Хэрэглээ бүхнээс гаднаас зөөдөг орны зовлон үргэлжилж байна. Коронавирусийн халдвараас шалтгаалан урд, хойд хөршүүд хилээ хаахад Монголын амьдрал таг зогсч болохыг бид харж байна. Хятадууд хилээ хаахад бидний өргөн хэрэглээний бараа, хүнс тасарч, оросууд гэдийхэд манайхан зам дээрээ машинаа түрж байна.
УИХ-ын нөхөн сонгуульд Ц.Идэрбат, Э.Батшугар нарыг ялуулах нь МАН-ын дарга Л.Оюун-Эрдэнэд “үүрэг”. Анхны үүргээ хэр амжилттай гүйцэтгэхээс Л.Оюун-Эрдэнийн улс төрийн карьерт ч нөлөөлж, цаашид жанжин уу, жараахай юу аль нь болох замаа засна. Учир нь намын улаан батлахаар дэмжүүлж, тамга гардаж, Дээд шүүхэд бүртгүүлж, дарга болох нэг өөр. Нам, засгийг удирдаж, лидер хэмээн хүлээн зөвшөөрөгдөх нь цаг хугацааны асуудал бус хувь улстөрчөөс л хамаарна.
Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ “Монгол Улсын эдийн засаг 04, 05 дугаар сарын үед хасах баланс руу орсон. 1992 онд нэг удаа хасах руу орж байсан. Монгол Улсын цусны эргэлт үндсэндээ зогссон. Монгол Улсын төсөв 23 хувиар тасарсан амаргүй нөхцөл байдалд бид ажиллаж, амьдарч байна” хэмээн ярьжээ.
Өнөөдөр Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ зөвхөн Засгийн газрын тэргүүн бус. МАН-ын даргын хувьд УИХ дахь МАН-ын бүлгийг удирдаж, чиглүүлнэ. Тиймээс өнөөдөр МАН-ын дарга, Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэд төр засгийг эрх мэдэл шилжсэн. Түүнийг үг бол "хууль". Харин хуулийн өмнө хүн бүр тэгш эрхтэй байхыг шаардсан иргэдээ буруутгаж, эрх мэдэлтнүүдээ хамгаалах үүрэг Л.Оюун-Эрдэнэд байхгүй. Тиймээс бөөгнөрөл үүсгэсэн эрх мэдэлтнүүддээ хариуцлага тооцохыг шаардаж байна.
Баасан гарагийн орой Сүхбаатарын талбайд түм түжигнэж, бум бужигнаж хөгжим эгшиглэж, одод дуулж, салют буудуулж, Ерөнхий сайд зочилж, очсон түмний сэтгэлийг догдуулж, цөсийг хөөргөв. Төрийн тусгай хамгаалалт дор, зохион байгуулалтайгаар ой тэмдэгдлэж, олны цуглуулж салют буудуулсан эрх баригч хүчин МАН-ын дарга, Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэд өөрөө хүсэлтээрээ огцрох улс төрийн зориг гаргах эсэхийг харъя.
Хамгийн гол нь эрүүл мэндийн даатгал төлдөг иргэд төрөөс төлбөр мөнгийг нь шийдээд өгсөн үйлчилгээг өрхийн эрүүл мэндийн төвөөсөө авч чадахгүй байна. Тухайн иргэн халдвар авсан нь баталгаажиж, системд бүртгэгдэн, түүний нэрээр өрхийн эрүүл мэндийн төв санхүүжилт авч байгаа хэрнээ тэр хүнд ямар ч үйлчилгээ үзүүлэхгүй байна.
Гурван хувийн хүүтэй зээл авсан аж ахуйн нэгжүүдийн үйл ажиллагаа ч ирэх онд сэргэж, ажлын байрыг хадгалахаас гадна нэмэгдүүлнэ гэж эдийн засагчид үзэж байгаа юм билээ. Тиймээс ирэх оны төсөв гадаадын хөрөнгө оруулалтад тулгуурлах бус экспортоо төлөвлөсөн хэмжээндээ гаргаж, дотоодын үйлдвэрлэл дээр түшиглэн бүтээн байгуулалт, хөрөнгө оруулалтаа үргэлжлүүлж, иргэдээ ажлын байраар хангахад чиглэх төлөвтэй.
