахигч гэдгээ одоо л харуулах цаг.