Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн найм дахь удаагийн сонгууль өндөрлөлөө. Энэ удаагийн Ерөнхийлөгчийн сонгуульд МАН-аас МАН-ын дарга У.Хүрэлсүх, АН-аас АН-ын экс дарга С.Эрдэнэ, ХҮН-аас УИХ-ын экс гишүүн Д.Энхбат нар нэр дэвшин өрсөлдсөн. Сонгуулийн урьдчилсан дүнгээр МАН-аас нэр дэвшигч У.Хүрэлсүх бусад өрсөлдөгчөөсөө давуу санал авч, ялалт байгуулаад байна.
Таны алдарт ээж болсон, одон зүүсэн баяр мөчөө бусадтай хуваалцаж, тэмдэглэх хүсэл сэтгэлийг ойлгож болно. Гэхдээ та яг одоо ямар цаг үе, нөхцөл байдалд ямар буйгаа нэг бодоорой. Олон хүн цуглуулж, баяр тэмдэглэх цаг үе мөн үү гэдгийг нэг тунгаагаарай. Баярын дараа та болоод таны гэр бүл, үр хүүхэд эрсдэлгүй, аюулгүй үлдэж чадах уу!
Нийслэлчүүд вакцины нэгдүгээр тундаа бүрэн хамрагдаж, хоёрдугаар тунгийн хамрагдалт 80 хувьтай байгаа ч халдварын тохиолдол буураагүй өнөөдрийг хүрлээ. Тэр байтугай коронавирусийн халдвар орон нутагт нэмэгдэж байгаа нь олон нийтийг түгшээж байна.
Өнгөрсөн саруудад архаг хууч өвчтэй, өндөр настай хүмүүс ихэвчлэн амиа алдаж байсан бол одоо 30, 40 настнууд халдвараар нас барж байна. Мөн хүүхдүүд халдвар авах нь нэмэгдлээ. Халдвар ахмад, залуу, суурь өвчтэй, өвчингүйгээс үл хамаарч, үхэлд хүргэж буй гэсэн үг.
Засгийн газар, Эрүүл мэндийн яамныхан ч сонгуулийн сурталчилгаа халдвар тараах нөхцөл болж байгааг хэлэхгүй нь мэдээж. Гэвч үүнийг албаны хүнээр хэлүүлээд байх шаардлагагүй. “Олноороо цуглаж болохгүй, бусдаас зай барь, гар барихыг хориглоно” зэрэг халдвараас хамгаалах энгийн дүрэм зөрчигдөөд байхад заавал албаны хүний амнаас улстөржсөн үг унагах шаардлагагүй.
Нөгөө талд нь хоосон хонож байгаад зээлээ хугацаанд нь төлсөн мянга мянган иргэн, аж ахуйн нэгж байгаа. Тэд ажилчдынхаа цалинг хойшлуулах, шаардлагатай зардлаа ч хасаж танаж байгаад зээлээ төлсөн байгаа. Өнөөх хар жагсаалтад нь орохгүйн тулд байдгаа бараад мэрийсэн гэсэн үг. Иргэд ч ялгаагүй, гар утасны лизингээсээ эхлээд машин, байрны зээлээ төлөхийн тулд үр хүүхдээ бүлтэлцүүлэн байж байгаагаа банкинд тушаадаг нь худал биш.
Хэрвээ хэлэлцээ, гэрээг аль нэг тал зөрчвөл хамтын ажиллагааны гэрээ цуцлагдах магадлалтай гэж одоо ч ажиглагчид хардаж, таамагласаар байгаа. Гэсэн хэдий ч энэ удаад эрх баригчид тээршаах ч Н.Энхбаяр МАН-аас буцахгүйг МАХН-ын татан буугдах үйл явц харуулж байгаа.
Гарчиг тун баатарлаг санагдсан уу. Дайны баатруудаа эргэн дурсаж байгаа ч юм шиг. Тухайн үедээ л баатарлаг зүйлс ярьж, хөгжил дэвшил авчрангаа алдсан дарга нараа эргэн нэг дурсюу гэж бодоод. Тэд маань хөгжил дэвшлийг цаасан дээр амилуулсан “баатрууд” шүү дээ. Тэднийхээ ачаар түгжрэлгүй, үмхий үнэргүй, утаагүй Улаанбаатарт амьдарч байна...хэлсэн бүхнийг чинь бид мартаагүй шүү.
Цааш багахан яваад хаданд тулж ирлээ. Гэтэл тэнд 22-28 насны Европ залуу сууж байх юм. Эхлээд яг л маникен шиг харагдсан. Уулын бүрэн хувцас хэрэглэлтэй. Суугаараа хөлдсөн хүн гэдгийг хажуугаар нь гарахдаа ойлгосон. Олс тэр хүний бараг л өвөр дээгүүр нь тавигдсан тул буруу хөдөлгөөн хийвэл тэр хүнд хүрчихээр ойр зөрж байлаа.
Мөнх тэнгэр минь, оргилд хүрлээ. Гэхдээ огт баярласангүй. Хүн ядрахаараа үхэлд зүгээр буугаад өгдгийг тэгэхэд ойлгосон. Би маш их ядарч, баярлах тэнхэлгүй болсон. Сайн мэдэхгүй байна, 15-20 минут сууж байж ухаан орсон. Оргилд байгаагаа ухаарсан гэх үү дээ.