Улс төр, элдэв монополь эрх, лобби үйлдлээс улбаалан газрын баялгаа боловсруулан ашиглаж чадахгүй байгаагийн хор уршгийг иргэд л амсдаг. Газрын тосны хангалттай нөөцтэй ч тэрийгээ түүхийгээр нь гадагш зөөж, өөрсдөө боловсруулсан бүтээгдэхүүн өндөр үнээр худалдан авч байгаа улсыг алтан дээр суусан гуйлгачид гэж муулж, басамжлах ч багадна. Гадагш хэдэн тэрбумаар нь урсгадаг ч дотооддоо 100 төгрөгийн зовлонд ороогдон суух ч гэж, хөөрхийлөлтэй байна.
Цар тахлын өндөржүүлсэн байдлын зэрэгт байгаа хэдий ч хичээлийн шинэ жил эхэлж, энэ долоо хоногоос оюутнууд танхимаар хичээллэн, Улаанбаатар хот олны их хөлд дарагдаад байна. Хүүхдээ сургуульд нь зөөх эцэг эхчүүд, шинэ оюутныхаа сургуулийн зам, амьдрах байранд нь оруулахаар орон нутгаас хамтдаа ирсэн ахан дүүс хотын гудамжаар зөрөлдөж, автозамын түгжрэл дээд цэгтээ хүрлээ. Энэ хэрээр коронавирусийн халдвараас өөрсдийгөө хамгаалах, эсэх хамгаалах нь иргэний үүрэг болоод байна. Хаваржин, зунжин уулзалдаагүй нэг ангийнхан хамтдаа хөгжилдөх нь сайхан ч хүүхэд залуус л болсон хойно амны хаалтыг огоорч, амтат зайрмаг, ундаа жүүсийг тамшаалан олны дунд явцгааж байна.
Парламентад үнэмлэхүй олонхи МАН-д хоёр суудлаа бусдад алдах асуудал биш ч экс намын дарга, Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхтэй хамтран ажиллаж, экс Ерөнхийлөгч Н.Энхбаярын хүүг нөхөн сонгуульд нэр дэвшүүлж, АН-аас сонгогдож байсан экс Ерөнхийлөгч Х.Баттулгаар зөвлүүлж байгаа эрх баригч хүчний дарга, Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнийн анхны гараа хийгээд даваа энэ нөхөн сонгууль юм. Тиймээс ч МАН-ын шинэ дарга Л.Оюун-Эрдэнийн улс төрийн чансааг энэ удаагийн нөхөн сонгууль тодорхойлно.
Хамгийн гол нь спортын мэргэжлийн холбоодыг улстөр, улстөрчдөөс холдуулж бие даалгах асуудал. Монголын спортын холбоод бүгд улстөрч Ерөнхийлөгчтэй. Монголын үндэсний бөхийн холбооноосоо эхлээд бүгд улстөрчдийн оролцоотой. Энэ мэдээж манай улс спортдоо, тамирчдадаа хангалттай хөрөнгө мөнгө зориулдаггүйтэй шууд холбоотой.
Тэгвэл асуулт байна. Яагаад анхнаасаа нас барсан бүхнийг коронавирусийн халдварын улмаас гэж тоолж, мэдээлсэн юм бэ?! Нас баралт 1000 хүрэнгүүт яагаад энэ хүн зүрх судас, тэр хүн чихрийн шижин, мэдрэл, элэг, бөөрний эмгэг, хавдар, хэт таргалалтын улмаас нас барсан гэж ялгаж салгах болов? Жил хүрэхгүй хугацаанд 1000 хүн алдчихсан хар түүхийг далдлахыг хүсээ юу?
Э.Батшугарыг МАН нөхөн сонгууль нэр дэвшүүлээд орхих бус ялуулах үүрэг хүлээсэн биз.Нэр дэвшигч Э.Батшугарын ард тал нь МАН хийгээд МАХН-ын цөм бол Э.Бат-Үүлд АН-ын нэг хэсэг фракц хийгээд ард түмний төлөөлөл бий. Харин сонголт хийх эрх нь 18 дугаар тойргийн сонгогчдод хадгалагдана.
Эрүүл мэндийн сайдын энэ шийдвэр улсын хөрөнгө мөнгө, эрүүл мэндийн салбарын хүн хүчийг хэмнэж магадгүй. Гэхдээ иргэдийн эрүүл мэндэд лав ээлтэй шийдвэр биш. Халдвартай олон хүн илүү олон хүнд халдвар тарааж, эрсдэлд оруулах боломжтой. Цаашлаад иргэд халдвар авснаа мэдэхгүй, анзаарахгүй, тоохгүй явсаар биеийн байдал нь хүндэрч, амь насаа алдаж ч болзошгүй.
Улаанбаатар хот газар хөдлөлтийн чичирхийлэлийн 6-8 баллын идэвхитэй бүст оршдог. Жил ирэх тусам газар хөдлөлтийн чичирхийллийн тоо нэмэгдэж байгаа нь энэ гамшиг ойрхон байгаагийн илэрхийлэл. Өөрөөр хэлбэл Улаанбаатар хотод нэг л өдөр газар хөдлөх нь тодорхойг мэргэжлийн байгууллагынхан хэлдэг. Тэгвэл бид газар хөдлөлтөд бэлэн үү?
Тухайн үед Ерөнхийлөгчийн хоригийг ч, ҮХЦ-ийн дунд суудлын хуралдааны дүгнэлтийг ч хүлээж аваагүй. Тиймээс ҮХЦ-ийн их суудлын хуралдаанаар шийдвэрлэхээр хүлээгдсэнээс гуравдугаар сарын нэгнээс мөрдөгдөж эхлэх энэ хууль өнөөдрийг хүртэл түдгэлзээд байсан билээ. Харин Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх өмнөх Ерөнхийлөгчийн тавьсан хоригийг ҮХЦ-ээс буцаан татах хүсэлт гаргалаа. Ингэснээр Монгол Улсын шүүхийн хууль мөрдөгдөж эхэлнэ. Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх шүүхийн шинэтгэлийг дэмжиж ҮХЦ дэх хүсэлтээ буцаан татсан ч шүүгчийг томилох эрх нь хэвээр хадгалагдана.
Монголчууд Замын-Үүдийг Эрээнтэй, Алтанбулагийг Хиагттай дүүжин тээврээр холбох тухай яриагүй. Зөвхөн Улаанбаатар хотын нэг хэсгээс нөгөө хэсэг рүү нь дүүжин тээвэр явуулах тухай ярьж эхлээд мартчихсан. Өнөөх дүүжин тээврээ төв талбайдаа тавьж нэг харуулчихаад хаашаа ч юм нуучихсан. Одоо бараг тэр тухай ярьсан хүнийг шоолох биз, яг л метро шиг.
Нийслэлийн автозамын хөгжлийн газар, хотын дарга Д.Сумъяабазар, Хуульзүй, дотоод хэргийн яаманд хүргүүлэх санал байна. Зөвшөөрөлгүй газар байрлуулсан, замын нэгдүгээр эгнээнд тавьсан автомашиныг зөөж шилжүүлэх бус торгодог больё. Суудлын автомашинд 60 000 төгрөгийн торгуулиа биччихээд үлдээчих.
БШУ-ны сайд Л.Энх-Амгалан хичээлийг тасралтгүй үргэлжлүүлэх шийдвэр дээрээ бат зогсож, ЕБС-д 5/9-ийн харьцааг баримтална гэдгээ онцолж байгаа. Энэ нь таван өдөр танхимаар, есөн өдөр цахимаар хичээллэх зарчим. Харин ЭМЯ-наас сургуулийн аль нэг давхар халдвар илэрсэн тохиолдолд тухайн давхрын ангид нийтээр нь цахимаар хичээлүүлнэ гэж байгаа. Харин эцэг, эхчүүд ЕБС-ийн сурагчдыг халдвараас хэрхэн хамгаалах, тэр дундаа вакцин хамрагдаагүй 11 наснаас доош хэсгийг хэрхэх, хичээлийг танхимаар оруулах уу, цахимаар уу гэсэн эргэлзээн дунд хичээлийн хэрэгслийг нь бэлтгэж байна.
Экс Ерөнхийлөгч Х.Баттулгыг Сонгинохайрхан дүүргийн нутаг дэвсгэр дэх сонгуулийн 28 дугаар тойрогт бие даан нэр дэвшинэ гэсэн бор шувуу өнгөрсөн долоо хоногт ниссэн. Учир нь өнөөдрийг хүртэл экс Ерөнхийлөгч Х.Баттулга АН-ын гишүүнчлэлээ сэргээгээгүй. Нөгөөтэйгээр эргэн ирсэн Н.Энхбаярын хүү Э.Батшугарыг нь нөхөн сонгуульд нэр дэвшүүлэх эсэхээс МАН-ын даргын, Засгийн тусгаар тогтнол ч хамааралтай болоод байгаа. Учир нь өнөөдөр МАН-д төдийгүй Монголын улс төрд Н.Энхбаярын нүүдэл, шийдэл хүчтэй хэвээр байгаа. Тэгээд ч экс дарга У.Хүрэлсүх Ерөнхийлөгчийн тангаргаа өргөснөөр намын батлахаа өгсөн. МАН-ын шинэ дарга, Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ багаа бүрдүүлж, намдаа бүрэн хүлээн зөвшөөрөгдөөгүй цаг үед нөхөн сонгууль явагдаж байна.