Сая гаруй хүн амтай метрополис хотын тоонд орсон Улаанбаатар ийм унтамхай, уйтгартай баймааргүй байна. Амьдрал өглөө эртээс үдшийн харанхуй болтол буцалдаг завгүй хот болмоор байна. Дээр нь Улаанбаатар залуусын хот. Хотын нийт хүн амын 40 хувийг залуус эзэлдэг.
Ажлын байрны бэлгийн дарамт үзүүлсэн асуудалд холбогдсон Ц.Ананбазарын УИХ-ын гишүүний бүрэн эрхийг түдгэлзүүлэн шалгуулах асуудлыг УИХ шуурхай шийдвэрлэх үү, прокурорын саналыг хүлээх үү. УИХ-ын гишүүн Ц.Анандбазарын тухайд бүрэн эрхээсээ чөлөөлөгдөн шалгуулах улстөрчийн бус гэхэд хувь хүний ёс зүй өнөөдрийг хүртэл гаргасангүй. Төрийн нэр хүндийг сэвтээсэн гишүүдийн бүрэн эрхийг түдгэлзүүлж, хуулийн байгууллагаар шалгуулах эрх парламентад бий.
Ерөнхийлөгчийн сонгууль хаяанд ирсэн. Ийм эгзэгтэй цаг хугацаанд эрх баригч намыг муухай харагдуулах жижигхэн ч асуудал байж болохгүй. Тиймээс ч МАН-ынхан Ц.Анандбазараас салахын түүс болж байгаа нь илэрхий. Харин “хэргийн эзэн” өөрийгөө бус шүгэл үлээгчдийг шалгуулж байгаагаа хэвлэлд яриад явж буй. Гэхдээ түүнийг хуулийн байгууллагаас шалгаж байгааг МАН-ын дарга У.Хүрэлсүх хэлсэн байгаа.
УИХ дахь АН-ын бүлгийн долоон өдрийн өлсгөлөнгийн цаана Ерөнхийлөгч Х.Баттулга, Ерөнхийлөгчид нэр дэвшигч У.Хүрэлсүх, С.Эрдэнэ нар ямар тохироонд хүрсэн бол.
Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ, УИХ-ын дэд дарга С.Одонтуяа нар хоёулаа төрийн өндөр албан тушаалтан, амнаас нь гарч буй үг бүр хариуцлагатай байх ёстой. Өөрөөр хэлбэл Л.Оюун-Эрдэнэ гүтгэгч үү, С.Одонтуяа урвагч уу гэдгийг тогтоох зүй ёсны шаардлага тулгарсан гэсэн үг. Цар тахлын хүнд үед Ерөнхий сайд албан тушаалаа ашиглан улс төр хийсэн үү, эсвэл УИХ-ын дэд дарга эрх мэдлээ ашиглан иргэдийн эрх ашгийг эсрэг ажилласан уу гэдгийн хариулт иргэн бүрт сонин байна.
Одоо цаг дээр У.Хүрэлсүх эрх баригч хүчний намын дарга гэж тодроод байгаагаас бус С.Эрдэнэ, Д.Энхбат нар ч нам тэргүүлж байгаа, байсан эрхмүүд. С.Эрдэнэ гэхэд АН-ын даргын албан тушаалд бүртгэлийн байгууллагад данстай хэвээр байгаа бол Д.Энхбат нэгэн цагт ИЗНН-ын даргаар сонгогдож явсан эрхэм.
Хэрвээ Монголын ардчилал аюулд орсон бол та өчигдөр төв талбайд очиж чадахгүй байлаа. Бүр Э.Бат-Үүлийн үснээс зулгааж, заамдаж авч чадахгүй байлаа. Цаашлаад Ардчилсан намын тугийг булаацалдаж, нэгнээ харааж зүхэхгүй, зодож цохихгүй байлаа. Ийм эрх чөлөө танд олдохгүй байсан гэсэн үг.
Та бүхэн төрийн халамж авч, хоолоо халбагадуулдаг шигээ вакциныг гэртээ аваачиж хийлгэхийг хүсээ юу?! Одоо та төрийн 50 мянган төгрөгийн төлөө вакцин хийлгэх үү? Та яг юуны төлөө амьдардаг вэ, та үүрэг хариуцлага гэж мэдэх үү? Ийм байж та гуйлгачин гутранги амьдралдаа хэнийг буруутгана вэ.
Нийгмийн сүлжээнд олон олон хуурамч хаягтай түүний ажил завгүй мэт бөгөөд өөрийн дураар алхайран хэвтэж байгаад, амандаа аливааг хивж байгаад, архи дарс гударч байгаад ч хийж болдог тул түүнд журамлах журам, захирагдах дүрэм хэмээх нүгүүд огт хамааралгүй зүйлс аж.
СЕХ-ны нэр дэвшигчийн материалыг хүлээн авах хугацаа маргаашаар дуусгавар болж байна. Аудитын байгууллага, СЕХ, тэр байтугай УДШ ч АН-ыг дотоод маргаанаа шийдэж, Улс төрийн намын хуулиа мөрдөж, нэг даргын нэр, нэг нэр дэвшигчийн нэр өгөх хэрэгтэй тайлбарласан байдаг. Хуулийн хугацаанд асуудлыг нэг талд нь гаргаж шийдвэрлэх байх. Харин АН-ын дотоод хагарал маргаан дундаас тодорч өрсөлдөх нэр дэвшигчдэд нь халтай сонгууль болох нь.